Probiotykom przypisuje się wiele korzyści zdrowotnych, zwłaszcza dla układu pokarmowego
i odpornościowego, a także chorób o podłożu zapalnym. Część z nich jest jeszcze badana, jednak wiele wiarygodnych źródeł naukowych donosi, że probiotyki są ogromną szansą na poprawę zdrowia u wcześniaków z martwiczym zapaleniem jelit (NEC)1

Zbudowanie mikroflory jelitowej jest kluczowe dla prawidłowego rozwoju organizmu dziecka. Wspiera chociażby funkcjonowanie układu odpornościowego i przewodu pokarmowego. Jest niezwykle ważne u noworodków, a coraz więcej dowodów wskazuje, że także u dzieci urodzonych przedwcześnie. Obecnie dzieci urodzone przed terminem w większości przypadków mają duże szanse na przeżycie. Zdarzają się jednak powikłania przedwczesnego porodu, dlatego tak ważne jest minimalizowanie ryzyka ich wystąpienia. Jednym ze skutecznych profilaktycznych działań jest podawanie odpowiednich preparatów probiotycznych, które mogą zmniejszać ryzyko wielu z nich, w tym martwiczego zapalenia jelit (NEC)2.

Ryzyko wcześniactwa

Wcześniaki, czyli dzieci urodzone pomiędzy 22 a 37 tygodniem ciąży, są szczególnie narażone na występowanie chorób zagrażających życiu. Dotyczy to zwłaszcza noworodków urodzonych przed ukończeniem 28 tygodnia ciąży z masą ciała poniżej 1kg. Jednym z częstych i poważnych powikłań u wcześniaków jest martwicze zapalenie jelit (NEC, ang. necrotizing enterocolitis)3. To choroba trudna do wyeliminowania, dlatego stała się priorytetem badań dla wielu naukowców4. Charakteryzuje się zmianami zapalnymi, krwawieniami i owrzodzeniami, a nawet martwicą jelita. Powoduje nadmierny proces zapalny w jelicie wpływając również na inne narządy, takie jak mózg, narażając chore niemowlęta na znacznie wyższe ryzyko powikłań neurologicznych5-6. Ryzyko śmiertelności jest bardzo wysokie i wynosi 15–30%.

Chociaż nie stwierdzono jednoznacznej przyczyny tej choroby postuluje się wpływ dysbiozy – zaburzenia mikroflory jelit, która nie zdążyła wykształcić się w pełni podczas życia płodowego. Okazuje się, że szansę na poprawę stanu zdrowia niosą probiotyki7.

Probiotyki u wcześniaków

Dane uzyskane z kilku przeglądów systematycznych i metaanalizach jak również w dwóch analizach Cochrane dają całkiem obiecujące wyniki i wskazują na skuteczność stosowania probiotyków u wcześniaków z NEC. Zastosowano w nich bakterie
z gatunku Lactobacillus (L. rhamnosus, L. acidophilus, L. casei, L. sporogenes) i Bifidobacterium (B. infantis, B. bifi dum, B. longum, B. lactis, B. breve).

Wśród nich wykonano obszerną analizę z udziałem 3093 dzieci urodzonych poniżej 29 tygodnia życia. 652 dzieciom podawano profilaktycznie probiotyki. U tej grupy rzadziej dochodziło do martwiczego zapalenia jelit i śmierci z powodu tej choroby2.  

Pozytywne wnioski uzyskano także po przeanalizowaniu 11 badań o łącznej licznie 2887 badanych dzieci (1431 dzieci otrzymywało probiotyki, a 1456 placebo). Podawanie probiotyków spowodowało u nich znacznie zmniejszoną ilość zachorowań na martwicze zapalenie jelit oraz zmniejszyło ogólną śmiertelność8.

Kolejna metaanaliza uwzględniała 11 badań klinicznych nad NEC u 2176 przedwcześnie urodzonych dzieci o bardzo niskiej masie urodzeniowej (<1500 g). Dodatkowym walorem była randomizacja badań – losowy dobór pacjentów do grupy kontrolnej i eksperymentalnej, który dodatkowo podnosi wiarygodność wyników. Również te badania potwierdziły, że podawanie probiotyków zmniejszyło częstość występowania NEC oraz zmniejszyło śmiertelność o 58%9.

Wnioski z badań

Badania kliniczne dowodzą, że ryzyko wystąpienia NEC u wcześniaków jest znacznie niższe w przypadku stosowania probiotyków (do 65% zmniejszona częstość występowania). Ponadto ich stosowanie zminimalizowało ryzyko wszelkiego rodzaju operacji brzucha o 30% i ewentualnego zgonu. Wśród badanych szczepów najbardziej skuteczne okazało się połączenie B. infantis, B. bifidum oraz Streptococcus Thermophilus i L. acidophilus10.

Zalecenie dotyczące profilaktyki NEC

Według Towarzystwa Intensywnej Terapii Noworodków i Dzieci, aby zbudować prawidłową fizjologiczną florę jelitową
u wcześniaków zalecana jest suplementacja przez okres 1-2 miesięcy. Wskazane jest stosowanie probiotyków 1-2 razy dziennie w dawce 3x109 CFU (jednostek tworzących kolonię), zaczynając od pierwszych 10 dni życia i kontynuując przez co najmniej 7 dni.