Dieta na wątrobę – oczyszczenie i odżywienie

Silne zmęczenie, bóle mięśni i stawów, problemy ze wzrokiem, czy skórą to znak, że nasza wątroba potrzebuje wsparcia. Sprawdź, jak wspierać prawidłowe funkcje jednego z najważniejszych narządów w naszym organizmie.

wiosenne pożywienie
Wiosna to pora roku w której świat na nowo budzi się do życia. Według medycyny chińskiej to czas odrodzenie sił witalnych i energii, a związany jest z aktywnością wątroby. Wkraczamy w idealny czas na zmiany i oczyszczanie naszego organizmu, dlatego zalecana jest lżejsza dieta lub post, które pomogą pozbyć się z toksyn i złogów przywracając lekkość, oraz równoważąc emocje. Sygnałem do zmiany diety jest pojawienie się przesilenia wiosennego, któremu towarzyszą nieprzyjemne objawy: czujemy się zmęczeni, zdekoncentrowani, mamy problemy ze snem lub bardzo ciężko nam się obudzić. Częściej dochodzi do konfliktów, ponieważ jesteśmy rozdrażnieni i łatwiej wpadamy w złość, a nawet błahe powody są w stanie wyprowadzić nas z równowagi. Także nasze ciało daje nam wyraźne znaki, że potrzebuje odnowy i regeneracji. Stajemy się bardziej podatni na infekcje, nasilają się bóle głowy, dawne kontuzje lub wrzody. Brakuje nam witalności i energii. W taki momencie oczyszczenie wątroby to bardzo dobry pomysł.Wiosenne porządki w wątrobieProblemy z wątrobą mogą nasilać nasze osłabione samopoczucie podczas przesilenia, dlatego wiosną warto wprowadzić zmiany w diecie, które pomogą usunąć toksyny po zimie.Tradycyjna medycyna zachodu od lat odżywia się zgodnie z cyklami które żądzą naturą i odnosi dzięki temu liczne korzyści zdrowotne. Podejście zachodnie łączy wiosnę z wątrobą i kolorem zielonym – symbolem budzącej się roślinności, kiełkujących młodych traw i pędów. Co ciekawe zielone zabarwienie skóry, może pojawić się na wiosnę z powodu zbyt dużej ilości toksyn w organizmie. W celu oczyszczenia wątroby trzeba zrezygnować z dotychczasowej diety, na krótki czas usuwając wszystkie szkodliwe i ciężkie pokarmy oraz używki. Jednocześnie należy dostarczać składników odżywczych wspierając proces detoksykacji. Po zakończeniu oczyszczającej diety możemy stopniowo dodawać produkty na nowo ciesząc się ich silniejszym smakiem. Finalnie zmiana ta może pokazać nam kierunek zdrowego odżywiania oraz zbilansowanej i spersonalizowanej diety.Co łączy podejście medycyny holistycznej i mitochondrialnej?W medycynie zachodu częstym schorzeniem wątroby jest zastój – czyli zahamowanie przepływu tzw. energii Qi. Do takiej sytuacji doprowadza nadmiar przetworzonego jedzenia i tłuszczy tras, stres, nieradzenie sobie z emocjami, toksyny i substancje chemiczne, czyli te same czynniki, które mogą szkodzić naszym mitochondriom. Możemy zauważyć pewna analogię między zastojem przepływu energii Qi, a niedoborem energii w mitochondriach. Niezależnie czy mówimy o energii ATP czy Qi jej brak uniemożliwia odżywienie komórek i dostarczanie składników odżywczych w konsekwencji nasze komórki słabną a funkcje organów ulegają zaburzeniom. Wniosek nasuwa się sam. Nieważne jakim modelem się kierujemy podstawą jest zapewnienie odpowiedniego odżywienia niezbędnego do wytworzenia życiowej energii. Dodatkowo energia ta jest także potrzebna do usuwania zbędnych metabolitów z wątroby.Dwa kroki do sprawnego oczyszczeniaProces detoksykacji w wątrobie przebiega w dwóch etapach.1 faza - polega na oddzieleniu toksycznych substancji z krwi i przeniesieniu ich do wątroby, gdzie zostają przekształcone w związki przejściowe. Proces ten wymaga wielu witamin z grupy B (B2, B3, B6, B12, kwasu foliowego) oraz glutationu i cynku. Ten etap nie wymaga niezbędnych aminokwasów, dlatego dobrze sprawdzi się w tym czasie dieta wegetariańska, a nawet odpowiednio przeprowadzone posty na warzywach, owocach i sokach.2 faza - W drugim etapie substancje przejściowe z fazy 1 metabolizowane są w związki nietoksyczne i rozpuszczalne, aby mogły zostać wydalone wraz z żółcią, moczem, kałem czy potem. Ten etap wymaga wsparcia substancji takich jak: glutation, magnez, kwas foliowy, witamina C oraz aminokwasy: metionina, cysteina, czy cholina. Z powodu zapotrzebowania na aminokwasy w drugim etapie detoxu warto wprowadzić stopniowo źródła ekologicznego białka (jaja, ryby, i małe ilości mięsa).Chcą właściwie oczyścić organizm Twoim zadaniem jest spożywanie pokarmów, które pomagają utrzymać wydajność obu części tego dwufazowego procesu. Dieta powinna zawierać również substancje, które ochronią wątrobę przed toksynami i produktami ubocznymi detoksykacji. Zbyt gwałtowny proces oczyszczania może nie przynieść korzyści, a jedynie zablokować usuwanie toksyn. (Ze szczególna ostrożnością do głodówek i postów powinny podchodzić mitochondriopaci, ponieważ ich mitochondria nie tolerują dłuższego braku energii.) Dlatego zamiast drastycznych głodówek bezpieczniej jest zastosować odpowiednią lekką dietę bogata w odpowiednie składniki wspierające detox.Odstawiaj stopniowo Proces właściwego oczyszczania wątroby należy rozpocząć od wyeliminowania nadmiaru szkodliwych czynników. Przede wszystkim odstawić używki papierosy, alkohol, kawę, a także szkodliwe substancje: tłuszcze trans (margarynę i rafinowane oleje) cukier i wszystkie przetworzone produkty (oczyszczone zboża, produkty z białej mąki). Warto zmniejszyć ilość tłuszczy nasyconych obecnych w mięsie i nabiale.Zharmonizuj dietęDieta harmonizująca pracę wątroby i skutecznie detoksykująca opiera się na wybranych produktach. Istnieje wiele wariantów oczyszczania - od ścisłego jedzenia warzyw i soków przez włączanie zdrowych tłuszczy i źródła białka. Przedstawiamy najbardziej zalecane produkty, jednak ich skomponowanie w diecie należy zbilansować indywidualnie.Dawka mocy z warzywWarzywa zielone są szczególnie przydatne do oczyszczania, wzmacniają wątrobę i pomaga neutralizować i usuwać toksyny.
  • gorzka zielenina – sałaty, rukola, endywia, cykoria, szpinak, jarmuż - stymulują przepływ krwi, zawierają enzymy poprawiające trawienie
  • karczochy, zielony groszek, szparagi, cukinia - zawierają chlorofil, który pomaga oczyszczać krew z toksyn.
  • warzywa krzyżowe - brokuły, kapusta, brukselka - zwiększają działanie enzymów wątrobowych (niewskazane da osób z chorobami tarczycy)
  • cebula, czosnek, por, chrzan - ostre warzywa zawierające związki siarki (cysteinę i taurynę), które zwiększają produkcję żółci ułatwiając usuwanie toksyn.
Siła zbóżPokarmy o naturze słodkiej harmonizują prace wątroby, należą do nich głównie zboża. Natomiast jeżeli masz problemy z tolerowaniem glutenu podajemy wersję bez tego białka:
  • kasza jaglana – silnie oczyszcza organizm usuwa nadmiary wilgoci (według TCM)
  • amarantus, quinoa - pokarmy gorzkie pomagają uporać się ze skutkami przejedzenia, pozwolą uniknąć ociężałości.
  • błonnik - pomaga związać nadmiar tłuszczu i toksyn w postaci łatwej do usunięcia z organizmu.
Kiełki – skoncentrowane źródło witaminWiosna to idealna pora na posadzenie kiełków.
  • kiełki (np. rzeżucha, lucerny, czy rzodkiewki) dostarczają dużych ilości cennych witamin z grupy B (wspierających 1 fazę detoksu) oraz A, C, E.
  • zawierają składniki mineralne: potas, magnez, czy wapń w wyjątkowo dobrze przyswajalnej formie - proces kiełkowania sprawia, że są lekko strawne.
Zdrowe tłuszcze – nośnik smaku
  • olej lniany, oliwa z oliwek, olej kokosowy chronią przed kamieniami w pęcherzyku i drogach żółciowych
  • ryby: makrela, dorsz, halibut, łosoś, tuńczyk - zawierają niezbędne kwasy omega 3, przyczyniają się do poprawy krążenia i wzmacniają wątrobę. Najbardziej wartościowym źródłem kwasów omega są małe ryby. Wybieraj szczególnie te poławiane na dziko (np. w morzach północnych)
Owoce – przyjemnie ożywią menu
  • jabłka, śliwki, melony poprzez dużą zawartość pektyny pomagają absorbować i wydalać toksyny wspierając wątrobę
  • cytryny i grejpfruty alkalizuje krew i oczyszczają.
Taka dieta jest zalecana na początku wiosny i powinna trwać od 2 do 4 tygodni.Mikroalgi
  • Spirulina i chlorella są bogate w chlorofil oraz alginiany - węglowodany które wyłapują metale ciężkie takie jak ołów i rtęć, i usuwać je z organizmu. Warto kupować wodorosty z renomowanego źródła, hodowane w czystych wodach np. Islandii.
Zioła i przyprawy
  • gorzkie zioła: korzeń mniszka lekarskiego, korzeń łopianu, cynamon, mają wyjątkowe właściwości oczyszczające wątrobę.
  • ostropest – usuwa wolne rodniki, wskazany w marskości wątroby.
  • zielona herbata zawiera katechiny wspierające działanie wątroby
Suplementy
  • cynk - wspomaga przemianę toksyn na związki rozpuszczalne w wodzie możliwe do usunięcia. Szczególnie ważny w 1 fazie detoxu.
  • kwas alfa-liponowy – silny przeciwutleniacz wolnych rodników, łagodzi skutki zbyt szybkiego uwalniania dużej ilości toksyn.
  • kurkuma – działa przeciwzapalnie, stymuluje przepływ żółci. Badania dowodzą, że kurkumina zawarta w kurkumie chroni nerki i wątrobę przed działaniem metali ciężkich i zmniejsza ich kumulację (Journal of Applied Toxicology 2010).
  • glutation – zbudowany z aminokwasów: kwasu glutaminowego, cysteiny i glicyny. Chroni komórki przed działaniem szkodliwych substancji. Pomaga odtruwać wątrobę z alkoholu, tytoniu, a nawet metali ciężkich. Utrzymać odpowiedni poziom innych przeciwutleniaczy jak witamina C i E. Wspomaga walkę z wolnymi rodnikami.
Zadziałaj od zewnątrz
  • ćwiczenia - ćwiczenia fizyczne poruszają przepływ limfy która dociera do wielu miejsc magazynowania toksyn. Jej ułatwiony przepływ wzmaga odtruwanie tkanek. Ponadto w wyniku głębokiego oddychania za sprawą wysiłku czy np. podczas sesji yogi toksyny możemy usuwać również przez płuca.
  • sauna - jeżeli nie możesz ćwiczyć wybierz się na saunę. Proces pocenia pomaga wydalać toksyny przez skórę.
  • zadbaj o emocje - negatywne myśli, uczucia i emocje szkodzą wątrobie. Noszenie w sobie złości i urazy wyczerpują naszą energię, pozbawia siły do życia i szkodzi zdrowiu. Jak uważa specjalista medycyny mitochondrialnej Franz Enzmann: silne przeżycia np. stres, czy mobbing uszkadzają również mitochondria.
Zharmonizowana wątroba zapewnia swobodny przepływ energii zarówno w ciele jak i w umyśle. Warto na wiosnę „zrzucić to co leży Ci na wątrobie” wraz z ociężałością i skutkami przesilenia wiosennego. 

Autor: Paulina Żurek

Bibliografia:
  1. Pitchford. P: Odżywianie dla zdrowie.
  2. Błaszczyk. T: Podstawy medycyny chińskiej. Proherba 2012
  3. B. Kukliński.: Mitochondria. Diagnostyka uszkodzeń mitochondrialnych i skuteczne metody terapii. Mito-pharma, Gorzów Wielkopolski, 2017.