LEKSYKON ZDROWIA

Leksykon jest bazą wiedzy o procesach biochemicznych, wyjaśnia pojęcia, terminy naukowe oraz ich skróty. Zachęcamy do zapoznania się z nimi dla lepszego zrozumienia treści zawartych na portalu.

C
CFS patrz: zespół przewlekłego zmęczenia
CHELATACJA reakcja chemiczna, której produktem jest tzw. chelat, substancja złożona z ligandu oraz kationu metalu (np. chelat magnezu - chlorofil, chelat żelaza - hemoglobina), zjawisko chelatacji jest wykorzystywane podczas oczyszczania organizmu z metali ciężkich
CHROMOGRANINA A marker nowotworowy: podwyższony poziom chromograniny A może wskazywać na nadmierną stymulację neuroendokrynną, neuroblastomę, raka trzustki, prostaty lub rakowiaka
CIAŁA KETONOWE też: ketony, produkt tzw. Ketogenezy, rozróżniamy trzy rodzaje ciał ketonowych: aceton, kwas acetylooctowy oraz beta - hydroksymaślan (stanowi nawet 80% wszystkich produkowanych przez człowieka kwasów ketonowych), alternatywne źródło energii dla mózgu, mięśni ( w tym mięśnia sercowego), nerek, mają kwaśne pH
CISPLATYNA cytostatyczny lek antynowotworowy, pochodna platyny, powoduje wyczerpanie zapasów karnityny
CK patrz: kinaza kreatynowa
COMT patrz: katecholo-O-metylotransferaza
CORICH CYKL też: kwasu mlekowego cykl, szlak metaboliczny prowadzący do syntezy glukozy z mleczanu, proces ten zachodzi w wątrobie i nerkach, ma duże znaczenie w warunkach zwiększonego wysiłku fizycznego, wymaga dostarczenia ATP
COX patrz: cyklooksygenaza prostaglandynowa
CRP patrz: białko c-reaktywne
CYJANOKOBALAMINA aktywna postać witaminy B12 (kobalaminy) z podstawnikiem cyjankowym (cyjanokobalamina jest najpowszechniej przepisywaną formą suplementacji wit.B12, ponieważ jest najbardziej stabilna, lecz w organizmie ulega przetworzeniu na metylokobalaminę)
CYKL CYTRYNIANOWY patrz: cykl Krebsa
CYKL KREBSA miejsce: mitochondria, cykl przemian enzymatycznych pozwalających przekształcić pirogronian (z glikolizy) oraz acetyloCoA (z beta - oksydacji kwasów tłuszczowych) na GTP, będące substratem łańcucha oddechowego. Bez sprawnego przebiegu cyklu Krebsa uzyskanie większych ilości ATP w organizmie jest niemożliwe
CYKL KWASU CYTRYNOWEGO patrz: cykl Krebsa
CYKL MOCZNIKOWY cykl przemian metabolicznych zachodzących w mitochondriach oraz cytoplazmie komórek wątroby, prowadzący do przetworzenia toksycznego amoniaku (dodatkowo potrzebne substraty to CO2 oraz asparaginian) w mniej toksyczny kwas moczowy. W cyklu mocznikowym biorą ponadto udział trzy aminokwasy: ornityna, cytrulina, arginina
CYKL ORNITYNOWY patrz: cykl mocznikowy
CYKLAMINIAN sztuczny słodzik, E952, podnosi ciśnienie krwi, może wywoływać mutacje DNA, podejrzewany o właściwości kancerogenne
CYKLOOKSYGENAZA PROSTAGLANDYNOWA też: COX, wyróżniamy dwie izoformy: COX-1 (obecna stale w organizmie, utrzymuje w nim homeostazę, jej hamowanie wywołuje zaburzenia narządów układu pokarmowego), COX-2(wydzielana podczas stanu zapalnego w ramach odpowiedzi odpornościowej organizmu, substratem COX jest kwas arachidonowy, produktem: prostagladyny (PG), prostacykliny (PGI) i tromboksany (TXA)
CYP2D6 enzym rozkładający leki z grupy beta-blokerów, działanie tego enzymu blokują leki typu SSRI
CYSTATIONINA produkt pośredni rozkładu homocysteiny na cysteinę, podwyższony poziom we krwi sugeruje niedobór witaminy B6
CYTOCHROM C białko uczestniczące w procesie fosforylacji oksydacyjnej, niezbędne do pozyskiwania dużych ilości ATP w organizmie
CYTOKINY STANU ZAPALNEGO są nimi np.:IL1β, IL6, TNFα, Ifƴ, aktywuje je czynnik transkrypcyjny NFkB,
CYTOZYNA rodzaj pirymidyn, jeden z substratów do syntezy DNA/RNA
CYTRULINA aminokwas niebiałkowy, powstaje w mitochondrium, bierze udział w cyklu ornitynowym (mocznikowym), może być markerem poziomu NO, w sytuacji zaburzenia pracy jelit synteza cytruliny spada
CZYNNIK INDUKOWANY HIPOKSJĄ też: HI1α, czynnik transkrypcyjny, aktywujący erytropoetyny, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego - VEGF oraz transporter glukozy GLUT1. HIF1α blokuje przebieg cyklu Krebsa, fosforylacji oksydacyjnego oraz biogenezy mitochondriów=hamuje wytwarzanie energii
CZYNNIK TOLERANCJI GLUKOZY GTF (glucose tolerance factor), aktywna postać chromu, aktywuje insulinę, kofaktory GTF to niacyna (witamina B3) oraz niektóre aminokwasy
CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA "też: nabłonkowy czynnik wzrostu, EGF, ang. epidermal growth factor, substancja inicjująca mitozę czyli podziały komórkowe oraz rozrost tkanki nabłonkowej, podwyższenie tego markera obserwuje się np. w nowotworze jelit, gardła, macicy, płuc, jednak EGF odgrywa w organizmie również pozytywną rolę: uczestniczy w procesach naprawczych śródbłonka"
CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA patrz: czynnik wzrostu naskórka
CZYNNIK WZROSTU ŚRÓDBŁONKA NACZYNIOWEGO patrz: śródbłonkowy czynnik wzrostu
CHOLINA Cholina – inaczej witamina B4. Niezbędna do rozwoju i pracy układu nerwowego. Stanowi prekursor neuroprzekaźnika – acetylocholiny. Ma działanie ochronne na wątrobę oraz przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu tłuszczów, a także homocysteiny.
Przeglądaj według alfabetu
4 5 A B C D E F G H I K Ł L M N O P Q R S T U V W Z
Redakcja:
mail: redakcja@mito-med.pl
Reklama:
mail: reklama@mito-med.pl
2017 © Mito Med