Witamina D jest niezwykle istotnym mikroskładnikiem dla zdrowia. Wytwarzana jest pod wpływem promieni słonecznych w skórze. Jednak musi zostać spełnionych kilka warunków, aby jej produkcja była wystarczająca. W przeciwnym razie konsekwencje jej niedoboru silnie wpływają na nasz stan zdrowia. Przedstawiamy najważniejsze korzyści z utrzymania odpowiedniego poziomu witaminy D oraz inne cenne informacje.


Czym jest witamina D?

Witamina D – to grupa związków steroidowych rozpuszczalnych w tłuszczach, uczestniczących w wielu ważnych procesach w organizmie. Najbardziej znane formy to witamina D2 (ergokalcyferol) i D3 (cholekalcyferol).

Chociaż sklasyfikowana została jako witamina, tak naprawdę to prohormon, który jest zaangażowany w wiele procesów metabolicznych w organizmie. [1, 2]

Witaminy D obecna jest w pewnych produktach spożywczych oraz może być syntetyzowana pod wpływem promieni słonecznych w naskórku.  W szczególności odpowiadają za to promienie słoneczne UV-B,  pod wpływem których substancja zawarta w skórze zwana 7-dehydrocholesterolem jest przekształcana w prowitaminę D [3], która w ciągu kilku następnych godzin zostaje przekształcona przez organizm w witaminę D3 [4].

Prowitamina D transportowana jest do nerek i wątroby, a następnie przekształcana jest w biologicznie aktywną i użyteczną substancję kalcytriol – witaminę D3 (1,25-dihydroksycholekalcyferol) [5].  

Witamina D jest potrzebna do prawidłowej gospodarki wapniowo-fosforanowej, która wpływa na zdrowie kości oraz aktywność układu nerwowego i mięśni.

Odgrywa ona potencjalną rolę w profilaktyce i terapii chorób przewlekłych, takich jak zaburzenia autoimmunologiczne, choroby układu krążenia i infekcje, a nawet niektórych nowotworów [6].

Metabolizm witaminy D

Pod nazwą witaminy D kryje się cała grupa substancji. Dwie najczęściej opisywane formy witaminy D  to: witamina D2
i witamina D3. Witamina D2 (ergokalcyferol) jest produkowana przez rośliny, grzyby i drożdże. Witamina D3 (cholekalcyferol) jest syntetyzowana w skórze i spożywana w żywności pochodzenia zwierzęcego [7].

Jednak obie formy witaminy D są biologicznie nieaktywne i muszą być metabolizowane.

W wątrobie witamina D ulega konwersji do kalcydiolu (25-hydroksywitaminy D [25 (OH) D]), głównej krążącej postaci witaminy D.

Następnie krwioobiegiem dociera do nerek, gdzie przekształcana jest w kalcytriol (1,25-dihydroksy witamina D
[1,25 (OH) 2D]), aktywną formę witaminy D3 dihydroksycholekalcyferol [8, 9].

Aby regulować funkcje organizmu, kalcytriol wiąże się z receptorem witaminy D (VDR) i trafia do jądra, gdzie wiąże się
z receptorem X kwasu retinowego (RXR).

Receptor witaminy D

Witamina D musi zostać przekształcona w formę aktywną, aby połączyć się z receptorem i wpływać na działanie komórki.

Aktywna biologicznie forma witaminy D3 –  kalcytriol, wiąże się z jądrowym receptorem VDR (VDR, vitamin D receptor),
a następnie z DNA wpływając w ten sposób na aktywność około 900-set genów. [10]

Po związaniu kalcytriolu z receptorem VDR, kompleks ten musi następnie przejść do jądra komórki i związać się
z białkowym receptorem RXR - (ang. retinoid X receptor) — receptorem X dla retinoidów.

Niektóre infekcje lub toksyny blokują receptor VDR, wtedy nie uzyskujemy efektów zdrowotnych witaminy D3.

Aktywacja receptora VDR indukuje ekspresję enzymów odpowiadających za procesy detoksykacyjne wątroby i jelit
(np. CYP2C9 i 3A4), które odgrywają główną rolę w metabolizowaniu leków i toksyn [11].


Witamina D a mitochondria

Konwersja witaminy D (z postaci 25(OH)2 do 1,25 -dihydroksy - witaminy D), zachodzi w mitochondriach m.in. nerek, komórek glejowych, skóry, węzłach chłonnych, trzustce, makrofagach. W reakcji uczestniczy enzym 1-alfa-hydroksylaza.

Witamina D hamuje syntezę NO (tlenku azotu) w makrofagach zmniejszając stres nitrozacyjny oraz aktywuje komórki glejowe znajdujące się w pniu mózgu oraz móżdżku [12].

Receptory witaminy D (VDR) mogą być w pewnych okolicznościach transportowane do mitochondriów niektórych komórek, wpływając w ten sposób na aktywność łańcucha oddechowego i metabolizm energetyczny komórki [13].

Po przeniesieniu receptora VDR do mitochondrium, witamina D łącząc się z nim może modulować napływ jonów wapnia do mitochondriów lub bezpośrednio wpływać na aktywację genów zależnych [14].

Wtedy witamina D może działać np. przeciwzapalnie poprzez osłabianie aktywacji białek i czynników zapalnych (p38,
NF-kB, metaloproteinazy) [15]

Podłożem wielu chorób (choroby układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca typu 2, otyłość, zespół metaboliczny, choroby nowotworowe) jest przewlekły stan zapalny, dysfunkcja mitochondriów i zaburzenie funkcji energetycznej komórki [16].

Niedobór witaminy D wiąże się z zaburzeniami gospodarki wapniowej i regulacji fosforylacji oksydatywnej. [17]


Korzyści zdrowotne

Witamina D dla zdrowia kości

Witamina D utrzymuje zdrowie kości, ponieważ uczestniczy w gospodarce minerałów budujących je. Pozwala zachować równowagę pomiędzy wapniem a fosforem w organizmie [18, 19].  

Hamuje nadmierną degradację kości, wpływając na zachowanie prawidłowej masy kostnej [20, 21].

Promuje wchłanianie wapnia i fosforu z jelit, reabsorpcję wapnia w nerkach oraz wbudowywanie wapnia w kości [22].

Ponadto reguluje wzrost i funkcje ludzkich komórek kościotwórczych (osteoblastów) [23, 24].

Witamina D zapobiega osteoporozie i złamaniom

Witamina D w aktywnej postaci kalcytriolu używana jest z powodzeniem w terapii osteoporozy, w połączeniu z innymi minerałami i witaminami niezbędnymi dla zdrowia kości [2526].

Niski poziom witaminy D we krwi wiąże się z mniejszą gęstością mineralną kości, defektami mineralizacji oraz zwiększonym ryzykiem złamania kości zarówno u mężczyzn jak i u kobiet [27, 28, 29, 30]

Badania dowodzą, że u dorosłych w wieku 50 lat i powyżej suplementacja witaminą D w połączeniu z wapniem ma korzystny wpływ na gęstość mineralną kości, oraz zmniejsza ryzyko złamań w wyniku urazów i osteoporozy  [31, 32, 33].

U kobiet, którym podawano 1200 mg wapnia i 800 jednostek witaminy D3 dziennie przez 3 lata, ryzyko złamania kości biodrowej zostało zmniejszone o 43% , natomiast ogólne ryzyko złamań o 32% [34].  

Witamina D zapobiega krzywicy i osteomalacji

Krzywica charakteryzuje się opóźnieniem w mineralizacji kości i  tkanki chrzęstnej.

W wyniku niedoboru witaminy D podczas wzrostu i dorastania u dzieci kości ulegają deformacji, co prowadzi do spowolnienia wzrostu, powiększenia kości długich kości i zniekształceń nóg [35, 36].

Niedobór witaminy D powoduje krzywicę u niemowląt, małych dzieci i młodzieży oraz osteomalację u dorosłych [37, 38].  

Osteomalacja wiąże się z brakiem lub zaburzeniem powstawania kolagenu [39, 40].  

Dorośli z osteomalacją mogą odczuwać przewlekły ból w kościach oraz bóle mięśni i ich osłabienie [41].  

Osteomalacji i krzywicy spowodowanej niedoborami witamin można zapobiec dzięki odpowiedniej dawce witaminy D,
a także wapnia, fosforu i magnezu.  

Niedobór witaminy u matki może wpływać na wady w rozwoju szkieletu u dziecka.

W badaniu u 424 ciężarnych kobiet z niedoborem witaminy D częściej występowała krzywica u dzieci [42].  

Witamina D ma działanie przeciwzapalne

Witamina D poprawia działanie naszego układu immunologicznego. Efekt ten jest skuteczny w walce ze schorzeniami
o podłożu zapalnym bądź autoimmunologicznym [43, 44, 45, 46].

Witamina D zmniejsza wydzielanie cytokin zapalnych: IL-1, IL-2, IL-6, IL-8, IL-17, TNF-α, IFN-γ i IL-12 [47, 48, 49, 50]

Ogranicza wywołane aktywnością Th1 choroby autoimmunologiczne takie jak stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów czy cukrzyca typu 1 [51]

Ponadto witamina D stymuluje różnicowanie komórek odpornościowych (monocytów do makrofagów) [5253].

W odpowiedzi na zakażenie, uwalnia białka przeciwdrobnoustrojowe, takie jak katelicydyna i beta defensyna 4 [54, 55].  Białka te niszczą błonę komórkową bakterii i tym samym powodują śmierć drobnoustrojów [56].

Witamina D jest korzystna dla rozwoju i funkcji mózgu

Badania wskazują, że ta witamina jest ważna dla rozwoju i pracy mózgu [57].

Receptor witaminy D (VDR) i enzym odpowiedzialny za syntezę aktywnej formy tej witaminy są obecne w mózgu [58, 59, 60].

Witamina D może także chronić komórki mózgowe poprzez udział w szlakach detoksykacji (wytwarzanie silnego przeciwutleniacza glutationu i hamowanie wydzielania tlenku azotu).

Ponadto pomaga również w syntezie białek niezbędnych do przeżycia komórek mózgowych podczas starzeniu i chorób neurologicznych [61].  

Witamina D pływa na zdolność uczenia się, zapamiętywania, kontrolę motoryki, a także zachowania społeczne [62],
a ograniczenie zdolności umysłowo – poznawczych koreluje z jej niedoborem [63, 64]

Niedobór witaminy D jest związany z szeroką gamą chorób psychicznych i neurologicznych [65, 66, 67, 68].

Badania pokazują, że niskie stężenia witaminy D są związane występowaniem choroby Alzheimera [69].

Witamina D może zmniejszać depresję

Dowiedziono, że suplementacja witaminy D może zmniejszyć objawy depresyjne i poprawić funkcjonowanie pacjentów
z depresją [70, 71]. 

Niedobór witaminy D wiązał się z 8-14% wzrostem częstości występowania depresji i 50% wzrostem liczby samobójstw [72, 73].

Witamina D zmniejsza ryzyko choroby Parkinsona

Niedobór witaminy D może przyczyniać się do rozwoju choroby Parkinsona.

Osoby o stężeniu witaminy D we krwi co najmniej 50 nmol / l miały 65% ​​mniejsze ryzyko zachorowania niż osoby
o wartościach poniżej 25 nmol / l [74].

Niewystarczające spożycie tej witaminy prowadzi do zanikania neuronów dopaminergicznych w istocie czarnej – obszarze mózgu który jest najbardziej podatny na uszkodzenia podczas choroby [75, 76, 77]. 

Pacjenci z chorobą Parkinsona są bardziej narażeni na niedobór tej witaminy w porównaniu z dobranymi pod względem wieku pacjentami z chorobą Alzheimera [78].

Witamina D odgrywa rolę w chorobie Alzheimera

Niedobór witaminy D jest powszechny w chorobie Alzheimera i otępieniu.

Pacjenci z chorobą Alzheimera mają niższe stężenia witaminy D we krwi w porównaniu do osób zdrowych w podobnym wieku [79, 80].

Poziom witaminy D poniżej niż 50 nmol / L we krwi wiąże się z wyższym ryzykiem choroby Alzheimera i demencji [81].

Witamina D stymuluje komórki odpornościowe do rozkładania białka amyloidu β, który gromadzi się w mózgu wywołując chorobę Alzheimera [82, 83].

Witamina D może zmniejszyć ryzyko cukrzycy typu 1 i 2

Badania wykazały, że u pacjentów z cukrzycą typu 2 występuje obniżone stężenia witaminy D we krwi w porównaniu do osób zdrowych [84, 85, 86]. 

Witamina D odgrywa rolę w wytwarzaniu i wydzielaniu insuliny w komórkach trzustki [87].

Dowiedziono, że niedobór witaminy D prowadzi do upośledzenia wydzielania glukozy i insuliny oraz zwiększonego ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 1 i 2 [88, 89, 90, 91, 92].  

Badania pokazują, że suplementacja witaminą D może przywracać prawidłowe wydzielanie insuliny [9394].  

W badaniu grupy kobiet przyjmujących witaminę D w dawce 511 IU na dobę zaobserwowano niższe ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 [95]. 

Witamina D zapobiega otyłości i zespołowi metabolicznemu

Nadwadze i otyłości bardzo często towarzyszy niedobór witaminy D we krwi [96, 97].

Dowiedziono, że wyższy wskaźnik masy ciała (BMI) wpływa na obniżenie poziomu witaminy D [98].  

Niski poziom witaminy D we krwi jest związany są z wyższym obwodem w talii i procentem całkowitej tkanki tłuszczowej
u dzieci, młodzieży i dorosłych [99, 100, 101, 102, 103].

Niedobór witaminy D może być czynnikiem ryzyka zespołu metabolicznego [104, 105, 106].

Witamina D zmniejsza ryzyko chorób układu krążenia

Witamina D wykazuje ochronne działanie w stosunku do układu sercowo – naczyniowego. Ponadto, hamuje syntezę reniny – hormonu podnoszącego ciśnienie krwi [106, 107].

Niedobór witaminy D wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, w tym nadciśnienia tętniczego, ataku serca, choroby tętnic obwodowych i udaru mózgu [108109, 110].

Niedobór witaminy D sprzyja powstawaniu miażdżycy i dysfunkcji naczyń krwionośnych, przyczyniając się do rozwoju chorób sercowo-naczyniowych [111, 112, 113].

Witamina D obniża ciśnienie krwi

Udowodniono, że ekspozycja skóry na promieniowanie słoneczne (UVB) wiąże się z niższym ciśnieniem krwi [114, 115].

Ciśnienie krwi uległo znacznemu obniżeniu po 6 tygodniach leczenia terapią z użyciem światła UVB [116].

Witamina D zmniejsza aktywność układu hormonalno-enzymatycznego renina-angiotensyna, który kontroluje objętość krążącej krwi i stężenia jonów sodowych i potasowych istotnych czynników rozwoju nadciśnienia tętniczego i przerostu mięśnia sercowego.

Badania obejmujące ponad 1800 pacjentów wykazały zwiększone ryzyko wystąpienia nadciśnienia krwi u osób z poziomem witaminy D poniżej 50 nmol / L w porównaniu z osobami u których poziom tej witaminy sięgał powyżej 75 nmol/L. [117

U kobiet w podeszłym wieku z niedoborem witaminy D zaobserwowano 9% spadek nadciśnienia krwi (o 13 mmHg)
w wyniku suplementacji witaminy D i wapnia w porównaniu z samym wapniem. [118]

Witamina D może być korzystna w nieswoistych chorobach zapalnych jelit

Choroby zapalne jelit (IBD) są spowodowane przewlekłym zapaleniem jelit i obejmują chorobę Leśniowskiego-Crohna
i wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Suplementacja witaminy D może mieć korzystny wpływ na IBD [119, 120].

Doustna suplementacja witaminy D obniżała poziomy TNF-α we krwi (białko to odgrywa główną rolę w powstawaniu
i rozwoju chorób zapalnych jelit) [121, 122].

Suplementacja witaminy D w dawce 1200 jednostek na dobę zmniejszyła nawrót choroby Leśniowskiego-Crohna z 29% do 13% [123].

Niski poziom witaminy D wiąże się z wyższym ryzykiem polipów i gruczolaków w okrężnicy, powszechnymi powikłaniami wrzodziejącego zapalenia jelita grubego [124].

Stwierdzono, że prawie 60% pacjentów z celiakią ma niedobór witaminy D [125].

Witamina D jest korzystna w atopowym zapaleniu skóry

Niedobór witaminy D może wiązać się z występowaniem atopowego zapalenia skóry [126].  

Suplementacja witaminy D może poprawić objawy choroby, ponadto jest uznana ze bezpieczną i dobrze tolerowaną terapię [127, 128].  

Witamina D zwiększa produkcję katelicydyny peptydu o działaniu bakteriobójczym i immunomodulujacym [129, 130].

Witamina D pomocna u osób z łuszczycą

U pacjentów z łuszczycą występują niedobory witaminy D [131, 132].  

Suplementacja w dawce 35 000 jednostek na dobę jest bezpieczną i skuteczną terapią dla pacjentów z łuszczycą [133].  

Witamina D może przynosić korzyści w dysfunkcjach tarczycy

Niedobór witaminy D jest związany z chorobą autoimmunologiczną tarczycy [134].  

Niedobór witaminy D wiąże się z chorobą Hashimoto [135, 136].  

Jego niedobór jest powszechny u pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa [137].  

Witamina D jest korzystna w reumatoidalnym zapaleniu stawów

Suplementacja witaminy D hamuje cytokiny prozapalne komórek Th17 i ma potencjalny wpływ na leczenie pacjentów
z reumatoidalnym zapaleniem stawów [138].  

Niedobór witaminy D występuje u 30-63% osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów [139].  

Wyższe spożycie witaminy D może zmniejszać ryzyko reumatoidalnego zapalenia stawów u kobiet [140].

Suplementacja witaminy D zmniejsza objawy i poprawia stan zdrowia osób z RA [141].

Przyjmowanie witaminy D w dawce 500 jednostek na dobę u pacjentów z wczesnym reumatoidalnym zapaleniem stawów
w połączeniu z terapią przeciwreumatyczną redukuje nasilenie bólu [142].

Witamina D wpływa na płodność u mężczyzn

Witamina D jest uczestniczy w produkcji plemników oraz ich aktywności [143].

Receptor witaminy D i enzym metabolizujący witaminę D występują w męskim układzie rozrodczym w jądrach, plemnikach
i gruczole prostaty [144, 145, 146, 147].  

Poziom witaminy D we krwi jest związany z ruchliwością plemników. Mężczyźni z niedoborem witaminy D (poziomy we krwi <20 ng / ml) mieli mniej ruchliwe plemniki w porównaniu z mężczyznami o wysokim poziomie. Poziom 20-50 ng / ml witaminy D jest idealnym zakresem do prawidłowego funkcjonowania męskiego układu rozrodczego [148, 149].  

Witamina D jest korzystna w czasie ciąży i laktacji

Niedobór witaminy D u kobiet w ciąży może mieć wpływ zarówno na zdrowie kobiet, jak i ich dzieci. Niedobór witaminy D
u matki podwyższa ryzyko stanów przedrzucawkowych [150].

Niedobór witaminy D może prowadzić do dużej utraty kości i osteomalacji u kobiet w ciąży [151].  

Ponadto niewystarczająca ilość witaminy D we krwi matki w czasie ciąży może spowodować upośledzenie wzrostu, wady
w budowaniu kości, cukrzycę typu 1, astmę i schizofrenię u noworodków [152, 153, 154].  

Niedobór witaminy D podczas ciąży wiąże się prawie czterokrotnie przewyższonym ryzykiem cięcia cesarskiego [155].

Suplementacja witaminy D w ilości 4000 jednostek na dzień jest bezpieczna i skuteczna zarówno dla kobiet w ciąży jak i ich noworodków oraz wiąże się z mniejszą liczbą zdarzeń niepożądanych i powikłań związanych z ciążą [156].  

Ponieważ witaminę D jest przekazywana wraz z mlekiem, matka potrzebuje codziennej porcji tej witaminy, aby zapewnić dziecku wystarczającą jej ilość i uniknąć niedoboru [157].  

Spożycie 6400 IU na dzień witaminy D przez matkę zapewnia wystarczającą jej ilość w mleku dla niemowlęcia karmionego piersią [158].  

Witamina D jest korzystna w stwardnieniu rozsianym

Odpowiedni poziom witaminy D we krwi działa ochronnie przed rozwojem stwardnienia rozsianego oraz wiąże się ze zmniejszonym nawrotem objawów choroby.

Optymalne stężenie witaminy D we krwi u może zmniejszać powikłania związane z chorobą, w tym zwiększoną degradację kości, złamania i osłabienie mięśni [159].

U kobiet wzrost stężenia witaminy D we krwi o 10 nmol / L wiązał się z 20% zmniejszeniem ryzyka stwardnienia rozsianego [160, 170, 171]. 

Stwardnienie rozsiane występuje rzadziej u osób z odpowiednim poziomem witaminy D, a także u osób mieszkających na obszarach o dużym nasłonecznieniu w połączeniu z dietą bogatą w oleje rybne i zawarte w nich kwasy omega 3 [172].  

Witamina D działa przeciwzapalnie w stwardnieniu rozsianym. Zmniejsza wydzielanie cytokin stanu zapalnego [173174]. 

Witamina D może chronić przed rakiem

Z wielu badań wynika, że ​​wystarczająca ilość witaminy D chroni przed rakiem i ryzykiem śmierci z powodu tej choroby [175].  

Witamina D i jej metabolity hamują angiogenezę (tworzenie naczyń krwionośnych) i proliferację komórek rakowych oraz komunikacje miedzy nimi. W ten sposób zapobiegają odżywianiu komórek rakowych zmniejszając ich przeżywalność [176, 177, 178, 179].

Zapobiega także mechanizmom różnicowania komórek zdrowych w komórki nowotworowe [180].

Rak piersi

Przyjmowanie witaminy D lub odpowiednio długa ekspozycja na słońce obniża ryzyko raka piersi [181].

Kobiety z wysokim spożyciem witaminy D i regularną ekspozycją na światło słoneczne miały znacznie mniejszą częstość występowania, nawrotów i ryzyka zgonu z powodu raka piersi [182, 183]. 

Przyjmowanie 2000 jednostek dziennie witaminy D zmniejsza częstotliwość występowania raka piersi o 50% [184]. 

Niski poziom witaminy D był również związany z szybszy procesem przerzutów raka piersi [185, 186, 187, 188].

Dowiedziono, że w komórkach raka piersi maleje produkcja estrogenu i aktywność enzymu aromatazy, podczas gdy wzrasta produkcja androgenów (testosteron, DHT) [189].  

Kobiety z rakiem piersi muszą utrzymywać odpowiedni poziom witaminy D, aby zminimalizować komplikacje związane z jej niedoborem, w tym utratą masy kostnej, złamaniami i infekcjami [190, 191, 192].  

Rak jelita grubego

Badania dowodzą, że prawidłowy poziom witaminy D we krwi wiąże się z niższym ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego [193, 194, 195].

Dzienne spożycie 1000-2000 jednostek na dobę witaminy D może zmniejszyć częstość występowania raka okrężnicy o 50% [196]. 

Rak prostaty

Niedobór witaminy D może zwiększać ryzyko powstania i rozwoju raka gruczołu krokowego [197, 198].  

Ryzyko zgonu z powodu raka prostaty spada u osób, które mają większy dostęp do światła UVB, głównego źródła witaminy D [199, 200].  

W komórkach raka gruczołu krokowego niedobór witaminy D zwiększa produkcję androgenów (testosteronu
i dihydrotestosteronu) [201], co przyspiesza wzrost raka prostaty.

Rak trzustki

Wyższe spożycie witaminy D wiązało się z niższym ryzykiem zachorowania na raka trzustki.

Dawki witaminy D 600 IU dobę oraz wyższe obniżyły ryzyko raka trzustki o 41% [202].  

Rak jajnika

Wykazano, że niskie poziomy witaminy D są obecne u kobiet z rakiem jajnika [203]. 

Dostateczna ilość promieniowania ultrafioletowe (UVB) wiąże się z niższym ryzykiem zachorowania na raka jajnika [204].

Witamina D może poprawiać sprawność fizyczną

Wykazano, że suplementacja witaminą D poprawia siłę mięśni, równowagę i sprawność fizyczną.

Badania dowodzą, że witamina D odgrywa rolę w metabolizmie i funkcjonowaniu mięśni. Wykazano stopniowe osłabienie
i wyniszczenie mięśni szkieletowych u pacjentów z krzywicą lub osteomalacją [205].  

Niedobór witaminy D osiągnął rozmiary epidemii i został powiązany z podwyższoną zawartością tkanki tłuszczowej
i zmniejszoną siłą mięśni u młodych kobiet [206].

Niedobór witaminy D wydaje się być skorelowany ze zwiększonym ryzykiem zachorowania i urazów wśród sportowców [207, 208, 209].

Źródła witaminy D3

Niewielka grupa naturalnych pokarmów zawiera witaminę D.

Głównymi jej źródłami są tłuste ryby (łosoś, tuńczyk, makrela), tran, wątroba wołowa, żółtka jaj, ser i grzyby (shiitake, portabella) [210].  


Witamina D - niedobór, dawkowanie i suplementacja

Dawkowanie

Dzienne spożycie (RDA) dla witaminy D:

  • Niemowlęta i dzieci  do 1 r.ż 400 IU
  • Dzieci w wieku powyżej 1 roku oraz młodzież 600 IU
  • Dorośli 19 - 70 lat i powyżej 70 r. ż 600 i 800 IU
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią 600 IU

Dawka toksyczna

Dawka po przekroczeniu, której witamina D staje się toksyczna wynosi 40 000 IE na dobę.

Toksyczność witaminy D jest niezwykle rzadka, ale potencjalnie możliwa.

Witamina D jest rozpuszczalną w tłuszczach witaminą i jest magazynowana w tkance tłuszczowej. Dlatego efekty toksyczne mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy po zaprzestaniu suplementacji [211].  

Wysokie poziomy witaminy D prowadzą do zwapnienia tkanek oraz uszkodzenia nerek i układu sercowo-naczyniowego [212, 213, 214].

Objawami zatrucia witaminą D są: bóle głowy, metaliczny posmak w ustach, słaby apetyt, nudności, wymioty, odwodnienie, zaparcia, zapalenie trzustki i kamienie nerkowe [215, 216, 217].

Zapotrzebowanie na witaminę D3

Cholesterol jest prekursorem witaminy D, więc gdy nasz organizm cierpi na jego deficyty warto wzbogacić dietę przed rozpoczęciem suplementacji. Nie bez powodu najbardziej wartościowe źródłem witaminy D są tłuste produkty bogate
w cholesterol. Źródłem tej witaminy w pożywieniu są głównie ryby jak tuńczyk, makrela i łosoś, a także żółtka jaj.

Jaka dawka witaminy D3 jest zalecana?

Stężenie we krwi od 75-150 nmol/l (30-60 ng/ml) to wystarczająca, a za razem optymalna ilość. Szacuje się, że wciąż przybywa osób z deficytem witaminy D. Skrajnie niskie poziomy występują u starszych osób, a zwiększone zapotrzebowanie mają dzieci oraz kobiety w wieku pomenopauzalnym.

Wysoka dawka witaminy D jest gwarancją dostarczenia jej do mitochondriów. Aby osiągnąć odpowiedni poziom witaminy D (100 nmol/l) należy przyjmować 100 µg (4000 IE) dziennie. W cięższych stanach chorobowych przyjmując 250 µg (10 000 IE) dziennie możemy osiągnąć stężenie we krwi powyżej 140 nmol/l. [Kuklinski. B. Mitochondria [...] 2017]


Suplementacja

Po zbadaniu poziomu witaminy, który okazał się zbyt niski zalecane jest przyjmowanie 4000 IE witaminy D oraz 1000 mg wapnia na dobę. Następnie należy powtórzyć badanie po upływie 6-8 tygodni suplementacji. Najbezpieczniej utrzymywać poziom witaminy D pomiędzy 100-150 nmol/l. [Kuklinski. B. Mitochondria [...] 2017]

Podczas suplementacji witaminy D zalecane jest także przyjmowanie witaminy A, ponieważ wykorzystują one wspólnie receptor. Takie połączenie występuje naturalnie w tranie (0,5-1g/dobę). U dzieci wskazana jest dawka 2000 IE na dobę,
w przypadku kobiet w ciąży 2000-6000 IE dziennie. [
Kuklinski. B. Mitochondria [...] 2017]

Może zdążyć się, że pomimo suplementacji stężenie witaminy nie zmieni się, wtedy należy zbadać poziom białka wiążącego witaminę D. W przypadku takiego niedoboru należy podnieść dawkę witaminy D do 10 000 IE raz na tydzień.


Interakcje z lekami

Leki zobojętniające kwas solny

Cymetydyna zaburza metabolizm witaminy D. Jest inhibitorem enzymu CYP 2C19, hamuje reakcje uzależnione od cytochromu P-450 i obniża aktywność wątrobowej 25-hydroksylazy. Długotrwała terapia z użyciem tego leku zwiększa ryzyko osteoporozy. [218]

Leki przeciwastmatyczne

Glikokortykoidy zakłócają metabolizm witaminy D i pogarszają jej wchłanianie w jelitach, nasilają wydalanie wapnia
w nerkach, hamują aktywność osteoblastów. Długotrwała terapia przeciwastmatyczna tym lekiem zwiększa ryzyko osteoporozy, dlatego zalecana jest suplementacja witaminą D. [219

Leki przeciwpadaczkowe

Niedobór witaminy D może być wywołany przyjmowaniem leków przeciwpadaczkowych. [220] [221]

Karbamazepina, fenytoina, fenobarbital, primidon przyspieszają rozkład witaminy D i nasilają jej wydalanie. Podczas przyjmowania tych leków zaleca się suplementację 3000-5000 j.m witaminy D dziennie. [222]

Koszmary nocne mogą być objawem nocnych niedoborów energetycznych mózgu. Niedobór ATP w nocy uaktywnia część mózgu odpowiedzialną jednocześnie za przetwarzanie emocji oraz reakcję układu współczulnego, czyli ciało migdałowate. Jeżeli regularnie dręczą Cię koszmary senne i budzisz się „zlany potem” pamiętaj o przekąsce przed snem. Zjedz np. kromkę dobrze tolerowanego pieczywa grubo posmarowaną masłem lub olejem kokosowym.

Leksykon Zdrowia
4 4-HNE 4-HYDROKSYNONENAL 5 5-MTHF A ACESULFAM K ACETON ACETYLACJA ACETYLO-COA ADDISONA, ZESPÓŁ ADENINA ADENOZYNOTRÓJFOSFORAN ADINOPEKTYNA ADIPOCYTY ADMA AGE AKONITAZA AKROLEINA AKTYWNY OCTAN ALFA, FALE MÓZGOWE ALLOSTERYCZNY MODULATOR AMD AMID KWASU NIKOTYNOWEGO AMPK AMYLAZA ANGIOGENEZA ANGIOTENSYNA ANTYOKSYDANTY APOPTOZA ASPARTAM ATP AUTOFAGOCYTOZA ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) ANTYGEN B BABKA JAJOWATA BETA - OKSYDACJA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH BETA, FALE MÓZGOWE BETA-BLOKERY BIAŁA TKANKA TŁUSZCZOWA BIAŁKO C-REAKTYWNE BŁONNIK POKARMOWY BRĄZOWA TKANKA TŁUSZCZOWA BRCA1 C CFS CHELATACJA CHROMOGRANINA A CIAŁA KETONOWE CISPLATYNA CK COMT CORICH CYKL COX CRP CYJANOKOBALAMINA CYKL CYTRYNIANOWY CYKL KREBSA CYKL KWASU CYTRYNOWEGO CYKL MOCZNIKOWY CYKL ORNITYNOWY CYKLAMINIAN CYKLOOKSYGENAZA PROSTAGLANDYNOWA CYP2D6 CYSTATIONINA CYTOCHROM C CYTOKINY STANU ZAPALNEGO CYTOZYNA CYTRULINA CZYNNIK INDUKOWANY HIPOKSJĄ CZYNNIK TOLERANCJI GLUKOZY CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU ŚRÓDBŁONKA NACZYNIOWEGO CHOLINA CYTOKINY CHEMOKINY CZYNNIK MARTWICY NOWOTWORÓW D DEHYDROGENAZA PIROGRONIANOWA DEHYDROGENAZY DEKSTRYNA DELTA, FALE MÓZGOWE DHA DIALDEHYD MALONOWY DINUKLEOTYD NIKOTYNOAMIDOADENINOWY DIOKSYGENAZA DIOKSYNY DOKSORUBICYNA DYSMUTAZA PONADTLENKOWA DYSTONIA DESATURACJA E EBV ECGF EEG ELEKTROENCEFALOGRAFIA ENDOTOKSYNA ENO ENTEROCYTY EPA EPIGENETYKA ERYTRYTOL F FAD FADH2 FENOLOWE KWASY FERMENTACJA MLECZANOWA FIBRATY FIBROMIALGIA FILOCHINON FITOSTERYNY FITOWY, KWAS FLAWONOIDY FLUPIRTYNA FMS FOSFATYDYLOSERYNA FOSFORAN-5-PIRYDOKSALU FOSFORYLACJA OKSYDACYJNA FRATAKSYNA FRUKTOZO-1,6-BIFOSFORAN FURANY FAGOCYTOZA G GABA GALAKTOZA GALENIKA GAMMA, FALE MÓZGOWE GASTRYNA GENISTEINA GLICEROLO-3-FOSFORAN GLIKOLIZA GLUKAGON GLUKOKORTYKOIDY GLUKONEOGENEZA GLUT GLUTAMINA GLUTAMINIAN GLUTATION GLUTATION ZREDUKOWANY GSH GSSG GTP GUANINA H HAPTOKORYNA HBA1C HDL HEMOGLOBINA HENLEGO, PĘTLA HIF1Α HIPOKSJA HISTONY HOLOTRANSKOBALAMINA HYDROPEROKSYLOWY, RODNIK HASHIMOTO I IGA IGE IGF-1 IGG IMMUNOGLOBULINA A IMMUNOGLOBULINA E IMMUNOGLOBULINA G INDEKS GLIKEMICZNY (IG) INDEKS INSULINOWY (FII) INHIBITORY ENZYMÓW INHIBITORY POMPY PROTONOWEJ INO INSULINA INSULINOOPORNOŚĆ INULINA INULINA K KALCYTRIOL KANCEROGEN KARBOKSYLAZA PIROGRONIANOWA KARDIOLIPINA KATECHOLO-O-METYLOTRANSFERAZA KERATYNA KETOGENEZA KINAZA KREATYNOWA KINAZA MTOR KOBALAMINA KOENZYM A KOENZYM Q10 KOFAKTOR KOMPLEKS DEHYDROGENAZY PIROGRONIANOWEJ KOZŁEK LEKARSKI KREATYNA KREATYNINA KSENOBIOTYKI KSYLITOL KUMARYNA KWAS ALFA - LINOLENOWY KWAS DOKOZAHEKSAENOWY KWAS EIKOZAPENTAENOWY KWAS GAMMA-AMINOMASŁOWY KWAS LINOLOWY KWAS LIPONOWY KWASICA KETONOWA KWASICA METABOLICZNA KWASICA MLECZANOWA KWASU MLEKOWEGO CYKL KWAS MLEKOWY KATALAZA KLASTER Ł ŁAŃCUCH ODDECHOWY L LDL LEKTYNY LEPTYNA LEPTYNOOPORNOŚĆ LIGAND LIGNANY LIKOPEN LIMONINA LINDAN LINDANY LIPAZA LIPOLIZA LIZOSOM LIMFOCYTY M MALONOWY, DIALDEHYD MALTODEKSTRYNA MAŚLAN MASŁOWY, KWAS MCS MDA MDR – P MEDYCYNA MITOCHONDRIALNA METYLACJA METYLOKOBALAMINA MITOCHONDRIUM MITOFAGIA MLECZAN MRNA MRNA MTDNA MTHFR MTNO MTRNA N NAD NAD+ NADH NADPH NADTLENEK WODORU NADTLENOAZOTYN NEFRONU, PĘTLA NFKB NIACYNA NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE NIEZBĘDNE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NLPZ NMDA NNO O OKSYDAZA CYTOCHROMU C OKSYDOREDUKTAZY OKSYGENAZA HEMOWA 1 ORAC OROTOWY, KWAS OSTROPEST PLAMISTY OŚ HPA P PEKTYNY PEPSYNA PEPTYDY PEROKSYDAZY PET PIEPRZ METYSTYNOWY PIROFOSFORAN TIAMINY PIROGRONIAN PIRYDOKSYNA PIRYMIDYNY PLUSKWICA GRONIASTA POCHP PODSTAWNIK POJEMNOŚĆ ANTYOKSYDACYJNA ORGANIZMU POLIFENOLE POLISACHARYDY POSZARPANE CZERWONE WŁÓKNA PPI PRODUKT ZAAWANSOWANEJ GLIKACJI PROTEAZY PROTEOLIZA PRZECIWUTLENIACZE PURYNY PARESTEZJA PRZECIWCIAŁA Q QTC R REAKCJA ANAPLEROTYCZNA REPERFUZJA RESWERATROL RÓŻENIEC RYBOFLAWINA RYBOZA REAKCJA AUTOIMMUNOLOGICZNA RECEPTORY KOMÓRKOWE S S-100, BIAŁKA SAPONINY SIRT3 SIRTUINY SOD SOD-1 SOD-2 SOMATOLIBERTYNA SOMATOSTATYNA SSRI STATYNY STRES NITROZACYJNY STRES OKSYDACYJNY SUKRALOZA SYLIMARYNA SZCZAWIOOCTAN SIBO Ś ŚRÓDBŁONKOWY CZYNNIK WZROSTU T T3 T4 TEOBROMINA THETA, FALE MÓZGOWE TIAMINA TLENEK AZOTU (NO) TORSADE DE POINTES TRANSKOBALAMINA I TRANSKOBALAMINA II TRIJODOTYRONINA TRÓJGLICERYDY TRYPSYNA TYMINA TYROKSYNA TNF - ALFA U U, ZAŁAMEK URACYL UTLENIONE GSH V VEGF W WIELOKSZTAŁTNY CZĘSTOKURCZ KOMOROWY WOLNE RODNIKI Z ZESPÓŁ PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA ZESPÓŁ WRAŻLIWOŚCI NA WIELORAKIE SUBSTANCJE CHEMICZNE ZWYRODNIENIE PLAMKI ŻÓŁTEJ
Reklama
Witamina D3 MSE
Wysoka porcja 2.000 IU - Monopreparat, mitoceutyk
D3-Intercell® Vegan 2000 I.E.
Witamina D pozyskiwana z porostów – 2000 I.U (50 µg) w kapsułce roślinnej.
D3-Intercell® 2000 I.E.
Witamina D 2000 I.U pozyskana z lanoliny, zamknięta w naturalnej kapsułce roślinnej.
Reklama
Witamina D3 MSE
Wysoka porcja 2.000 IU - Monopreparat, mitoceutyk
D3-Intercell® Vegan 2000 I.E.
Witamina D pozyskiwana z porostów – 2000 I.U (50 µg) w kapsułce roślinnej.
D3-Intercell® 2000 I.E.
Witamina D 2000 I.U pozyskana z lanoliny, zamknięta w naturalnej kapsułce roślinnej.
Redakcja:
mail: redakcja@mito-med.pl
Reklama:
mail: reklama@mito-med.pl
2017 © Mito Med