Po czym poznać, że to menopauza? Objawy i etapy klimakterium

Menopauza to jeden z naturalnych i nieuniknionych etapów życia kobiety. Jednak w przeciwieństwie do menstruacji, rozpoznanie jej pierwszych objawów wcale nie jest takie jednoznaczne i niekiedy uchodzi naszej uwadze. Po czym poznać, że to już menopauza?

Menopauza – naturalny etap w życiu kobiety

Okres rozrodczy u kobiet jest wyraźnie ograniczony czasowo – rozpoczyna się pierwszą menstruacją, a kończy menopauzą, czyli ostatnim krwawieniem miesiączkowym. Określenie „menopauza” bywa jednak używane w różnym znaczeniu, a niekiedy nawet mylone z klimakterium. Czym dokładnie jest menopauza?

Czym jest menopauza, a czym jest klimakterium?

Zgodnie z przyjętymi definicjami menopauza to ostatnie krwawienie miesiączkowe, po którym przez kolejne 12 miesięcy miesiączka nie występuje i nie jest to związane z ciążą, chorobą czy stanem patologicznym.

Klimakterium to z kolei pojęcie dużo szersze, obejmujące kilka lat przed i po menopauzie. Czas przekwitania obejmujący stopniowo zachodzące w organizmie zmiany hormonalne, które z czasem prowadzą do ustąpienia płodności i zamknięcia okna rozrodczego. Dzieli się ono na trzy etapy:

• Perimenopauzę
• Menopauzę
• Postmenopauzę

Czym się różnią i na czym polegają dowiesz się z dalszej części artykułu.

W jakim wieku najczęściej zaczyna się menopauza?

Menopauza u kobiet pochodzących z Polski występuje zazwyczaj w 45-55 roku życia z medianą w okolicach 51 r.ż., podobnie jak u innych mieszkanek Europy, Stanów Zjednoczonych czy Australii. Nieco niższy wiek menopauzalny obserwuje się u kobiet z krajów rozwijających się Azji i Afryki.

Zdarzają się także przypadki menopauzy przedwczesnej (przed 40. rokiem życia), które zwykle związane są z chorobami, operacjami lub czynnikami genetycznymi. Jeśli obserwujesz długotrwały zanik miesiączkowania w młodym wieku, warto skonsultować sytuację z lekarzem.

Czy menopauza to to samo co koniec miesiączkowania?

Chociaż menopauzą bywa określany cały okres przekwitania w terminologii medycznej jest to właśnie moment ostatniej miesiączki. Jej wystąpienie potwierdza się jednak retrospektywnie (wstecznie) dopiero po upływie 12 miesięcy bez krwawienia menstruacyjnego. Dopiero rok po zaprzestaniu miesiączkowania można jednoznacznie stwierdzić, że faktycznie nastała menopauza.

Etapy klimakterium – jak przebiega ten proces?

Menopauza to jednak nie tylko zaprzestanie miesiączkowania. Przed i po jej wystąpieniu w organizmie kobiety zachodzą liczne zmiany hormonalne związane z klimakterium. Jak przebiega okres przekwitania?

Perimenopauza – pierwszy sygnał, że coś się zmienia

Periomenopauza zaczyna się na kilka lat przed nastąpieniem menopauzy, najczęściej około 41 roku życia. W tym okresie pojawiają się wahania poziomów hormonów, nieregularne miesiączki oraz pierwsze objawy typowo kojarzone z menopauzą, takie jak uderzenia gorąca, czy wahania nastroju. To w czasie perimenopauzy kobiety najczęściej szukają pomocy lekarskiej lub sięgają po leki i suplementy diety mające na celu łagodzenie objawów wypadowych menopauzy.

Menopauza – ostatnia miesiączka

Menopauza, jak już wcześniej wspomniano, to moment ostatniej miesiączki. Należy jednak pamiętać, że jej wystąpienie można potwierdzić dopiero po upływie 12 miesiącach braku krwawień.

Nieregularne miesiączkowanie w czasie perimenopauzy niekiedy prowadzi do błędnego uznania, że „to już” i rezygnacji z antykoncepcji, a nawet kilkumiesięczne spóźnienie okresu nie musi być równoznaczne z zakończeniem okresu płodności.

Postmenopauza – czas po menopauzie i co dalej

Postmenopauza to okres po menopauzie, który trwa do końca życia kobiety. O ile objawy związane z menopauzą mogą trwać jeszcze kilka lat, to z czasem stopniowo słabną, a organizm przyzwyczaja się do zmienionej gospodarki hormonalnej. Nadal istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia niektórych chorób, takich jak osteoporoza czy zaburzenia metaboliczne. Szczególnie istotne jest w tym czasie dbanie o profilaktykę i zdrowy tryb życia.

Objawy menopauzy – czego możesz się spodziewać?

Klimakterium charakteryzuje się stopniowym wygaszaniem czynności jajników i związanymi z tym procesem zmianami hormonalnymi. Organizm stopniowo przygotowuje się do zakończenia okresu rozrodczego i zmiany funkcji hormonalnych – po menopauzie jajniki produkują przede wszystkim testosteron i androstendion, zamiast progesteronu i estrogenów.

Pierwsze objawy menopauzy

Pierwszymi objawami zbliżającej się menopauzy i wejścia w okres perimenopauzy są wahania hormonalne i rozregulowanie cyklu menstruacyjnego. Okresowi klimakterium często towarzyszy tez wzrost masy ciała, czy spadek libido (pociągu seksualnego). Zarówno przed, jak i po menopauzie w organizmie kobiety zachodzi jednak wiele zmian, które mogą powodować zarówno objawy fizyczne, jak i psychiczne.

Objawy fizyczne – jak zmienia się ciało

Do najczęstszych objawów fizycznych związanych z klimakterium należą:

• Uderzenia gorąca – nagłe fale ciepła, przyspieszone bicie serca, zaczerwienienie twarzy
• Nocne poty – niekiedy powodujące nocne przebudzenia
• Suchość pochwy – najczęściej połączona ze spadkiem libido
• Zmiany w sylwetce – łatwiejsze przybieranie na wadze
• Osłabienie kości – zwiększone ryzyko osteoporozy
• Problemy skórne i włosowe – utrata elastyczności skóry, przerzedzenie włosów

Objawy psychiczne – emocje pod wpływem hormonów

Zachodzące w organizmie zmiany hormonalne wpływają także na psychikę, w okresie menopauzalnym kobiety mogą doświadczać:

• Wahań nastroju
• Problemów ze snem
• Spadku poczucia własnej wartości
• Spadku koncentracji, tzw. „mgły mózgowej”
• Wzrostu drażliwości
• Większej podatności na stany depresyjne i lękowe

Mniej znane, ale częste dolegliwości

Obok typowych objawów menopauzy, u niektórych kobiet obserwuje się także:

• Suchość oczu i skóry
• Bóle stawów i mięśni
• Bóle i zawroty głowy
• Problemy z nietrzymaniem moczu
• Kołatanie serca
• Zaburzenia pamięci krótkotrwałej

Kiedy warto udać się do lekarza?

Menopauza to w pełni naturalny i fizjologiczny okres życia, z którym zmierzyć muszą się wszystkie kobiety. Jej objawy mogą jednak wzbudzać niepokój, a niekiedy też przebiegać w nietypowy lub patologiczny sposób. W jakich sytuacjach warto skonsultować menopauzę lub klimakterium z lekarzem?

Objawy, które mogą wymagać konsultacji

Objawy menopauzy o dużym nasileniu mogą negatywnie wpływać na zdrowie, a niekiedy maskować lub prowadzić do rozwoju innych chorób. Konsultacji z lekarzem wymagają m.in.:

• Bardzo obfite, krwotoczne miesiączki
• Krwawienia występujące po potwierdzonej menopauzie (ponad 12 miesięcy od ostatniej miesiączki)
• Nagła utrata wagi
• Przewlekłe bóle brzucha
• Silne objawy depresyjne

Diagnostyka – jak lekarz może potwierdzić menopauzę

Rozpoznanie menopauzy następuje po upływie 12 miesięcy od wystąpienia ostatniego krwawienia miesiączkowego. Oznacza to, że do jej potwierdzenia zazwyczaj wystarczy lekarzowi dokładnie przeprowadzony wywiad z charakterystyką cyklów miesiączkowych i datami ostatnich krwawień.

Reklama

Osteo-Intercell CF Sprawdź

Melatonina MSE matrix Sprawdź

Witamina C MSE matrix Sprawdź

Witamina E-Komplex Fluid MSE dr Enzmann Sprawdź

Kollagen-Intercell® Sprawdź

Vaso-Intercell® Sprawdź

Badania hormonalne i inne zalecane testy

Wspomagająco w diagnostyce menopauzy oraz jej różnicowaniu od stanów patologicznych można zastosować także badania laboratoryjne takie jak:

• Oznaczenie poziomu FSH i LH – podwyższone wartości wskazują na wygasanie czynności jajników
• Pomiar estradiolu – jego poziom spada w okresie perimenopauzy
• Badania tarczycy (TSH) – w celu wykluczenia jej chorób, które mogą dawać objawy podobne, co menopauza
• Badania ginekologiczne i USG
• Densytometria – w celu oceny gęstości kości, diagnostyce osteoporozy pomenopauzalnej

Menopauza bez tabu – jak wspierać siebie w tym czasie

Menopauza to czas licznych zmian zachodzących w organizmie, które mogą mieć przełożenie na nasze samopoczucie i jakość życia. W jednym z badań aż 75% ankietowanych w okresie klimakterium wskazało na doświadczane wyczerpanie fizyczne i umysłowe. Kobiety w wieku okołomenopauzalnym niżej oceniają też swoją jakość życia. Menopauza jest jednak nieuniknionym etapem życia kobiety – warto się więc do niej prawidłowo przygotować oraz zadbać o swój dobrostan w celu ograniczenia negatywnych objawów.

Styl życia, który pomaga łagodzić objawy

W łagodzeniu objawów menopauzy pomocny może być zdrowy tryb życia:

• Regularna aktywność fizyczna – wzmacnia kości, pozytywnie wpływa na metabolizm i nastrój
• Zdrowa dieta bogata w wapń i witaminę D
• Suplementacja składników łagodzących objawy menopauzy – fitoestrogeny i izoflawony sojowe, chmiel, pluskwica to tylko wybrane składniki o udowodnionym działaniu
• Ograniczanie używek – alkoholu, papierosów, kawy
• Dbanie o sen i regularny rytm dobowy
• Stosowanie technik relaksacyjnych, joga, medytacje

Jeśli objawy przedmenopauzalne są szczególnie dotkliwe, w konsultacji z lekarzem, można rozważyć także wdrożenie hormonalnej terapii zastępczej (HTZ).

Wsparcie psychiczne i społeczne

Nie wolno także zapominać o znaczeniu wsparcia emocjonalnego i społecznego. Rozmawiaj z bliskimi o doświadczanych objawach, w szczególności istotne są rozmowy z partnerem, pomagające mu zrozumieć przyczyny spadku libido czy zwiększonej drażliwości. Pamiętaj, że menopauza to naturalny proces, który dotyka wszystkie kobiety w zbliżonym wieku – znalezienie osób, które w pełni zrozumieją twoją sytuację, bo same też jej doświadczały, nie jest trudne, wymaga jedynie otwartości na innych.