Fosfatydyloseryna – korzyści, dawkowanie i skutki uboczne

Fosfatydyloseryna jest popularnym suplementem diety stosowanym w celu poprawy koncentracji, pamięci i nastroju. Dowiedz się, jak działa.

Fosfatydyloseryna - korzyści, dawkowanie i skutki uboczne

Fosfatydyloseryna jest rodzajem fosfolipidu i pochodną aminokwasu seryny. Występuje w mózgu. Sugeruje się, że suplementacja  fosfatydyloseryny może być pomocna w zachowaniu zdrowia mózgu. Przedstawiamy informacje o korzyściach zdrowotnych fosfatydyloseryny, potencjalnych skutkach ubocznych i optymalnej dawce.

Czym jest fosfatydyloseryna?

Fosfatydyloseryna jest substancją tłuszczową wytwarzaną w organizmie, która pokrywa i chroni każdą komórkę w ciele. Jej obecność jest szczególnie ważna dla prawidłowego funkcjonowania komórek nerwowych w mózgu, pomagając w przekazywaniu sygnałów między nimi [1].

Fosfatydyloseryna jest fosfolipidem (cząsteczką tłuszczu przyłączoną do fosforanu) i jest głównym składnikiem wszystkich błon komórkowych.

Jako suplement stosowana jest w celu poprawy funkcji poznawczych i pamięci i łagodzenia stresu [1].

Fosfatydyloseryna – właściwości i korzyści zdrowotne

Fosfatydyloseryna w kilku badaniach wykazała duże prawdopodobieństwo skuteczności, wpływając na:

1. Funkcje poznawcze

Badania wykazały, że przyjmowanie 100 mg fosfatydyloseryny trzy razy dziennie może pomóc w zmniejszeniu związanego z wiekiem osłabienia funkcji mózgu [2, 3, 4, 5].

Ponadto wykazano, że osoby zdrowe, które przyjmują suplementy fosfatydyloseryny do 400 mg dziennie, mają sprawniejsze funkcje myślowe i pamięć  [6, 7].

W badaniu klinicznym z udziałem 18 młodych osób suplementacja 400 mg fosfatydyloseryny (PS) przyspieszyła obliczenia matematyczne i zmniejszyła liczbę błędów [8].

W trzech badaniach klinicznych z udziałem 577 osób starszych fosfatydyloseryna w dawce 300 mg / dzień poprawiła upośledzenie funkcji poznawczych [9, 10, 11].

Suplementacja 200–300 mg fosfatydyloseryny na dobę poprawiła pamięć w trzech badaniach klinicznych z udziałem 263 uczestników (36 dzieci z ADHD i 227 starszych osób dorosłych) [12, 13, 14].

W innym badaniu klinicznym z udziałem 72 osób suplementacja fosfatydyloseryny (300 mg / dobę) z kwasem fosfatydowym poprawiło pamięć i nastrój [15].

Fosfatydyloseryna w połączeniu z kwasami tłuszczowymi omega-3 lub ekstraktem z miłorzębu japońskiego pomogły utrzymać, lub poprawić pamięć w trzech badaniach klinicznych z udziałem 158 osób [16, 17, 18].

Jednak należy przeprowadzić większe badania, zanim jej wpływ na funkcjonowanie mózgu będzie w pełni zrozumiały.

Fosfatydyloseryna wykazuje obiecujące działanie na funkcje poznawcze, szczególnie u osób starszych z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. Korzyści te powinny zostać potwierdzone w większych badaniach klinicznych.

2. Choroba Alzheimera

Choroba Alzheimera jest związana z gromadzeniem się beta-amyloidu w mózgu. Badania wykazały, że fosfatydyloseryna zapobiega tej akumulacji, co może pomóc w zapobieganiu lub spowolnieniu postępu choroby [19].

W badaniu klinicznym z udziałem 51 osób z chorobą Alzheimera fosfatydyloseryna zmniejszyła objawy i poprawiła funkcje poznawcze u osób z łagodniejszymi zaburzeniami funkcji poznawczych [20].

Suplementacja miała wpływ na niektóre objawy demencji w badaniach z udziałem 104 pacjentów z chorobą Alzheimera we wczesnych stadiach choroby [21, 22].

W badaniu klinicznym z udziałem 42 pacjentów 300 mg fosfatydyloseryny na dobę poprawiło także objawy otępienia. [23]

Jednak potrzebne są dalsze badania na szerszą skalę, aby potwierdzić obiecujący korzystny wpływ fosfatydyloseryny.

3. Stres

Fosfatydyloseryna ma potencjalne korzystne działanie na obniżanie poziomu hormonów stresu.

W badaniu klinicznym z udziałem 80 osób fosfatydyloseryna obniżyła poziom kortyzolu i ACTH (który kontroluje uwalnianie kortyzolu). Efekt ten był widoczny tylko w przypadku dawki do 400 mg. Wyższe dawki nie wykazywały tego efektu [24].

W dwóch badaniach klinicznych z udziałem 135 mężczyzn fosfatydyloseryna w połączeniu z kwasem fosfatydowym lub kwasami omega-3 znormalizowała poziomy ACTH i kortyzolu, ale tylko u osób z przewlekłym stresem [25, 26].

Fosfatydyloseryna (300 mg / dzień) poprawiła nastrój u młodych ochotników borykających się ze stresem [27].

4. ADHD

W dwóch badaniach klinicznych z udziałem 236 dzieci fosfatydyloseryna, stosowana samodzielnie lub w połączeniu z kwasami tłuszczowymi omega-3, zmniejszała objawy ADHD [28, 29].

Według autorów jednego z badań może być szczególnie skuteczny u „dzieci z nadpobudliwością impulsywną, zaburzeniami emocjonalnymi i behawioralnymi z ADHD” [30].

Wyniki badań wstępnych są obiecujące, ale potrzeba więcej dowodów, aby je potwierdzić.

Wnioski z badań wstępnych

Poniższe dowody nie potwierdzają jednoznacznie zastosowania fosfatydyloseryny w opisywanych przypadkach. Większość badań dotyczy modeli komórkowych lub zwierzęcych, które potrzebują poparcia w badaniach u ludzi.

5. Efektywność treningu

Badania sugerują, że suplementacja fosfatydyloseryny może wpływać na czas i wyniki sportowe.

W badaniu klinicznym z udziałem 14 mężczyzn stosowanie 750 mg fosfatydyloseryny wydłużyło czas ćwiczeń. W innym badaniu 400 mg na dzień zmniejszało uczucie zmęczenia po wysiłku, ale efekty można częściowo przypisać stosowaniu w tym czasie kofeiny [31, 32].

Podczas wysiłku fizycznego fosfatydyloseryna zmniejsza wydzielanie ACTH, hormonu wyzwalającego kortyzol, zmniejszając poziom stresu i jego konsekwencji co może mieć potencjalny wpływ na efekt treningu. [33, 34, 35, 36].

Jednak w badaniu klinicznym z udziałem 8 mężczyzn fosfatydyloseryna nie chroniła przed bólem mięśni i ich uszkodzeniami [37]. Ta funkcja fosfatydyloseryny powinna być dalej badana.

6. Depresja

W niewielkim badaniu klinicznym z udziałem 10 starszych kobiet 300 mg fosfatydyloseryny na dobę pomogło zmniejszyć objawy depresji [39].

7. Jakość snu

W chorobie Parkinsona poziomy fosfatydyloseryny w komórkach mózgu są znaczne obniżone, co może powodować zaburzenia snu. W zwierzęcym modelu choroby Parkinsona suplementacja fosfatydyloseryną przywróciła prawidłowy sen [40].

Skutki uboczne i bezpieczeństwo stosowania fosfatydyloseryny

Przedstawiamy najczęstsze możliwe skutki uboczne.

W badaniu klinicznym z udziałem 120 dorosłych fosfatydyloseryna w dawce 600 mg na dobę przez 12 tygodni była bezpieczna i dobrze tolerowana.

Z kolei w badaniu klinicznym z udziałem 200 dzieci dawka 150 mg na dobę przez 30 tygodni również była bezpieczna i dobrze tolerowana.

Możliwe działania niepożądane występują rzadko i obejmują [41, 42]:

  • Nudności,
  • Ból głowy,
  • Bezsenność.

Dawniej fosfatydyloseryna pozyskiwana była z tkanki zwierzęcej, co niosło ryzyko zanieczyszczenia i przenoszenia chorób. Obecnie jest zwykle pozyskiwany z ekstraktów sojowych, co nie wiąże się z takimi zagrożeniami [43, 44].

Źródła fosfatydyloseryny

Fosfatydyloseryna występuje głównie w podrobach, zwłaszcza mózgach zwierząt, dlatego jej pozyskanie z diety jest dosyć trudne. Zwłaszcza, że te źródła stanowią ryzyko zarażenia zakaźnymi chorobami [45,46, 47].

Dawkowanie i suplementacja

Suplementy fosfatydyloseryny nie zostały zatwierdzone przez FDA jako środki medyczne, dlatego warto skonsultować jej stosowanie z lekarzem.

Jak donoszą przeprowadzone do tej pory badania, zalecana dzienna dawka nie została ustalona, ​​ale ogólnie w badaniach klinicznych stosowano dawkę 200-400 mg / dobę.

Suplementy fosfatydyloseryny są wytwarzane zarówno ze źródeł pochodzenia zwierzęcego i roślinnego. Ze względu na ryzyko chorób zakaźnych źródła fosfatydyloseryny pochodzenia roślinnego (takie jak soja) są ogólnie uważane za bezpieczniejsze [48].

  1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25933483/
  2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1633433/
  3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1609044/
  4. https://www.karger.com/Article/Abstract/107142
  5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23723695/
  6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22017963/
  7. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21103034/
  8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3210081/
  9. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8323999/
  10. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20523044/
  11. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3665496/
  12. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23495677/
  13. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2966935/
  14. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2027477/
  15. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4271139/
  16. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24577097/
  17. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2981104/
  18. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17457961/
  19. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17349923/
  20. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1609044/
  21. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8038871/
  22. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1633433/
  23. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8038871/
  24. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1633433/
  25. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3518329/
  26. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15512856/
  27. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4237891/
  28. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22575036/
  29. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11842886/
  30. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23495677/
  31. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21807480/
  32. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23746562/
  33. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15512856/
  34. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11842886/
  35. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1325348/
  36. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2170852/
  37. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16960523/
  38. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1693032/
  39. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1693032/
  40. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29887339/
  41. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12385596/
  42. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23312676/
  43. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1325348/
  44. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18846580/
  45. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25933483/
  46. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1558787807002195
  47. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9781630670443500091
  48. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1558787807002195