Ubichinol czy ubichinon? Biodostępność koenzymu Q10 stosowanego w preparatach MSE Pharmazeutika – przegląd badań

Koenzym Q10 jest trzecim najpopularniejszym suplementem na świecie. Jego biodostępność, a co za tym idzie także skuteczność zależy jednak od postaci użytego składnika. Prezentujemy przegląd badań przeprowadzonych z użyciem koenzymu Q10 wykorzystywanego w preparatach MSE Pharmazeutika.

Dystrybucja koenzymu Q w komórkach ludzkich HL-60 zależy od układu błon wewnętrznych

Koenzym Q10 jest kluczowym składnikiem niezbędnym do prawidłowego działania łańcucha oddechowego, a zarazem ważnym antyoksydantem chroniącym komórki przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Jego obecność jest więc niezbędna zarówno w mitochondriach, jak i błonach pozamitochondrialnych. Przeprowadzone z użyciem znakowanego radioaktywnie prekursora koenzymu Q miało na celu zbadanie dystrybucji w organizmie endogennego i egzogennego koenzymu Q.

Jak wykazały uzyskane wyniki, egzogenny koenzym Q9 – dostarczany organizmowi z dietą i w trakcie suplementacji – akumuluje się nie tylko w błonach mitochondriów, ale także w dużych ilościach trafia do systemu błon wewnątrzkomórkowych (obejmującym organelle takie jak otoczka jądrowa, błony komórkowe, lizosomy, siateczka śródplazmatyczna i aparaty Golgiego). Zaobserwowane zmiany w stężeniach koenzymu Q w czasie pozwoliły prześledzić jego wędrówkę w komórkach. Jak sugerują autorzy, najprawdopodobniej ostatnie etapy biosyntezy koenzymu Q mają miejsce w błonach mitochondrialnych, skąd może być transportowany za pośrednictwem systemu błon wewnętrznych do retikulum endoplazmatycznego i błon komórkowych, a następnie dystrybuowany pomiędzy komórkami i tkankami. W odróżnieniu do koenzymu Q10 produkowanego przez organizm, ten dostarczany z dietą i w trakcie suplementacji jest akumulowany przez komórki przede wszystkim w obrębie systemu błon wewnętrznych i jedynie niewielkie jego ilości trafiają do mitochondriów. Uzyskane wyniki potwierdzają rolę suplementacji dobrze przyswajalnego koenzymu Q10 w celu pełnego wykorzystania jego właściwości antyoksydacyjnych.

Badanie porównawcze poziomu koenzymu Q10 w osoczu, u zdrowych osób suplementowanych ubichinolem i ubichinonem

Koenzym Q10 występuje w trzech postaciach chemicznych – jako utleniony nieaktywny ubichinon, postać pośrednia (semiubichinon) oraz w zredukowanej postaci aktywnego ubichinolu.

Przeprowadzone pośród 12 zdrowych pacjentów w wieku 29-50 lat badanie porównujące przyswajalność ubichinonu i ubichinolu jednoznacznie wykazało lepszą biodostępność formy nieutlenionej (ubichinol). Stężenie koenzymu Q10 w osoczu po 4-tygodniowej suplementacji ubichinonem w dawce 200 mg/dzień wynosiło średnio 2,50 μg/ml, zaś po suplementacji ubichinolem 4,34 μg/ml. Chociaż obydwa suplementy pozwoliły na jego znaczne podniesienie powyżej poziomu bazowego (0,86-0,88 μg/ml), otrzymane dane wskazują na niemal 2-krotnie wyższą przyswajalność formy aktywnej. Jednocześnie, dopiero suplementacja ubichinolem pozwoliła na uzyskanie minimalnych stężeń koenzymu Q10, związanych z korzystnymi efektami zdrowotnymi. Jak wskazuje literatura, kształtują się one na poziomie >2,5 μg/ml w profilaktyce chorób serca oraz >3,5 μg/ml w przypadku chorób neurodegeneracyjnych. Dużą uwagę zwraca także zmienność osobnicza zaobserwowaną wśród pacjentów – notowane stężenia mieściły się na 0,7-5,12 μg/ml dla ubichinonu oraz 2,63-9,85 μg/ml w przypadku ubichinolu. Dobór odpowiedniej dawki preparatu powinien więc uwzględniać indywidualne potrzeby pacjenta.

Reklama

SanoMit Q10® MSE Sprawdź

Kompendium Medycyny Mitochondrialnej Sprawdź

Witamina C MSE matrix Sprawdź

QuinoMit® Q10 Fluid – Ubichinol MSE Sprawdź

QuinoMit Q10 Forte MSE Sprawdź

Porównawcza biodostępność różnych preparatów koenzymu Q10 u zdrowych osób starszych

Biodostępność koenzymu Q10 zależy nie od jego postaci chemicznej, ale także formy w jakiej jest podawany pacjentowi. Wynika to między innymi z jego dużej masy cząsteczkowej, wysokiej lipofilowości i słabej rozpuszczalności w wodzie. Liczne badania wskazują, że jest on lepiej przyswajany z podłoży wodnych i olejowych emulsji.

W opublikowanym w 2020 roku badaniu naukowcy porównali przyswajalność różnych preparatów zawierających koenzym Q10 w zdrowej populacji geriatrycznej. Ze względu na spadek biosyntezy koenzymu Q10 wraz z wiekiem, jego suplementacja u osób starszych ma szczególne znaczenie. Jednocześnie, zdecydowana większość prowadzonych badań farmakokinetycznych i farmakodynamicznych jest prowadzona na młodszych populacjach. W zaprojektowanym badaniu porównano biodostępność koenzymu Q10 w postaci kapsułek zawierających standardowy sproszkowany ubichinon lub ubichinol oraz syropu z rozpuszczalnym w wodzie ubichinonem. Całkowite stężenie koenzymu Q10 w osoczu było badane po jednorazowym podaniu preparatu w dawce 100 mg pacjentom w wieku 65-72 lat. Otrzymane w wyniku przeprowadzonego eksperymentu dane wykazały 2,4-krotnie lepszą przyswajalność ubichinonu w postaci syropu, w porównaniu do zawierających go kapsułek. Jednocześnie płynna forma ubichinonu charakteryzowała się zbliżoną biodostępnością co sproszkowany ubichinol.

Biodostępność suplementów koenzymu Q10 zależna od nośników lipidowych i ich rozpuszczalności

W przypadku postaci płynnych koenzymu Q10, znaczącą rolę odgrywa również rodzaj użytego podłoża. Naukowcy z Hiszpanii w zbliżonym do opisanego wyżej eksperymencie przeprowadzonym pośród młodych (13-33 r.ż.) pacjentów porównali przyswajalność koenzymu Q10 z postaci płynnych bazujących na różnych rodzajach oleju i przygotowanych z użyciem różnych technologii. W przeprowadzonym badaniu ponownie sproszkowany ubichinol charakteryzował się niższą biodostępnością od nowoczesnej formy ubichinonu rozpuszczalnego w oleju sojowym i poddanemu specjalnemu procesowi rekrystalizacji, pozwalającemu na uzyskanie ultramałych cząsteczek. Koenzym Q10 z obydwu produktów wchłaniał się jednak dużo lepiej do krwi w porównaniu z pozostałymi badanymi preparatami – ubichinonem w roztworach z mieszaniną oliwy z oliwek z olejem kokosowym lub sojowym. Zaobserwowano również negatywny wpływ dodatku do formulacji innych antyoksydantów, produkty wzbogacone o witaminę C charakteryzowały się niższą biodostępnością niż ich odpowiedniki pozbawione tego składnika.

W oparciu o przedstawione wyniki badań w celu wyboru najlepszego suplementu diety zawierającego koenzym Q10, należy zwracać uwagę zarówno na użytą formę substancji aktywnej (ubichinon-ubichinol), jak i postać samego preparatu. Najlepszą przyswajalność, a co za tym idzie również skuteczność działania wykazują płynne formy ubichinolu w postaci ultramałych cząsteczek.

Badanie bezpieczeństwa i biodostępności ubichinolu po jednorazowym i wielokrotnym podaniu doustnym przez 4 tygodnie zdrowym ochotnikom

Ubichinol cechuje się nie tylko wyjątkową biodostępnością, ale także wysokim profilem bezpieczeństwa, co potwierdzono w trwającym 4 tygodnie badaniu. W pierwszej części badania oceniono bezpieczeństwo i biodostępność ubichinolu w dawkach 150 i 300 mg po jednorazowym podaniu u 15 zdrowych ochotników, a następnie przy zastosowaniu regularnej, 4-tygodniowej suplementacji przez 78 osób.

Jednorazowe przyjęcie ubichinolu w dawkach 150 mg i 300 mg pozwoliło na uzyskanie po upływie 6h maksymalnego stężenia koenzymu Q10 w osoczu na poziomie odpowiednio 1,88 μg/ml i 3,19 μg/ml. Regularne przyjmowanie suplementu w dawkach przez okres 4 tygodni pozwoliło z kolei na jego podniesienie do oznaczonego w 14 i 28 dniu terapii poziomu 2,61 i 2,84 μg/ml przy zastosowaniu dawki 90 mg, 3,66 i 3,84 μg/ml dla dawki 150 mg oraz 6,53 i 7,28 μg/ml dla dawki 300 mg. W ciągu pierwszych 2 tygodni suplementacji uzyskano u pacjentów 2,1-2,8-krotny wzrost stężenia koenzymu Q10 w osoczu, który w następnych dniach był podtrzymywany na zbliżonym poziomie. W toku badania odnotowano jedynie nieliczne działania niepożądane ze strony układu pokarmowego (takie jak bóle brzucha, biegunka, luźne stolce) o częstotliwości występowania zbliżonej jak przy stosowaniu preparatu placebo. Dodatkowo w obydwu grupach nie zaobserwowano żadnych klinicznie istotnych negatywnych zmian w wynikach badań krwi i moczu.