Jeżeli myślimy o alergii na zboża, to pierwszym naszym skojarzeniem jest gluten. Szczególnie ten pszenny. Pośrednio faktycznie mamy rację - gluten to rodzaj białka zbóż, który najczęściej stymuluje odpowiedź odpornościową organizmu. Ale czy niebezpieczny może być dla nas tylko gluten?

Najpierw zastanówmy się, czym właściwie jest gluten i czy jest to jedyne białko występujące w zbożach? Zacznijmy od tego, że w zbożach występuje kilka rodzajów białek, w tym białek zapasowych. Według klasyfikacji opracowanej już w 1924 roku, białka zbóż dzielimy na cztery główne frakcje:

  • albuminy i globuliny, rozpuszczalne odpowiednio w wodzie i rozcieńczonych roztworach soli obojętnych,
  • prolaminy i gluteliny, rozpuszczalne w 70% w etanolu lub w kwasach.

Pierwsze dwie frakcje oprócz funkcji zapasowej pełnią liczne funkcje fizjologiczne. Natomiast prolaminy i gluteliny zgodnie z obecnym stanem wiedzy są typowymi białkami zapasowymi. Te dwa ostatnie rodzaje białka zbóż, czyli wspomniane prolaminy i gluteliny posiadają niską wartość odżywczą, ponieważ zawierają niewielkie ilości aminokwasów niezbędnych. Dotyczy to zwłaszcza tryptofanu (Czy to dlatego weganie, którzy konsumują duże ilości zbóż skarżą się na problemy ze snem?), metioniny oraz lizyny. Prolaminy kryją w sobie natomiast sporo aminokwasu glutaminy oraz proliny.

Zawartość procentowa prolamin w całkowitej ilości białka zbóż jest różna i zależy od rodzaju zboża: obecna w pszenicy gliadyna to aż 33% całkowitej ilości białek, sekalina w życie-21%, hordeina w jęczmieniu-25%, awenina w owsie-14%, oryzyna w ryżu-2%, kataryna w gryce-34%, zeina w kukurydzy-48%. Kwas glutaminowy występuje nie tylko w białkach zbóż, ale także stanowi element składowy innego popularnego alergenu - kazeiny, czyli białka mleka.

Dlaczego glutamina jest w niektórych sytuacjach niebezpieczna?

Otóż aminokwas ten bywa posądzany o nasze problemy ze snem, w pewnych warunkach może nasilać sekrecję cytokiny TNF-alfa, czyli czynnika martwicy nowotworu, współodpowiedzialnego za wywoływanie alergii, stanów zapalnych, a nawet wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Wprawdzie glutamina stanowi paliwo dla komórek układu odpornościowego, ale to w nadmiarze może prowadzić do ich nadmiernej stymulacji.
Kolejną substancją zapalną, której stężenie w organizmie wzrasta właśnie pod wpływem glutaminy jest interleukina IL-8. IL-8 hamuje naturalną apoptozę komórek, co z kolei ma znaczenie dla rozrostu guzów nowotworowych. Ponadto w nadmiarze kwas glutaminowy prowadzi do uszkodzeń komórek nerwowych1,2.
Wprawdzie za potencjalne alergeny oficjalnie uznawane są jedynie gliadyna, sekalina oraz hordeina to jednak w przypadku nieszczelnej błony śluzowej jelit (zespół jelita drażliwego, zespół nieszczelnego jelita) odpowiedź odpornościową może wywołać każde z tych białek, ponieważ w takiej sytuacji niestrawione do końca proteiny zbóż przedostają się przez nieszczelną śluzówkę do krwioobiegu, gdzie jako białka obce uznawane są przez organizm za czynnik patogenny.

Gluten pszenny


Stanowi połączenie gluteniny oraz gliadyny - dwóch silnych alergenów. Mało kto wie, że jeszcze kilkadziesiąt lat temu uprawiane przez rolników zboża zawierały o wiele mniej glutenu niż współcześnie. Ziarno obecnych gatunków pszenicy czy żyta składa się nierzadko w aż 50% z glutenu podczas gdy pięć dekad temu było to około 5%4.

Z glutenem pszennym wiąże się jeszcze jeden problem - otóż silnie podnosi on w jelitach poziom zonuliny. Zonulina to białko odkryte dopiero w 2000 roku, a które odpowiada za rozszczelnianie jelit. Mechanizm działania zonuliny jest bardzo prosty: białko to moduluje przepuszczalność tzw. ścisłych połączeń (tight junctions) między komórkami nabłonka jelitowego, co prowadzi do rozluźnienia tych połączeń. W wyniku działania zonuliny nabłonek jelitowy staje się przepuszczalny dla cytoksycznych metabolitów rozkładu materii w jelitach, endotoksyn czy niestrawionych prawidłowo białek. Zonulina aktywuje docelowy receptor w sposób podobny do toksyny ZOT (Zonula Occludens Toxin) produkowanej przez przecinkowca cholery.

A co z szarłatem wyniosłym oraz komosą ryżową? Dietetycy uważają, iż spożycie ich przez alergików może wiązać się z wystąpieniem reakcji alergicznych, a nawet anafilaktycznych, dotyczy to zwłaszcza małych dzieci cierpiących na nietolerancję glutenu, którym wyroby z amarantusa są podawane jako alternatywne wyroby mączne. Niestety tego nie da się przeskoczyć: alergia/nietolerancja na jeden składnik pokarmowy jest często czynnikiem rozwoju alergii na inne pokarmy, zwłaszcza blisko ze sobą spokrewnione. Tak właśnie może stać się zarówno z szarłatem jak też z komosą ryżową.

Wniosek dla osób które podejrzewają lub otrzymały diagnozę nieszczelności śluzówki jelit, zapalenia błony śluzowej jelit, zespołu jelita drażliwego, itp. przynajmniej w okresie kuracji rewitalizującej jelita powinny całkowicie zrezygnować ze zbóż. Okres karencji przyspieszy regenerację błony śluzowej jelit oraz pozwoli zahamować toczące się w organizmie wszelkie ewentualne stany zapalne3.

 

Bibliografia:

  1. www.sundoc.bibliothek.uni-halle.de/diss-online/07/07H042/t6.pdf
  2. https://de.wikipedia.org/wiki/Glutamin#Eigenschaften
  3. thepaleodiet.com/fight-inflammation-with-a-paleo-diet/#_ftnref7
  4. www.zentrum-der-gesundheit.de/weizen-gluten-uebergewicht-ia.html
Zadbaj o metabolizm tłuszczy

L-karnityna to związek niezbędny do metabolizowania tłuszczu w naszym organizmie. Pozwala na transport kwasów tłuszczowych w mitochondriach oraz na pozyskanie z nich energii. Do wytworzenia karnityny nasz organizm potrzebuje kilku różnych enzymów oraz aminokwasów: metioniny i lizyny, witaminy C, żelaza, niacyny (wit. B3), wit. B6, i α-ketoglutaranu. Najbardziej narażone na niedobory karnityny są osoby na nieprawidłowo zbilansowanej diecie a także wegańskiej lub w schorzeniach nerek czy wątroby.

Leksykon Zdrowia
4 4-HNE 4-HYDROKSYNONENAL 5 5-MTHF A ACESULFAM K ACETON ACETYLACJA ACETYLO-COA ADDISONA, ZESPÓŁ ADENINA ADENOZYNOTRÓJFOSFORAN ADINOPEKTYNA ADIPOCYTY ADMA AGE AKONITAZA AKROLEINA AKTYWNY OCTAN ALFA, FALE MÓZGOWE ALLOSTERYCZNY MODULATOR AMD AMID KWASU NIKOTYNOWEGO AMPK AMYLAZA ANGIOGENEZA ANGIOTENSYNA ANTYOKSYDANTY APOPTOZA ASPARTAM ATP AUTOFAGOCYTOZA ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) B BABKA JAJOWATA BETA - OKSYDACJA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH BETA, FALE MÓZGOWE BETA-BLOKERY BIAŁA TKANKA TŁUSZCZOWA BIAŁKO C-REAKTYWNE BŁONNIK POKARMOWY BRĄZOWA TKANKA TŁUSZCZOWA BRCA1 C CFS CHELATACJA CHROMOGRANINA A CIAŁA KETONOWE CISPLATYNA CK COMT CORICH CYKL COX CRP CYJANOKOBALAMINA CYKL CYTRYNIANOWY CYKL KREBSA CYKL KWASU CYTRYNOWEGO CYKL MOCZNIKOWY CYKL ORNITYNOWY CYKLAMINIAN CYKLOOKSYGENAZA PROSTAGLANDYNOWA CYP2D6 CYSTATIONINA CYTOCHROM C CYTOKINY STANU ZAPALNEGO CYTOZYNA CYTRULINA CZYNNIK INDUKOWANY HIPOKSJĄ CZYNNIK TOLERANCJI GLUKOZY CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU ŚRÓDBŁONKA NACZYNIOWEGO CHOLINA D DEHYDROGENAZA PIROGRONIANOWA DEHYDROGENAZY DEKSTRYNA DELTA, FALE MÓZGOWE DHA DIALDEHYD MALONOWY DINUKLEOTYD NIKOTYNOAMIDOADENINOWY DIOKSYGENAZA DIOKSYNY DOKSORUBICYNA DYSMUTAZA PONADTLENKOWA DYSTONIA DESATURACJA E EBV ECGF EEG ELEKTROENCEFALOGRAFIA ENDOTOKSYNA ENO ENTEROCYTY EPA EPIGENETYKA ERYTRYTOL F FAD FADH2 FENOLOWE KWASY FERMENTACJA MLECZANOWA FIBRATY FIBROMIALGIA FILOCHINON FITOSTERYNY FITOWY, KWAS FLAWONOIDY FLUPIRTYNA FMS FOSFATYDYLOSERYNA FOSFORAN-5-PIRYDOKSALU FOSFORYLACJA OKSYDACYJNA FRATAKSYNA FRUKTOZO-1,6-BIFOSFORAN FURANY FAGOCYTOZA G GABA GALAKTOZA GALENIKA GAMMA, FALE MÓZGOWE GASTRYNA GENISTEINA GLICEROLO-3-FOSFORAN GLIKOLIZA GLUKAGON GLUKOKORTYKOIDY GLUKONEOGENEZA GLUT GLUTAMINA GLUTAMINIAN GLUTATION GLUTATION ZREDUKOWANY GSH GSSG GTP GUANINA H HAPTOKORYNA HBA1C HDL HEMOGLOBINA HENLEGO, PĘTLA HIF1Α HIPOKSJA HISTONY HOLOTRANSKOBALAMINA HYDROPEROKSYLOWY, RODNIK HASHIMOTO I IGA IGE IGF-1 IGG IMMUNOGLOBULINA A IMMUNOGLOBULINA E IMMUNOGLOBULINA G INDEKS GLIKEMICZNY (IG) INDEKS INSULINOWY (FII) INHIBITORY ENZYMÓW INHIBITORY POMPY PROTONOWEJ INO INSULINA INSULINOOPORNOŚĆ INULINA INULINA K KALCYTRIOL KANCEROGEN KARBOKSYLAZA PIROGRONIANOWA KARDIOLIPINA KATECHOLO-O-METYLOTRANSFERAZA KERATYNA KETOGENEZA KINAZA KREATYNOWA KINAZA MTOR KOBALAMINA KOENZYM A KOENZYM Q10 KOFAKTOR KOMPLEKS DEHYDROGENAZY PIROGRONIANOWEJ KOZŁEK LEKARSKI KREATYNA KREATYNINA KSENOBIOTYKI KSYLITOL KUMARYNA KWAS ALFA - LINOLENOWY KWAS DOKOZAHEKSAENOWY KWAS EIKOZAPENTAENOWY KWAS GAMMA-AMINOMASŁOWY KWAS LINOLOWY KWAS LIPONOWY KWASICA KETONOWA KWASICA METABOLICZNA KWASICA MLECZANOWA KWASU MLEKOWEGO CYKL KWAS MLEKOWY KATALAZA KLASTER Ł ŁAŃCUCH ODDECHOWY L LDL LEKTYNY LEPTYNA LEPTYNOOPORNOŚĆ LIGAND LIGNANY LIKOPEN LIMONINA LINDAN LINDANY LIPAZA LIPOLIZA LIZOSOM M MALONOWY, DIALDEHYD MALTODEKSTRYNA MAŚLAN MASŁOWY, KWAS MCS MDA MDR – P MEDYCYNA MITOCHONDRIALNA METYLACJA METYLOKOBALAMINA MITOCHONDRIUM MITOFAGIA MLECZAN MRNA MRNA MTDNA MTHFR MTNO MTRNA N NAD NAD+ NADH NADPH NADTLENEK WODORU NADTLENOAZOTYN NEFRONU, PĘTLA NFKB NIACYNA NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE NIEZBĘDNE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NLPZ NMDA NNO O OKSYDAZA CYTOCHROMU C OKSYDOREDUKTAZY OKSYGENAZA HEMOWA 1 ORAC OROTOWY, KWAS OSTROPEST PLAMISTY OŚ HPA P PEKTYNY PEPSYNA PEPTYDY PEROKSYDAZY PET PIEPRZ METYSTYNOWY PIROFOSFORAN TIAMINY PIROGRONIAN PIRYDOKSYNA PIRYMIDYNY PLUSKWICA GRONIASTA POCHP PODSTAWNIK POJEMNOŚĆ ANTYOKSYDACYJNA ORGANIZMU POLIFENOLE POLISACHARYDY POSZARPANE CZERWONE WŁÓKNA PPI PRODUKT ZAAWANSOWANEJ GLIKACJI PROTEAZY PROTEOLIZA PRZECIWUTLENIACZE PURYNY PARESTEZJA Q QTC R REAKCJA ANAPLEROTYCZNA REPERFUZJA RESWERATROL RÓŻENIEC RYBOFLAWINA RYBOZA REAKCJA AUTOIMMUNOLOGICZNA S S-100, BIAŁKA SAPONINY SIRT3 SIRTUINY SOD SOD-1 SOD-2 SOMATOLIBERTYNA SOMATOSTATYNA SSRI STATYNY STRES NITROZACYJNY STRES OKSYDACYJNY SUKRALOZA SYLIMARYNA SZCZAWIOOCTAN SIBO Ś ŚRÓDBŁONKOWY CZYNNIK WZROSTU T T3 T4 TEOBROMINA THETA, FALE MÓZGOWE TIAMINA TLENEK AZOTU (NO) TORSADE DE POINTES TRANSKOBALAMINA I TRANSKOBALAMINA II TRIJODOTYRONINA TRÓJGLICERYDY TRYPSYNA TYMINA TYROKSYNA U U, ZAŁAMEK URACYL UTLENIONE GSH V VEGF W WIELOKSZTAŁTNY CZĘSTOKURCZ KOMOROWY WOLNE RODNIKI Z ZESPÓŁ PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA ZESPÓŁ WRAŻLIWOŚCI NA WIELORAKIE SUBSTANCJE CHEMICZNE ZWYRODNIENIE PLAMKI ŻÓŁTEJ
Redakcja:
mail: redakcja@mito-med.pl
Reklama:
mail: reklama@mito-med.pl
2017 © Mito Med