Koenzym Q10 jest cenioną substancją wykorzystywaną w pielęgnacji przeciwstarzeniowej skóry. Od lat stosuje się go w kuracjach odmładzających, kosmetykach regenerujących i ochronnych. Dlaczego jest tak cenny? Jakie właściwości sprawiają, że znalazł szerokie zastosowanie w kosmetologii?
Koenzym Q10 to rozpuszczalny w tłuszczach związek organiczny z grupy chinonów. Może występować w formie utlenionej jako ubichinon oraz w formie zredukowanej jako ubichinol. W organizmie człowieka koenzym Q10 jest syntetyzowany z aminokwasu białkowego tyrozyny, przy udziale kwasów tłuszczowych, witamin z grupy B oraz kwasu foliowego. Silne właściwości antyoksydacyjne koenzymu Q10 sprawiają, że pełni on w organizmie niezwykle ważne funkcje: neutralizuje wolne rodniki, hamuje peroksydację lipidów, chroni białka mitochondrialne oraz DNA przed uszkodzeniami wywołanymi stresem oksydacyjnym. Co równie istotne, koenzym Q10 jest niezbędny do prawidłowej pracy mitochondriów i przebiegu procesów oddychania komórkowego. Oddychanie wewnątrzkomórkowe, zachodzące w wewnętrznej błonie mitochondriów, obejmuje złożone procesy utleniania związków chemicznych, z jednoczesnym wytworzeniem energii użytecznej metabolicznie. Koenzym Q10 bierze udział w przemianie energii pochodzącej z pożywienia w energię komórkową, przy czym nie można zastąpić go inną substancją. Sprawne funkcjonowanie mitochondriów jest zatem uzależnione od obecności w komórkach koenzymu Q10.
Wpływ koenzymu Q10 na skórę
Silne właściwości antyoksydacyjne koenzymu Q10 sprawiają, że jako składnik jest bardzo ceniony w kosmetologii. Działając już na poziomie komórkowym, zwalcza wolne rodniki, które w największym stopniu przyczyniają się do starzenia skóry. Jako substrat łańcucha oddechowego, wpływa na dostarczenie keratynocytom energii komórkowej, niezbędnej do efektywnego funkcjonowania i rozwoju komórek skóry właściwej i kolejnych warstw naskórka. Dzięki temu opóźnia procesy starzenia się komórek skóry, powstawania zmarszczek i wiotczenia skóry. Największe stężenie substancji w organizmie obserwuje się między 19. a 21. rokiem życia. Z biegiem czasu ilość koenzymu Q10 zmniejsza się stopniowo, przez co skóra traci na witalności. Koenzym Q10 znalazł szerokie zastosowanie w kosmetologii pielęgnacyjnej. Jego działanie regeneracyjne, przeciwstarzeniowe i odżywcze sprawia, że wpływa on na zachowanie dobrego stanu naskórka, opóźnienie starzenia, a także na szybsze gojenie mikrouszkodzeń skóry. Co ważne, koenzym Q10 pomaga odbudowywać barierę hydrolipidową skóry. Odpowiada ona za prawidłowe nawilżenie skóry, utrzymuje prawidłowe pH, chroni przed nadmierną utratą wody z naskórka oraz czynnikami zewnętrznymi. Koenzym Q10 zabezpiecza płaszcz hydrolipidowy skóry, pośrednio zmniejszając podatność komórek skóry na uszkodzenia mechaniczne, czynniki atmosferyczne oraz niwelując suchość i szorstkość skóry.
Koenzym Q10 w kosmetykach
Koenzym Q10 jest związkiem termostabilnym, o wysokim stopniu rozpuszczalności w tłuszczach i dość wysokiej masie cząsteczkowej. Z tego powodu efektywne przenikanie substancji przez skórę jest utrudnione. Dlatego też koenzym Q10 wprowadzany jest do składu kosmetyków za pomocą mikronośników – bazy lamelarnej i w formie liposomów. Tak przygotowany preparat ma szansę wniknąć przez skórę i zadziałać na poziomie komórkowym. Koenzym Q10 naturalnie występuje w formie utlenionej (ubichinon) i zredukowanej (ubichinol). W kosmetykach wykorzystywana jest forma utleniona. Oprócz działania jako składnik aktywny, ubichinon pełni w kosmetyku także funkcję antyoksydantu, zapobiegając utlenianiu się pozostałych składników preparatu. Co ważne, koenzym Q10 jest składnikiem bezpiecznym do stosowania w produktach kosmetycznych, nie powoduje alergii i innych działań niepożądanych.
Najczęściej stosuje się go w kremach, maseczkach i serum o działaniu przeciwstarzeniowym, przeciwzmarszczkowym, ochronnym, odżywczym i silnie regenerującym. Wraz z wiekiem zawartość koenzymu Q10 w komórkach skóry spada, działanie czynników zewnętrznych (warunki atmosferyczne, styl życia, dieta) także przyczynia się do obniżenia stężenia tego składnika. Aby poprawić jego dostępność dla warstwy rogowej naskórka, zaleca się połączenie stosowania miejscowego z suplementacją.
Cennym zastosowaniem jest wykorzystanie działania leczniczego koenzymu Q10 przy pielęgnacji skóry problematycznej. Cera trądzikowa, atopowa, z aktywnymi zmianami łuszczycowymi i innymi stanami zapalnymi, szczególnie potrzebuje wsparcia w postaci działania antyoksydacyjnego, wspierającego naturalne procesy naprawcze skóry. Miejscowe stosowanie ubichinonu na skórę pozwala na zredukowanie wolnych rodników w tkance skórnej oraz wzrost produkcji energii w mitochondriach komórek. Dzięki temu mechanizmy naprawcze w komórkach skóry zachodzą intensywniej, a stany zapalne goją się szybciej.
Koenzym Q10 jest pomocny w przeciwdziałaniu skutkom nadmiernej ekspozycji na słońce. Promieniowanie ultrafioletowe uważa się za istotny czynnik, indukujący procesy starzenia się skóry. Jego nadmierna ilość skutkuje uszkodzeniami na poziomie komórkowym. Dochodzi do nadprodukcji wolnych rodników, uszkodzeń DNA, destabilizacji struktury błony komórkowej, spadku ilości ATP i upośledzenia prawidłowego funkcjonowania mitochondriów, a przez to dysfunkcji w przebiegu istotnych procesów komórkowych. Zastosowanie preparatu zawierającego w składzie koenzym Q10 działa ochronnie na mitochondria, pozwala na przyspieszoną regenerację poziomu ATP oraz stymuluje pracę enzymów odpowiedzialnych za naprawę łańcucha DNA.
Ze względu na dobroczynny wpływ koenzymu Q10 na skórę, warto zwrócić uwagę na ten składnik nie tylko w pielęgnacji skóry dojrzałej i starzejącej się, ale również w kontekście profilaktyki przeciwstarzeniowej.
Koenzym Q10 holistycznie
Drogocenne właściwości Q10 sprawiają, że jest on ceniony nie tylko w kosmetologii. Wsparcie organizmu koenzymem zaleca się w leczeniu chorób układu krążenia, cukrzycy, stanów nowotworowych, w terapii trudno gojących się ran oraz jako wsparcie funkcjonowania układu immunologicznego. Koenzym Q10 wspiera pracę serca, zwiększa wytrzymałość naczyń krwionośnych, reguluje poziom cukru we krwi, a przede wszystkim chroni wszystkie komórki ciała przed stresem oksydacyjnym, zwiększając ich odporność.
Wpływ suplementacji koenzymu Q10 na zdrowie cery
Koenzym Q10 występuje naturalnie w żywności. Największe ilości znajdują się w mięsie wołowym, wieprzowinie, wątróbce, tłustych rybach, olejach roślinnych, w ziarnach sezamu, orzechach pistacji oraz w zielonych warzywach. Zbilansowana dieta powinna pokrywać zapotrzebowanie organizmu na tę substancję. Warto jednak rozważyć dodatkową suplementację koenzymu Q10 w przypadku nadmiernego stresu, stanów zapalnych i obciążenia organizmu, przebytej choroby lub antybiotykoterapii. W stanach choroby w organizmie nasila się produkcja wolnych rodników, niszczących białka i błony komórkowe. Reaktywne formy tlenu przyczyniają się także do rozwoju zapaleń i starzenia się komórek. Uzupełnienie niedoborów koenzymu Q10 wpłynie pozytywnie na pracę organizmu, dzięki przyspieszeniu działania łańcucha oddechowego i zmniejszeniu ilości wolnych rodników. W przypadku suplementacji, zaleca się wykorzystanie zredukowanej formy koenzymu Q10 – ubichinolu. Jest to postać gotowa do bezpośredniego wykorzystania przez mitochondria komórek organizmu, bez konieczności wcześniejszego przekształcenia w formę czynną. Dzięki temu można szybciej osiągnąć efekty terapeutyczne. Dla zdrowia skóry i całego organizmu zaleca się połączenie suplementacji ze stosowaniem miejscowym.
W badaniach dotyczących wpływu koenzymu Q10 na cerę suchą H. Morikawa i współ. wykazali, że ośmiotygodniowa suplementacja ubichinolu dawką 100 mg/dzień pozytywnie wpłynęła na stan skóry na poziomie komórkowym. W grupie badawczej zaobserwowano wzrost zawartości wody w warstwie rogowej skóry, zwiększenie rozmiaru korneocytów, a także wyższe stężenie koenzymu Q10 w surowicy krwi, w porównaniu z grupą kontrolą.
W badaniach ex vivo naskórka człowieka D. Schniertshauer i współ. udowodnili, że terapia ubichinonem powoduje wzrost mitochondrialnych parametrów oddechowych w ludzkiej tkance nabłonkowej, a także przedłuża żywotność komórek i zwiększa zdolność rozmnażania się fibroblastów.
Wyniki badań wskazują, że regularne stosowanie zarówno doustnie ubichinolu, jak i pielęgnacja zewnętrzna ubichinonem, pozytywnie wpływają na stan cery, zapobiegają jej przesuszeniu oraz widocznie opóźniają procesy starzenia się skóry. Warto zatem zadbać o uzupełnienie niedoborów tej cennej substancji.
Podsumowując
Koenzym Q10 wykazuje niezwykle cenne działanie ochronne i przeciwstarzeniowe wobec skóry. Oprócz tego, wpływa na prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu i ochronę przed szkodliwym wpływem nadmiernego stresu i czynników zewnętrznych. Warto wprowadzić ten składnik do codziennej pielęgnacji kosmetycznej skóry, zarówno jako profilaktykę przeciwstarzeniową, jak i w celu spłycenia istniejących już zmarszczek i poprawy wyglądu cery.
Bibliografia
- Kukliński B. Mitochondria. Diagnostyka uszkodzeń mitochondrialnych i skuteczne metody terapii. Mito-pharma. Gorzów Wielkopolski. 2017Ryu K-A., Park JP., Kim S-B., Bin B-H., Jang D-J., Kim S-T. Topical Delivery of Coenzyme Q10-Loaded Microemulsion for Skin Regeneration. Pharmaceutics. 2020 Apr; 12(4): 332.H. Morikawa, et al., The effects of oral intake of reduced form of coenzyme Q10(ubiquinol)on skin conditions in healthy Japanese women. A randomized, double‒blind, parallel‒group comparative study, Jpn Pharmacol Ther 2023;51:551-62.Schniertshauer D, Gebhard D, Bergemann J. Zależna od wieku utrata funkcji mitochondriów w tkance nabłonkowej może zostać odwrócona przez koenzym Q 10. Journal of Ag/ng Research 2018: 1-8, 2018; doi:10.1155/2018/6354680.Schniertshauer D, Muller S, Mayr T, Sonntag T, Gebhard D, Bergemann J. Accelerated Regeneration of ATP Level after irradiation in Human Skin Fibroblasts by Coenzyme Q10. Photochemistry and Photobiology 92: 488-494, 2016; doi:10.1111/php.12583Baumann L. How to Prevent Photoaging? Journal of Investigative Dermatology 125: xii-xiii, 2005; doi:10.1111/j.0022-202X.2005.23810.x.