Kwas liponowy jest naturalnym związkiem przeciwutleniającym i przeciwzapalnym z szeregiem potencjalnych korzyści zdrowotnych. Badania sugerują, że może odgrywać rolę w odchudzaniu, cukrzycy i innych chorobach. W tym artykule dowiesz się o jego możliwych korzyściach i skutkach ubocznych.

Czym jest kwas liponowy?

Kwas alfa-liponowy (inaczej kwas tiooktanowy) to kwas tłuszczowy, który zawiera grupę siarkową [1]. Jest dobrze rozpuszczalny zarówno w tłuszczach jak i wodzie i znajduje się w każdej komórce ciała [2]. Niektórzy nazywają go „uniwersalnym przeciwutleniaczem” [3].

Funkcje kwasu alfa-liponowego

  • Głównym atutem kwasu alfa-liponowego są jego właściwości antyoksydacyjne zarówno wewnątrz komórek jak i poza nimi [4, 5].
  • Kwas liponowy usuwa reaktywne formy tlenu [6].
  • Kwas liponowy ma zdolność do regeneracji innych ważnych dla nas antyoksydantów, takich jak witamina C oraz E, koenzym Q10 czy glutation. [7, 8].
  • Kwas liponowy poprawia funkcję mitochondriów i jest niezbędnym kofaktorem mitochondrialnych enzymów oddechowych [9].
  • Kwas liponowy poprawia metabolizm cukru i tłuszczu [10].
  • Kwas liponowy ma również działanie przeciwzapalne [11].

Kwas liponowy a mitochondria

Kwas liponowy jest obecny w mitochondriach, które są potęgą komórek. Kwas liponowy jest niezbędnym kofaktorem mitochondrialnych enzymów oddechowych, który poprawia funkcję mitochondriów [12].

Kwas liponowy działa ochronnie na mitochondria, przed wyższym poziomem reaktywnych form tlenu (ROS), jakie wytwarzają podczas procesu starzenia i pod wpływem szkodliwych czynników [13].

Ma kluczowe znaczenie dla wytwarzania energii ATP i prawidłowego metabolizmu. Pomaga enzymom zamieniać składniki odżywcze w energię. Jest kofaktorem dehydrogenazy pirogronianowej (PDH) dzięki czemu wspomaga w proces dekarboksylacji oksydacyjnej α-ketokwasów w tym kwasu pirogronowego.

Produkcja kwasu liponowego w organizmie

Zdrowy organizm wytwarza wystarczającą ilość kwasu liponowego, dlatego nie ma dziennego zapotrzebowania na ten składnik.

Jednak w kilku chorobach występuje niski poziom kwasu liponowego – zwłaszcza w cukrzycy, marskości wątroby
i chorobach serca [
14].

Wytwarzanie kwasu liponowego w organizmie zmniejsza się z wiekiem, co może skutkować większymi uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki. Suplementacja kwasu liponowego w modelach zwierzęcych zapobiegła uszkodzeniom neurologicznym [15].

W niektórych częściach Europy kwas liponowy jest dopuszczony do leczenia neuropatii cukrzycowej. Wykazano, że zwiększa wrażliwość na insulinę, poprawia mikrokrążenie w kończynach i zmniejsza objawy neuropatyczne [16, 17].

 

Korzyści zdrowotne wynikające z kwasu liponowego

  1. Działanie przeciwutleniające

Kwas liponowy neutralizuje wolne rodniki i związane z nimi oksydacyjne uszkodzenia komórek [18, 19].

Ze względu na właściwości zarówno hydro- jak też lipofilne, kwas alfa-liponowy potrafi zwalczać wolne rodniki w każdej tkance. Może przenikać też do wnętrza komórek.

Kwas liponowy pomaga również w regeneracji witamin C i E działających antyoksydacyjnie [20, 21].

Ponadto kwas liponowy promuje aktywność innych przeciwutleniaczy, takich jak glutation i koenzym Q10, które są dwoma niezbędnymi i silnymi związkami prozdrowotnymi [22].

Kwas liponowy przywraca aktywność peroksydazy glutationowej dzięki czemu zwiększa poziom glutationu (GSH)
w tkankach, który maleje wraz z wiekiem [
23].

  1. Redukcja stanów zapalnych

Dieta bogata w kwas liponowy może z czasem zmniejszyć markery stanu zapalnego, ale konieczne są dalsze badania nad wpływem suplementów.

Nieprawidłowe reakcje zapalne przyczyniają się do chorób takich jak cukrzyca, choroba Alzheimera i stwardnienie rozsiane [24]. Wykazano, że kwas liponowy ma działanie przeciwzapalne u osób ze stwardnieniem rozsianym [25], zespołem metabolicznym [26] i cukrzycą [27].

Kwas liponowy może zmniejszać markery stanu zapalnego u osób z przeszczepami narządów [28].

Kwas liponowy łagodzi ostre odpowiedzi zapalne w modelach zwierzęcych [29, 30].

U kobiet z nadwagą i otyłością kwas liponowy powodował większe zmniejszenie markera przewlekłego zapalenia CRP [31].

  1. Cukrzyca

Kwas liponowy wykazuje potencjalnie korzystne działanie w zapobieganiu cukrzycy. W niektórych krajach jest on zatwierdzony jako część leczenia pacjentów z cukrzycą [32].

Poprawia wykorzystanie glukozy w komórkach podobnie jak insulina [33].

U pacjentów z cukrzycą typu 2 kwas liponowy obniża poziom glukozy we krwi i poprawia wrażliwość na insulinę [34, 35, 36], w tym u osób dorosłych z nadwagą i cukrzycą typu 2 [37].

U diabetyków również inny ważny przeciwutleniacz – glutation często jest poniżej zalecanego poziomu w komórkach.
U dzieci i młodzieży z bezobjawową cukrzycą typu 1 kwas liponowy zwiększał poziom glutationu (GSH) [
38].

U pacjentów z cukrzycą typu 2 kwas liponowy poprawiał wskaźniki metaboliczne. Suplementacja kwasu liponowego obniżyła BMI, HbA1C, cholesterol całkowity, cholesterol HDL i trójglicerydy [39].

  1. Powikłania związane z cukrzycą

Osoby chorujące na cukrzycę są bardziej podatne na stres oksydacyjny i związane z nim uszkodzenia oksydacyjne, które przyczyniają się do rozwoju powikłań i zaburzeń związanych z cukrzycą [40, 41].

Kwas liponowy jako przeciwutleniacz stanowi potencjalny środek w leczeniu powikłań cukrzycowych, takich jak retinopatia, neuropatia i inne choroby naczyniowe [42].

Neuropatie

Uważa się, że kwas liponowy zwiększa wrażliwość na insulinę, poprawia mikrokrążenie i zmniejsza objawy neuropatii cukrzycowej (uszkodzenia nerwów spowodowane wysokim poziomem cukru we krwi u diabetyków) [43, 44].  

Badania dowodzą, że kwas liponowy poprawia objawy uszkodzenia nerwów, towarzyszący im ból, drętwienie i mrowienie [45, 46, 47, 48]. Kwas liponowy poprawia także funkcję nerwów ruchowych i obniża poziom glukozy we krwi [49].

Kwas liponowy jest dobrze tolerowaną i skuteczną długoterminową interwencją w przypadku neuropatii cukrzycowej. W łagodnych do umiarkowanych przypadkach suplementacja kwasem liponowym przez cztery lata poprawiała objawy
i zapobiegała postępowi zaburzeń neurologicznych [
50].

U pacjentów z cukrzycą typu 1 z autonomiczną neuropatią cukrzycową (uszkodzenie nerwu, które kontroluje funkcje życiowe autonomicznego układu nerwowego, takie jak ciśnienie krwi i częstość akcji serca), kwas liponowy poprawiał skurczowe ciśnienie krwi, zmniejszał zawroty głowy i obrzęk nóg [51].

Powikłania sercowo-naczyniowe

U osób z zaburzeniami metabolizmu glukozy często dochodzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych i upośledzania ich funkcji. Kwas liponowy może poprawić funkcję naczyń krwionośnych poprzez zmniejszenie ilości wolnych rodników [52].

Również u młodych osób z cukrzycą typu 1 kwas liponowy poprawiał funkcję naczyń krwionośnych [53].

U dzieci i młodzieży z bezobjawową cukrzycą typu 1 kwas liponowy poprawił funkcję lewej komory serca, co sugeruje, że może on pomóc w zapobieganiu kardiomiopatii (uszkodzeniu mięśni serca) [54].

ADMA określa stężenie asymetryczne dimetylargininy. Podwyższony poziom ADMA występuje w zaburzeniach sercowo-naczyniowych u pacjentów z cukrzycą typu 2. Badanie dowodzi, że kwas liponowy zmniejszał ADMA [55].

U pacjentów z cukrzycą typu 2 kwas liponowy wzmaga rozszerzenie naczyń (rozszerzenie naczyń krwionośnych) [56].

  1. Kontrola wagi

Przeprowadzono badanie z użyciem kwasu liponowego na grupie zdrowych kobiet z otyłością lub nadwagą na diecie
o ograniczonej kaloryczności. U tych kobiet którym podano suplementy kwasu liponowego, odnotowano większą redukcję wagi niż w grupie kontrolnej – bez suplementacji kwasem liponowym. Autorzy doszli do wniosku, że ALA może być pomocnym dodatkiem podczas odchudzania, jednak sam kwas liponowy nie spowoduje utraty wagi [
57].

Ponadto kwas liponowy może poprawić metabolizm glukozy i tłuszczu nawet u osób nie będących na diecie. W rezultacie więcej cukrów i tłuszczów w żywności zostanie zmetabolizowanych i wykorzystanych na energię zamiast magazynować je jako tłuszcz. Spowoduje to również, zmniejszenie potrzeby jedzenia [58].

W kilku innych badaniach z udziałem osób z nadwagą lub otyłością stosowanie kwasu liponowego przyczyniło się do niewielkiej utraty masy ciała, której towarzyszyło zmniejszenie obwodu talii [59, 60, 61].

Kwas liponowy podawany osobom otyłym chorym na cukrzycę typu 2 osoby wspomógł znacząco zmniejszyć wagę
i obniżyć poziom trójglicerydów [
62].

Kwas liponowy hamuje wytwarzanie chemeryny, cząsteczki związanej z otyłością i zespołem metabolicznym [63].

Kwas liponowy może pomagać w kontrolowaniu masy ciała, jednak sam nie działa jako środek na odchudzanie. Utrata wagi jest niejako skutkiem ubocznym jego wpływu na poprawę metabolizmu tłuszczy i węglowodanów.

  1. Zdrowie skóry

Do leczenia trudno gojących ran np. powikłań cukrzycy stosowana jest hiperbaryczna terapia tlenowa. Jej połączenie z kwasem liponowy przyspieszyło gojenie się ran u pacjentów z przewlekłymi ranami [64, 65, 66].

Ponadto kwas liponowy stosowany miejscowo na skórę zwiększył grubość naskórka [67] i zmniejszył szorstkość
i uszkodzenia skóry u starszych kobiet [
68].

Miejscowy kwas liponowy również regenerował uszkodzenia skóry spowodowane przez dym papierosowy u szczurów [69].

Dodatkowe korzyści kwasu liponowego w trakcie badań

ALA jest obecnie badane pod kątem wielu innych potencjalnych korzyści, jednak wiele z nich jest jeszcze w trakcie badań lub wymaga potwierdzenia. Najczęściej dotyczą one badań na modelach komórkowych lub zwierzęcych. Uwzględniamy je tutaj, aby wskazać dokąd zmierzają badania.

  1. Zmniejsza stan zapalny

Odpowiednia zawartość kwasu liponowy w diecie może zmniejszyć markery stanu zapalnego, ale konieczne są dalsze badania potwierdzające wpływ suplementacji.

Stany zapalne i reakcje zapalne przyczyniają się do powstawania i rozwoju chorób takich jak cukrzyca, choroba Alzheimera
i stwardnienie rozsiane [
70].

Wykazano, że kwas liponowy działa przeciwzapalnie u osób z zespołem metabolicznym [71],  cukrzycą [72] i stwardnieniem rozsianym [73].

W badaniach na modelach zwierzęcych kwas liponowy łagodził ostre reakcje zapalne [74, 75].

Z kolei w badaniu na grupie kobiet z nadwagą i otyłością kwas liponowy obniżał marker przewlekłego stanu zapalnego CRP [76].

  1. Zdrowie mózgu i zaburzenia neurologiczne

W badaniach u osób z zaburzeniami neurologicznymi, kwas liponowy przyniósł obiecujące wyniki, jednak potrzebne są dalsze badania w celu ustalenia roli ALA w zdrowiu ludzkiego mózgu oraz jego zastawania w terapiach.

Ze względu na silne właściwości przeciwutleniające kwas liponowy może działać jako środek neuroprotekcyjny. W badaniu na modelu zwierzęcym promował regenerację neuronów u szczurów [77] i zapobiegał degeneracji neuronów w badaniu komórkowym [78].

Kwas liponowy poprzez zwiększenie działania przeciwzapalnego i przeciwutleniającego podany bezpośrednio po udarze
u szczurów wspomagał regenerację uszkodzonych neuronów i sprzyjał przywróceniu ich funkcji [
79].

Inne badanie na szczurach wykazało, że kwas liponowy zmniejsza uszkodzenie mózgu po udarze i zwiększa przeżywalność [80].

W badaniach komórkowych ekspozycja na ALA spowodowała wzrost glutationu (GSH), co teoretycznie może pomóc
w poprawie funkcji mózgu, ale efektu tego nie badano u zwierząt ani u ludzi [
81].

Alzheimer

Za czynniki rozwoju choroby Alzheimera (AD) uznaje się stres oksydacyjny, stany zapalne i podwyższony poziom cholesterolu [82]. Kwas liponowy działając antyoksydacyjnie i łagodząc stany zapalne może być potencjalnie skuteczny w tej chorobie.

Suplementacja kwasu liponowego u pacjentów z choroba Alzheimera (otrzymujących równocześnie standardowe leczenie inhibitorami cholinoesterazy) pomogła ustabilizować objawy oraz spowolniła postęp choroby [83, 84].

Połączenie kwasu liponowego i kwasów tłuszczowych omega-3 spowolniło pogorszenie funkcji poznawczych u chorych na Alzheimera [85].

W chorobie Alzheimera występuje obniżony poziom neuroprzekaźnika – acetylocholiny (Ach). Wiele leków, które są obecnie stosowane w leczeniu tej choroby, działa poprzez podnoszenie poziomów acetylocholiny. U szczurów wykazano, że kwas liponowy podnosi poziom acetylocholiny i acetylotransferazy choliny – enzymu, który zwiększa dostępność acetylocholiny
i obniżał poziom enzymu rozkładającego acetylocholinę (acetylocholinoesterazy) [
86].

Choroba Parkinsona

Głównymi zaburzeniami w chorobie Parkinsona są: zmniejszone funkcje dopaminy, nieprawidłowo sfałdowanie białek prowadzące do wad i utraty neuronów w mózgu oraz zwiększony stres oksydacyjny i stany zapalne oraz dysfunkcji mitochondriów [87].

W badaniu na modelu mysim zwierzętom chorym na Parkinsona podawanie kwasu liponowego poprawiało dysfunkcję ruchową, chroniło przed utratą neuronów dopaminergicznych. Ponadto kwas liponowy hamował aktywację czynnika jądrowego κB (NF-κB) dzięki czemu zmniejszał ilość wytwarzanych czynników prozapalnych [88].

Kwas liponowy zmniejszał utratę neuronów u myszy chorych na tę chorobę [89].

Stwardnienie rozsiane

Wykazano, że u osób ze stwardnieniem rozsianym, kwas liponowy działa przeciwzapalnie [90] i poprawia barierę antyoksydacyjną [91].

Kwas liponowy pozytywnie wpływa na zaburzenia biochemiczne u ososb ze stwardnieniem rozsianym. Hamuje aktywność metaloproteinazy (metaloproteinazę macierzy-9 MMP-9), która zakłóca migrację komórek T do mózgu [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15794388], a także zmniejszając cytokiny, które biora udział w powstawaniu stanu zapalnego: Th1 i Th2 [92].

W badaniu na modelu mysim kwas liponowy zmniejszał objawy stwardnienia rozsianego [93].

  1. Regeneracja po ćwiczeniach

Postuluje się prawdopodobne suplementacja kwasem liponowym może poprawiać regenerację po wysiłku fizycznym. Jednak potrzebne są dalsze badania wśród ludzi.

Kwas liponowy chroni przed nadmiarem wolnych rodników, których ilość wzrasta podczas wysiłku fizycznego. Suplementacja kwasu liponowego chroniła komórki i DNA przed stresem oksydacyjnym wywołanym wysiłkiem fizycznym [94]. Przyjmowanie ALA poprawiło także regenerację mięśni u 16 badanych mężczyzn po aktywności fizycznej [95].

Suplementacja kwasu liponowego zmniejszała uszkodzenia mięśni spowodowane procesami oksydacyjnymi po wysiłku u mężczyzn [96, 97].

Badania sugerują, że krótkotrwała suplementacja kwasu α-liponowego może selektywnie chronić DNA i lipidy przed stresem oksydacyjnym wywołanym wysiłkiem [98].

Kwas liponowy w połączeniu z kreatyną zwiększył całkowitą zawartość kreatyny w mięśniach [99].

  1. Zdrowie serca

Kwas liponowy obecny w diecie pomaga utrzymać zdrowie serca, dlatego prowadzone są badania nad wpływem jego suplementacji na poziom cholesterolu, rozwój miażdżycy czy ciśnienie krwi.

Cholesterol

W badaniach klinicznych suplementacja kwasem liponowym obniżyła poziom cholesterolu LDL i trójglicerydów,
a zwiększała poziom frakcji HDL (tzw. dobrego cholesterolu) [
100].

Miażdżyca

Jednym z czynników miażdżycy jest stres oksydacyjny. Aby go obniżyć lub zapobiec jego negatywnym skutkom można zastosować substancje o właściwościach przeciwutleniających takich jak kwas liponowy.

Badania sugerują potencjalną rolę kwasu liponowego w zapobieganiu i leczeniu miażdżycy tętnic i powiązanych chorób sercowo-naczyniowych [101].

Kwas liponowy wspiera prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych [102, 103].

Ponadto promuje szlaki przeciwzapalne i przeciwzakrzepowe (zmniejszające krzepliwość krwi) i rozszerza naczynia krwionośne za pośrednictwem tlenku azotu [104].

Kwas liponowy jako naturalny przeciwutleniacz, ma korzystny wpływ na zmniejszanie stresu oksydacyjnego, a co za tym idzie powstawanie utlenionych lipidów tworzących blaszki miażdżycowe [105].

Kwas liponowy zmniejsza liczbę czynników prozapalnych, takich jak CRP i leukocyty u zdrowych kobiet z nadwagą lub otyłością [106].

Kwas liponowy zmniejszał odpowiedzi zapalne za pośrednictwem NF-κB [107]. Kwas liponowy może również zapobiegać utlenianiu LDL [108], który jest czynnikiem powodującym rozwój miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych.  

Ciśnienie krwi

Ciśnienie krwi naturalnie regulowane jest przez zwężanie lub rozszerzanie naczyń krwionośnych. Badania wskazują, że kwas liponowy ma potencjalny wpływ na czynniki regulujące ciśnienie krwi.

Kwas liponowy może normować ciśnienie krwi. Działa poprzez obniżenie poziomu cytokin zapalnych we krwi, zapobiegając w ten sposób patologicznym zmianom w komórkach naczyń krwionośnych i rozwojowi nadciśnienia [109].

Wiele badań wykazało, że kwas liponowy hamował nadprodukcję czynnika zwężającego naczynia krwionośne – endoteliny I [110]. Ponadto kwas liponowy nasilał syntezę NO, który z koleji rozszerza naczynia krwionośne [111].

Ponadto kwas liponowy może poprawiać funkcję komórek budujących ściany naczyń krwionośnych [112].

Z drugiej strony badania kliniczne wykazały, że kwas liponowy stosowany jako samodzielny środek na nadciśnienie nie jest skuteczny [113].Dopiero w połączeniu z acetylo-L-karnityną ciśnienie krwi uległo obniżeniu i nastąpiła poprawa funkcjonowania tętnic [114].

  1. Syndrom metaboliczny

Przypuszczalnie osoby, których dieta zawiera wystarczającą ilość kwasu alfa-liponowego są mniej narażeni na rozwój markerów stanu zapalnego i zespołu metabolicznego. Potrzebne sa dalsze badania potwierdzające ten związek.

W badaniach na zwierzętach kwas liponowy poprawiał czynniki zespołu metabolicznego takie jak: podwyższone ciśnienie krwi i oporność na insulinę, podwyższony cholesterol i masa ciała [115].

Z kolei u osób z zespołem metabolicznym kwas liponowy poprawiał funkcję komórek naczyń krwionośnych i zmniejszał markery prozapalne [116].

U osób otyłych z zaburzeniem tolerancji na glukozę, kwas liponowy poprawiał wrażliwość na insulinę i zmniejszał ilość wolnych kwasów tłuszczowych, trójglicerydów i cholesterolu. Obniżał również markery prozapalne i zwiększał adiponektynę (hormon związany z metabolizmem glukozy i kwasów tłuszczowych) [117].

Badanie na grupie mężczyzn z zespołem metabolicznym (leczonych lekami obniżającymi poziom cukru we krwi) kwas liponowy znacznie obniżył ilość reaktywnych form tlenu i poprawił poziom cholesterolu HDL [118].

  1. Zdrowie kości

Osteoporoza

W badaniu na grupie kobiet po menopauzie z osteopenią (niską gęstością kości) kwas liponowy nieznacznie zwiększył gęstość mineralną kości (BMD) [119].

Kilka badań laboratoryjnych wykazało, że kwas liponowy hamuje indukowaną przez zapalenie utratę tkanki kostnej [120, 121, 122].

W badaniu na modelu zwierzęcym u samic szczurów z osteopenią kwas liponowy nie tylko zatrzymał resorpcję kości, ale stymulował jej tworzenie [123].

Zapalenie kości i stawów

Kwas liponowy zmniejszając stan zapalny przyczyniał się do poprawy zwyrodnienia chrząstki u szczurów z chorobą zwyrodnieniową stawów [124].

  1. Zdrowie oczu

Stres oksydacyjny występuje w chorobach oczu i może mieć szkodliwy wpływ na wzrok. Według kilku badań kwas liponowy może zmniejszać stres oksydacyjny w chorobach oczach.

W na grupie 45 osób z jaskrą kwas liponowy poprawił sprawność widzenia i zmniejszał objawy towarzyszące chorobie [125].

Również u pacjentów ze zwyrodnieniem plamki żółtej (AMD) kwas liponowy poprawił jakość życia i objawy związaną ze wzrokiem [126].

Natomiast w modelu zwierzęcym kwas liponowy hamował powstawanie zaćmy spowodowanej cukrzycą [127, 128].

  1. Migreny

Migrena powiązana jest ze stresem oksydacyjnym [129] i zaburzeniami funkcji mitochondriów [130]. Kwas liponowy pomaga zarówno w walce z wolnymi rodnikami jak i wspomaga przywrócenie prawidłowego działania mitochondriów.

Kwas liponowy podawany pacjentom z migreną zmniejszał częstotliwość napadów bólowych, czas ich trwania
i intensywność [
131].

Ponadto poprawiła skuteczność leku stosowanego w migrenie - topiramatu. Połączenie kwasu liponowego i topiramatu było znacznie bardziej skuteczne w zmniejszaniu częstotliwości i czasu trwania migreny niż sam lek. Ponadto kwas liponowy pomógł zmniejszyć działania niepożądane związane z topiramatem [132].

  1. Ból

Kwas liponowy może wykazywać działanie zmniejszające ból i ilość stosowanych leków przeciwbólowych. Potrzeba jednak dalszych badań w tym zakresie.  

Kwas liponowy zmniejszał dolegliwości bólowe u osób z neuropatiami [133]. Ponadto zmniejszał występowanie bólu pooperacyjnego u pacjentów z zespołem cieśni nadgarstka [134].

Badanie u pacjentów z przewlekłym bólem szyi, wykazało że kwas liponwy wraz z enzymem antyoksydacyjnym dysmutazą ponadtlenkową (SOD) poprawił kontrolę bólu i skuteczność fizjoterapii [135].

  1. Zespół jelita drażliwego i wrzody

Badania dotyczące wpływu kwasu liponowego na zespół jelita drażliwego i wrzody dotyczy jedynie modeli zwierzęcych.

Podanie kwasu liponowego szczurom chroniło je przed wrzodami żołądka wywołanymi alkoholem [136]. U myszy z IBD kwas liponowy hamował biegunkę, stany zapalne i zmniejszał uszkodzenia wyściółki okrężnicy [137].

Inne badania wykazały również, że kwas liponowy skutecznie łagodzi wrzodziejące zapalenie jelita grubego u myszy [138, 139].

  1. Chelatacja i detox

Grupa siarkowa nadaje kwasowi alfa-liponowemu właściwości chelatujące, co oznacza, że pomaga on usuwać z organizmu metale ciężkie. Wiele wyników badań nad kwasem liponowym wydaje się bardzo obiecujących w procesach detoksykacji organizmu. Wyniki nie zostały powtórzone w badaniach na ludziach, dlatego wciąż skuteczność w tym zakresie jest niepewna.

Metale ciężkie

Kwas liponowy może chronić wątrobę, nerki i układ nerwowy przed szkodliwym działaniem metali ciężkich. Kwas liponowy ma zdolność do wiązania (chelatowania) toksycznyh metali i usuwania ich z organizmu [140, 141].

Kwas liponowy chronił także komórki przed toksycznym wpływem kadmu poprzez aktywację Nrf2 i regenerację glutationu (GSH) [142].

W innym badaniu ALA chronił przed stresem oksydacyjnym indukowanym przez kadm i uszkodzeniem komórek nerek
u szczurów [
143]. Zmniejszał również uszkodzenie wątroby spowodowane przez nanocząsteczki miedzi u szczurów [144].

Kwas liponowy zapobiega gromadzeniu się ołowiu we krwi i tkankach [145]. W badaniu na szczurach podawanie kwasu liponowego wraz z toksyczną ilością ołowiu (Pb) zmniejszało obciążenie tym metalem do prawie nieszkodliwego poziomu.

Inne związki toksyczne

Dimetylonitrozamina (DMN) jest produktem odpadowym wielu procesów przemysłowych. Kwas liponowy zmniejsza uszkodzenie nerek spowodowane przez tę substancję chemiczną u samców myszy [146].

Kwas liponowy zabezpiecza przed toksycznością wywołaną polichlorowanym bifenylem (PCB) u samców szczurów [147]. Ponadto zmniejsza uszkodzenie mózgu wywołane metylortęcią u szczurów [148] oraz osłabia toksyczne działanie n komórki wywołane antymycyną A [149].

  1. Badania nad rakiem

Obecne badania wskazują, że kwas liponowy nadaje się do dalszych badań nad rakiem. Wyniki te nie stanowią jednak wystarczających dowodów, aby rekomendować suplementów ALA pacjentom chorym na raka.

Badania na komórkach i modelach zwierzęcych sugerują, że kwas liponowy może hamować etapy procesu rozwoju raka
w komórkach [
150]. Kwas liponowy badano także pod kątem potencjalnego wpływu na komórki raka płuc i piersi [151, 152].

Trwające badania nad kwasem liponowym

Ze względu na silne działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne kwas liponowy jest obecnie badany w kontekście różnych innych dolegliwości i schorzeń. Przykładem są:

  • Niedoczynność tarczycy: przypuszczalnie kwas liponowy u pacjentów z subkliniczną niedoczynnością tarczycy może zmniejszać ilość wolnych rodników i poprawiać funkcję śródbłonka [153].
  • HIV: u osób zakażonych ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV), którzy nie reagowali na leczenie przeciwretrowirusowe, kwas liponowy zwiększał poziom glutationu i zwiększał lub stabilizował proliferację komórek odpornościowych - limfocytów [154].
  • Operacje wątroby: Kwas liponowy zmniejszał niedokrwienia / uszkodzenia reperfuzyjne wątroby u osób poddawanych operacji [155].
  • Niewydolność serca: Kwas liponowy zapobiegał uszkodzeniom komórek serca [156] i poprawiał jego funkcje w badaniach na zwierzętach [157].
  • Utrata węchu: Zakażenia górnych dróg oddechowych czasami powodują utratę węchu. Kwas liponowy poprawia funkcję węchu [158].

Mechanizmy działania kwasu liponowego

Zwiększa działanie przeciwutleniaczy i enzymów antyoksydacyjnych:

Obniża markery stresu oksydacyjnego:

  • aldehydu malonowego (MDA) [169, 170, 171, 172].
  • mieloperoksydazy (MPO) [173].
  • troponiny I [174].
  • czynników Nox4 i p22phox (CYBA) [175].

Zmniejsza poziomy czynników zapalnych:

Metabolizm tłuszczów:

  • Aktywuje AMPK [193, 194].    
  • Zwiększa działanie receptora LDL (LDL-R) [195].
  • Zmniejsza PPARγ [196],
  • Zwiększa aktywność SIRT1 [197].

Źródła kwasu liponowego w żywności

  • mięso (nerki, wątroba, serce) [198].
  • ryby i owoce morza
  • niektóre warzywa (szpinak, brokuły, pomidor) [198].
  • orzechy i oleje roślinne

Suplementacja

Dostępne suplementy kwasu liponowego występują w dawkach między 300 do nawet 1800 mg dziennie [199]. Badania pokazują, że po zwiększeniu dawki następują również zwiększone działania niepożądane. Badania pokazują, że istnieje znacząca różnica maksymalnych stężeń kwasu liponowego we krwi, spowodowana indywidualnymi możliwościami jego absorpcji w jelitach [200].

Ostrożność

Zaobserwowano, że duże ilości kwasu alfa-liponowego mają cytotoksyczne działanie wobec mitochondriów [201, 202]. Uwaga ta dotyczy przede wszystkim suplementacji kwasem alfa-liponowym w dawce 300-600mg przez dłuższy czas.

Zbyt duże ilości (>90-100mg/doba) kwasu alfa-liponowego nasilając oddychanie aerobowe (wzrost konwersji pirogronianu do acetyloCoA) prowadzą do uszkodzenia błony mitochondrialnej.

O ile przy doraźnym zastosowaniu (np. zatrucie metalami ciężkimi, poważne uszkodzenie wątroby) taka ilość ma skuteczne działanie terapeutyczne, to stosując kwas alfa-liponowy w dłuższym okresie koniecznie zachowaj ostrożność podczas przyjmowania dużych ilości tego kwasu (300-600mg).

Najczęstszym działaniem niepożądanym jest pokrzywka i swędzenie, ale na ogół są łagodne i same ustępują [203].

Kwas liponowy zwłaszcza w dużych dawkach jest również związany z wystąpieniem nudności, wymiotów i zawrotów głowy [204].

 

Enzymy ochronne

Twoją linię obrony przed wolnymi rodnikami tworzą mitochondrialne enzymy: SOD (dysmutaza nadtlenowa), GPX (peroksydaza glutationowa) oraz KAT (katalaza), a ponadto glutation, koenzym Q10, witamina C, witamina E i wiele substancji fitoroślinnych. Wystarczająca ochrona organizmu przed stresem oksydacyjnym i nitrozacyjnym oznacza znaczący spadek ryzyka zachorowania na choroby przewlekłe oraz choroby nowotworowe.

Leksykon Zdrowia
4 4-HNE 4-HYDROKSYNONENAL 5 5-MTHF A ACESULFAM K ACETON ACETYLACJA ACETYLO-COA ADDISONA, ZESPÓŁ ADENINA ADENOZYNOTRÓJFOSFORAN ADINOPEKTYNA ADIPOCYTY ADMA AGE AKONITAZA AKROLEINA AKTYWNY OCTAN ALFA, FALE MÓZGOWE ALLOSTERYCZNY MODULATOR AMD AMID KWASU NIKOTYNOWEGO AMPK AMYLAZA ANGIOGENEZA ANGIOTENSYNA ANTYOKSYDANTY APOPTOZA ASPARTAM ATP AUTOFAGOCYTOZA ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) B BABKA JAJOWATA BETA - OKSYDACJA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH BETA, FALE MÓZGOWE BETA-BLOKERY BIAŁA TKANKA TŁUSZCZOWA BIAŁKO C-REAKTYWNE BŁONNIK POKARMOWY BRĄZOWA TKANKA TŁUSZCZOWA BRCA1 C CFS CHELATACJA CHROMOGRANINA A CIAŁA KETONOWE CISPLATYNA CK COMT CORICH CYKL COX CRP CYJANOKOBALAMINA CYKL CYTRYNIANOWY CYKL KREBSA CYKL KWASU CYTRYNOWEGO CYKL MOCZNIKOWY CYKL ORNITYNOWY CYKLAMINIAN CYKLOOKSYGENAZA PROSTAGLANDYNOWA CYP2D6 CYSTATIONINA CYTOCHROM C CYTOKINY STANU ZAPALNEGO CYTOZYNA CYTRULINA CZYNNIK INDUKOWANY HIPOKSJĄ CZYNNIK TOLERANCJI GLUKOZY CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU ŚRÓDBŁONKA NACZYNIOWEGO CHOLINA D DEHYDROGENAZA PIROGRONIANOWA DEHYDROGENAZY DEKSTRYNA DELTA, FALE MÓZGOWE DHA DIALDEHYD MALONOWY DINUKLEOTYD NIKOTYNOAMIDOADENINOWY DIOKSYGENAZA DIOKSYNY DOKSORUBICYNA DYSMUTAZA PONADTLENKOWA DYSTONIA DESATURACJA E EBV ECGF EEG ELEKTROENCEFALOGRAFIA ENDOTOKSYNA ENO ENTEROCYTY EPA EPIGENETYKA ERYTRYTOL F FAD FADH2 FENOLOWE KWASY FERMENTACJA MLECZANOWA FIBRATY FIBROMIALGIA FILOCHINON FITOSTERYNY FITOWY, KWAS FLAWONOIDY FLUPIRTYNA FMS FOSFATYDYLOSERYNA FOSFORAN-5-PIRYDOKSALU FOSFORYLACJA OKSYDACYJNA FRATAKSYNA FRUKTOZO-1,6-BIFOSFORAN FURANY FAGOCYTOZA G GABA GALAKTOZA GALENIKA GAMMA, FALE MÓZGOWE GASTRYNA GENISTEINA GLICEROLO-3-FOSFORAN GLIKOLIZA GLUKAGON GLUKOKORTYKOIDY GLUKONEOGENEZA GLUT GLUTAMINA GLUTAMINIAN GLUTATION GLUTATION ZREDUKOWANY GSH GSSG GTP GUANINA H HAPTOKORYNA HBA1C HDL HEMOGLOBINA HENLEGO, PĘTLA HIF1Α HIPOKSJA HISTONY HOLOTRANSKOBALAMINA HYDROPEROKSYLOWY, RODNIK HASHIMOTO I IGA IGE IGF-1 IGG IMMUNOGLOBULINA A IMMUNOGLOBULINA E IMMUNOGLOBULINA G INDEKS GLIKEMICZNY (IG) INDEKS INSULINOWY (FII) INHIBITORY ENZYMÓW INHIBITORY POMPY PROTONOWEJ INO INSULINA INSULINOOPORNOŚĆ INULINA INULINA K KALCYTRIOL KANCEROGEN KARBOKSYLAZA PIROGRONIANOWA KARDIOLIPINA KATECHOLO-O-METYLOTRANSFERAZA KERATYNA KETOGENEZA KINAZA KREATYNOWA KINAZA MTOR KOBALAMINA KOENZYM A KOENZYM Q10 KOFAKTOR KOMPLEKS DEHYDROGENAZY PIROGRONIANOWEJ KOZŁEK LEKARSKI KREATYNA KREATYNINA KSENOBIOTYKI KSYLITOL KUMARYNA KWAS ALFA - LINOLENOWY KWAS DOKOZAHEKSAENOWY KWAS EIKOZAPENTAENOWY KWAS GAMMA-AMINOMASŁOWY KWAS LINOLOWY KWAS LIPONOWY KWASICA KETONOWA KWASICA METABOLICZNA KWASICA MLECZANOWA KWASU MLEKOWEGO CYKL KWAS MLEKOWY KATALAZA KLASTER Ł ŁAŃCUCH ODDECHOWY L LDL LEKTYNY LEPTYNA LEPTYNOOPORNOŚĆ LIGAND LIGNANY LIKOPEN LIMONINA LINDAN LINDANY LIPAZA LIPOLIZA LIZOSOM M MALONOWY, DIALDEHYD MALTODEKSTRYNA MAŚLAN MASŁOWY, KWAS MCS MDA MDR – P MEDYCYNA MITOCHONDRIALNA METYLACJA METYLOKOBALAMINA MITOCHONDRIUM MITOFAGIA MLECZAN MRNA MRNA MTDNA MTHFR MTNO MTRNA N NAD NAD+ NADH NADPH NADTLENEK WODORU NADTLENOAZOTYN NEFRONU, PĘTLA NFKB NIACYNA NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE NIEZBĘDNE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NLPZ NMDA NNO O OKSYDAZA CYTOCHROMU C OKSYDOREDUKTAZY OKSYGENAZA HEMOWA 1 ORAC OROTOWY, KWAS OSTROPEST PLAMISTY OŚ HPA P PEKTYNY PEPSYNA PEPTYDY PEROKSYDAZY PET PIEPRZ METYSTYNOWY PIROFOSFORAN TIAMINY PIROGRONIAN PIRYDOKSYNA PIRYMIDYNY PLUSKWICA GRONIASTA POCHP PODSTAWNIK POJEMNOŚĆ ANTYOKSYDACYJNA ORGANIZMU POLIFENOLE POLISACHARYDY POSZARPANE CZERWONE WŁÓKNA PPI PRODUKT ZAAWANSOWANEJ GLIKACJI PROTEAZY PROTEOLIZA PRZECIWUTLENIACZE PURYNY PARESTEZJA Q QTC R REAKCJA ANAPLEROTYCZNA REPERFUZJA RESWERATROL RÓŻENIEC RYBOFLAWINA RYBOZA REAKCJA AUTOIMMUNOLOGICZNA S S-100, BIAŁKA SAPONINY SIRT3 SIRTUINY SOD SOD-1 SOD-2 SOMATOLIBERTYNA SOMATOSTATYNA SSRI STATYNY STRES NITROZACYJNY STRES OKSYDACYJNY SUKRALOZA SYLIMARYNA SZCZAWIOOCTAN SIBO Ś ŚRÓDBŁONKOWY CZYNNIK WZROSTU T T3 T4 TEOBROMINA THETA, FALE MÓZGOWE TIAMINA TLENEK AZOTU (NO) TORSADE DE POINTES TRANSKOBALAMINA I TRANSKOBALAMINA II TRIJODOTYRONINA TRÓJGLICERYDY TRYPSYNA TYMINA TYROKSYNA U U, ZAŁAMEK URACYL UTLENIONE GSH V VEGF W WIELOKSZTAŁTNY CZĘSTOKURCZ KOMOROWY WOLNE RODNIKI Z ZESPÓŁ PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA ZESPÓŁ WRAŻLIWOŚCI NA WIELORAKIE SUBSTANCJE CHEMICZNE ZWYRODNIENIE PLAMKI ŻÓŁTEJ
Reklama
Kwas alfa liponowy - 200 mg - o długim uwalnianiu
Reklama
Kwas alfa liponowy - 200 mg - o długim uwalnianiu
Redakcja:
mail: redakcja@mito-med.pl
Reklama:
mail: reklama@mito-med.pl
2017 © Mito Med