Ze względu na niedobory witamin metabolizm homocysteiny ulega zaburzeniu, a to bezpośrednio przekłada się na ryzyko chorób serca

Homocysteina powstaje we wnętrzu komórek z metioniny pochodzącej ze spożywanego białka. Jeśli ilość wytworzonego aminokwasu jest większa od metabolizowanej, przenika on do przestrzeni pozakomórkowej, gdzie ulega utlenieniu. Kiedy całkowite stężenie w osoczu krwi jest wyższe niż 15 μmol/l, mówi się o hiperhomocysteinemii. Badania pokazują, że w Polsce może to dotyczyć aż 17% dorosłych1.

Wysoko, coraz wyżej...

Stężenie homocysteiny jest większe u mężczyzn, ale u obu płci wzrasta z wiekiem (u kobiet zwłaszcza po menopauzie). Do przyczyn podwyższonego poziomu tego aminokwasu należą genetycznie uwarunkowane zaburzenia jego metabolizmu, nadmiar białka zawierającego metioninę w diecie, niedobory witamin niezbędnych w procesach jego przemian, czynniki demograficzne oraz niektóre choroby. Stężenie homocysteiny jest istotnie wyższe w przebiegu niektórych nefropatii i niewydolności nerek, nowotworów, leukemii, łuszczycy, schorzeń autoimmunologicznych, cukrzycy i niedoczynności tarczycy2. Mechanizm tego wzrostu nie zawsze jest znany, ale może on wynikać z niedoborów witamin lub zaburzenia aktywności enzymów biorących udział w przemianach biochemicznych homocysteiny. Z kolei niektóre leki stosowane w terapii wpływają na zaburzenia wchłaniania kwasu foliowego, B12 i pirydoksyny (forma B6).

Również nadmierne spożywanie alkoholu i kawy oraz palenie tytoniu zaburzają prawidłowe wchłanianie kwasu foliowego3. W dymie papierosowym znajduje się dodatkowo wiele substancji toksycznych, z których tlenek węgla i  disiarczek węgla hamują aktywność witaminy B6 w wątrobie, zmniejszając metabolizm homocysteiny. Właśnie niedobory lub złe wchłanianie witamin, które są kofaktorami enzymów w procesach przemian metabolicznych homocysteiny, to najczęstszy powód wzrostu jej ilości w organizmie. W badaniach stwierdzono odwrotną korelację między poziomem tego aminokwasu a stężeniem kwasu foliowego, witamin B12 i B6. Aż u  95% osób z niedoborami kwasu foliowego i witaminy B12 występuje hiperhomocysteinemia4.

Skamieniałe serce

Efekt? Ryzyko miażdżycy i innych kłopotów z układem krążenia. Jedna z pierwszych metaanaliz potwierdziła, że wzrost stężenia homocysteiny już o 5 μmol/l podwyższa prawdopodobieństwo chorób sercowo-naczyniowych o 60-80%. W innym badaniu, obejmującym 17 tys. zdrowych osób, stwierdzono, że dodatkowe 3 μmol/l tego aminokwasu oznacza wzrost ryzyka choroby wieńcowej o 20%, a udaru mózgu – o 30%5. Z drugiej strony hiperhomocysteinemia występuje u 60,6% osób, które już przeszły udar, i jest u nich związana z  niskim poziomem witaminy B126.