Jod – funkcje, niedobór i nadmiar oraz dawkowanie
Jod – funkcje, niedobór i nadmiar oraz dawkowanie jod, tarczyca, niedoczynność, suplementacja, dawkowanie jodu, ciążą, hormony tarczycy, selen

Jod jest minerałem śladowym, występującym naturalnie w algach, owocach morza i rybach. Jest również niezbędny do prawidłowej pracy naszych komórek zwłaszcza tarczycy. Wchodzi w skład hormonów, które następnie regulują aktywność metaboliczną komórek i uczestniczą w tworzeniu
i funkcjonowaniu narządów, zwłaszcza mózgu. Niedobór jodu prowadzi do niewystarczającej produkcji hormonów, wpływając niekorzystnie na pracę tarczycy, mózgu, serca, wątroby czy nerek
[1].  
 

Czym jest jod?

Jod to minerał występujący w naszym organizmie w hormonach tarczycy i dlatego jest niezbędny do jej prawidłowego funkcjonowania [2].

Tarczycy wykorzystuje jod do wytwarzania hormonów trijodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4), które pomagają kontrolować wzrost, naprawiać uszkodzone komórki i wspierają metabolizm [3].

W przewodzie pokarmowym wchłaniane jest prawie 90% jodu z pożywienia, natomiast  wychwyt jodu przez tarczycę wynosi około 25–30% spożytej ilości [4].

Niedobór jodu

Okazuje się, że spora część z nas jest narażona na niedobór jodu, który dotyka około dwóch milionów ludzi na świecie [5].

Do osób szczególnie narażonych na niedobór tego składnika należą: [6, 7, 8]:

  • kobiety w ciąży,
  • osoby na diecie wegańskiej,
  • osoby nie używające soli jodowanej,
  • mieszkańcy krajów, których gleby są ubogie w jod. (Europa, Azja Południowa i Południowo-Wschodnia, Nowa Zelandia).

Niedobór jodu może powodować objawy podobne do objawów niedoczynności tarczycy lub niskiego poziomu jej hormonów, takie jak: obrzęk szyi, problemy związane z ciążą, przyrost masy ciała i trudności w nauce.

Nadmiar jodu

Równie istotne jest, aby nie przedawkować jodu. Bezpieczna górna granica spożycia jodu u dorosłych wynosi 1100 mg na dobę [10].

W badaniu przeprowadzonym w Chinach spożycie jodu przekraczające 250–499 μg / L doprowadziło do niedoczynności tarczycy [11].

Jest to przykład tzw. efektu Wolffa-Chaikoffa, gdy nadmiar jodu prowadzi do zmniejszenia produkcji hormonów przez tarczycę [11].

Również nadmierne spożycie jodu przez kobiety w ciąży może prowadzić do niedoczynności tarczycy u dzieci [12].

Pewien raport wykazał, że przedawkowanie jodu przez kobiety w ciąży doprowadziło do niedoczynności tarczycy u ich dzieci. Zaprzestanie suplementacji jodem poprawiło ten stan [13].

Ten sam przypadek niedoczynności odnotowano u dzieci, których matki spożywały dużo wodorostów w czasie ciąży [14].

Ponadto nadmierne spożycie jodu jest dobrze znanym czynnikiem ryzyka chorób autoimmunologicznych tarczycy [15].

Diety, które mogą powodować niedobór jodu

Przyswajanie jodu mogą utrudniać substancje występujące w żywności i wodzie: azotany, fluorki, wapń, magnez i żelazo, siarkocyjanki oraz glikozydy  zawierające grupy cyjanowe (występujące głównie w kapuście, kalafiorach i orzeszkach ziemnych), a także mąka sojowa [16].

Oprócz takich czynników, jak zawartość jodu w żywności i wodzie, niektóre diety mogą bezpośrednio powodować niedobór jodu. Na przykład w jednym z ostatnich badań stwierdzono, że wykluczenie soli (zalecane w przypadku nadciśnienia) może powodować niedobór jodu [17].

Wśród pacjentów z nadciśnieniem tętniczym na diecie bez soli 24% mężczyzn i 40% kobiet miało niskie stężenie jodu
w moczu, dlatego w takich przypadkach ważne jest poszukiwanie alternatywnych produktów [17].

Izoflawony sojowe mogą przyczyniać się do wola u podatnych osobników. Spożywanie soi może jednak zaburzać czynność tarczycy tylko w przypadku niedoboru jodu lub innych czynników przyczyniających się [18].

Niemowlęta karmione wyłącznie mlekiem sojowym bez dodatku jodu są zagrożone niedoborem [18].

Warzywa krzyżowe, takie jak jarmuż, kapusta i brokuły, są potencjalnie goitrogennymi (wywołującymi wolę) pokarmami; mogą zmniejszać wychwyt jodu przez tarczycę [19].

Funkcje jodu

  1. Praca  tarczycy

Jod jest niezbędny do tworzenia dwóch hormonów tarczycy: trijodotyroniny (T3 - trzy atomy jodu) i tyroksyną (T4 - cztery atomy jodu). Ta funkcja jodu czyni go jednym z najważniejszych składników dla zdrowia tarczycy [20].

Niski poziom hormonów tarczycy przyczynia się do jej niedoczynności, który można wspomagać uzupełniając jego poziom [21].

Jednak należy zachować ostrożność, ponieważ nadmiar jodu może być również szkodliwy dla zdrowia tarczycy, dlatego zasadnicze znaczenie ma utrzymanie spożycia w zalecanym zakresie [22].

  1. Rozwój niemowląt i dzieci

Niskie spożycie jodu podczas ciąży może mieć niekorzystny wpływ na ich rozwój fizyczny i poznawczy dziecka. Prowadzi do hamowania wzrostu i pewnych form niepełnosprawności intelektualnej jak kretynizm [23].

Obecnie główną metodą profilaktyki zaburzeń rozwoju intelektualnego i wola u dzieci jest wprowadzenie soli jodowanej do codziennej diety [23].

Kilka badań wykazało, że wprowadzenie suplementów jodowanych, głównie soli jodowanej w regionach Azji i Afryki poprawia kondycję fizyczną i psychiczną dzieci [23].

Badanie oceniające działaniu soli jodowanej i innych rodzajów suplementów jodu wśród dzieci w Afryce wykazało, że dzieci przyjmujące jod miały wyniki w porównaniu do dzieci z niskim poziomem jodu [24].

Podobne badanie przeprowadzone we wschodnich Chinach wykazało, że wprowadzenie soli jodowanej w tym regionie doprowadziło do zmniejszenia częstości występowania wola wśród dzieci [25].

Te same efekty zaobserwowano po wprowadzeniu suplementów jodu u dzieci w zachodnim Wybrzeżu Kości Słoniowej [26].

Na pracę tarczycy wpływa równie istotnie poziom selenu, dlatego ważne jest uwzględnienie jego poziomu podczas suplementacji jodu. Niedobór selenu powoduje, że dzieci słabiej reagują na suplementy jodu, dlatego ważne jest, aby wziąć pod uwagę również spożycie selenu [27].

  1. Ciążą

Organizm kobiety w ciąży potrzebuje dużych ilości jodu do produkcji hormonów [28]. Ponadto dużą część jodu
z organizmu matki czerpie rozwijający się organizm dziecka [28].

Dodatkowe ryzyko wystąpienia niedoboru jodu w ciąży obserwuje się u kobiet z nadwagą, co może wpływać zarówno na poziom tego minerału u kobiet jak i u dziecka. [29].

Umiarkowany niedobór jodu u kobiet w ciąży powoduje nieprawidłowości w rozwoju intelektualnym przyszłego dziecka [28].

Z kolei poważny niedobór jodu u ciężarnych może wpłynąć na nieprawidłowy rozwój mózgu dziecka i może prowadzić do kretynizmu [30].

Może również doprowadzić to do wzrostu masy ciała noworodków, zmniejszenia śmiertelności noworodków i poprawy rozwoju u małych dzieci [31].

Kobiety w ciąży potrzebują około 250 μg jodu dziennie, a kilka badań wykazało, że suplementacja we wczesnej ciąży jest niezbędna u matek z niedoczynnością tarczycy z niedoborem jodu [32, 33].

  1. Metabolizm

Pewne badanie wykazało zależność pomiędzy otyłością, a niedoborem jodu. Wskazuje, że osoby otyłe są bardziej narażone na niedobór jodu [34].

W badaniu wśród kobiet z nadwagą i niedoborem jodu, wprowadzenie 200 μg jodu do diety obniżyło stężenie cholesterolu we krwi [35].

U dzieci z łagodną postacią niedoboru jodu jego suplementacja obniżyła zarówno markery stanu zapalnego, jak
i cholesterolu, co pomaga zapobiegać chorobom serca [36].

Źródła jodu

Największą zawartością jodu charakteryzuje się żywność pochodzenia morskiego: ryby i owoce morza oraz algi [37].

Szczególnie dużą zawartością jodu mają dorsze i halibuty. Inne ważne źródła jodu w diecie to sól jodowana, mleko
i produkty mleczne oraz jaja [38, 39].

Zalecane spożycie i dawkowanie

Spożycie jodu wśród mieszkańców USA waha się od 138 do 268 μg/dobę [40].

Z kolei Polsce spożycie jodu wynosi 117 μg/dobę u kobiet oraz 176 μg/dobę u mężczyzn [41].

Obecnie zalecane spożycie jodu w USA i Kanadzie wynosi 150 μg u kobiet i mężczyzn oraz 220 μg u kobiet w ciąży
i karmiących piersią [42].

Niedawny przegląd wskazuje również, że kobiety żyjące w populacji o średnim stężeniu jodu w moczu (UIC) równym lub większym niż 100 µg / l nie potrzebowały suplementacji jodu w ciąży [43].

Z drugiej strony, jeśli stężeniu jodu w moczu jest mniejsza niż 100 µg / l, kobiety w ciąży powinny przyjmować suplementy zawierające jod [43].

Podawanie jakiejkolwiek formy suplementacji noworodkom o niskiej zawartości jodu nie zostało uznane za skuteczne [44].

Co zaskakujące, niedobór jodu może występować nawet w krajach rozwiniętych. Na przykład Wielka Brytania znajduje się w pierwszej dziesiątce krajów z niedoborem jodu na świecie [45].

Zalecane dietetyczne spożycie jodu [46]

Wiek               Mężczyźni      Kobiety          Ciąża               Laktacja

do 6 msc         110 mcg          110 mcg

7–12 msc        130 mcg          130 mcg

1–3 lata           90 mcg            90 mcg

4–8 lat             90 mcg            90 mcg

9–13 lat           120 mcg          120 mcg

14–18 lat         150 mcg          150 mcg          220 mcg          290 mcg

19+ lat            150 mcg          150 mcg          220 mcg          290 mcg

 

O co warto zadbać planując ciążę?

Każda przyszła mama powinna zadbać o swoje mitochondria dla zdrowia dziecka. W komórce jajowej znajdziemy potężna ilość mitochondriów (około 100.000 aktywnych mitochondriów). Fakt ten pokazuje istotę roli jaką stanowią mitochondria już od początku życia embrionalnego. Równie ważna, co ilość jest jakość przekazanego przez matkę materiału mitochondrialnego. Jeżeli komórka jajowa zawierać będzie uszkodzone mitochondria istnieje duże prawdopodobieństwo, że dziecko urodzi się z obciążeniami.

Leksykon Zdrowia
4 4-HNE 4-HYDROKSYNONENAL 5 5-MTHF A ACESULFAM K ACETON ACETYLACJA ACETYLO-COA ADDISONA, ZESPÓŁ ADENINA ADENOZYNOTRÓJFOSFORAN ADINOPEKTYNA ADIPOCYTY ADMA AGE AKONITAZA AKROLEINA AKTYWNY OCTAN ALFA, FALE MÓZGOWE ALLOSTERYCZNY MODULATOR AMD AMID KWASU NIKOTYNOWEGO AMPK AMYLAZA ANGIOGENEZA ANGIOTENSYNA ANTYOKSYDANTY APOPTOZA ASPARTAM ATP AUTOFAGOCYTOZA ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) B BABKA JAJOWATA BETA - OKSYDACJA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH BETA, FALE MÓZGOWE BETA-BLOKERY BIAŁA TKANKA TŁUSZCZOWA BIAŁKO C-REAKTYWNE BŁONNIK POKARMOWY BRĄZOWA TKANKA TŁUSZCZOWA BRCA1 C CFS CHELATACJA CHROMOGRANINA A CIAŁA KETONOWE CISPLATYNA CK COMT CORICH CYKL COX CRP CYJANOKOBALAMINA CYKL CYTRYNIANOWY CYKL KREBSA CYKL KWASU CYTRYNOWEGO CYKL MOCZNIKOWY CYKL ORNITYNOWY CYKLAMINIAN CYKLOOKSYGENAZA PROSTAGLANDYNOWA CYP2D6 CYSTATIONINA CYTOCHROM C CYTOKINY STANU ZAPALNEGO CYTOZYNA CYTRULINA CZYNNIK INDUKOWANY HIPOKSJĄ CZYNNIK TOLERANCJI GLUKOZY CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU ŚRÓDBŁONKA NACZYNIOWEGO CHOLINA D DEHYDROGENAZA PIROGRONIANOWA DEHYDROGENAZY DEKSTRYNA DELTA, FALE MÓZGOWE DHA DIALDEHYD MALONOWY DINUKLEOTYD NIKOTYNOAMIDOADENINOWY DIOKSYGENAZA DIOKSYNY DOKSORUBICYNA DYSMUTAZA PONADTLENKOWA DYSTONIA DESATURACJA E EBV ECGF EEG ELEKTROENCEFALOGRAFIA ENDOTOKSYNA ENO ENTEROCYTY EPA EPIGENETYKA ERYTRYTOL F FAD FADH2 FENOLOWE KWASY FERMENTACJA MLECZANOWA FIBRATY FIBROMIALGIA FILOCHINON FITOSTERYNY FITOWY, KWAS FLAWONOIDY FLUPIRTYNA FMS FOSFATYDYLOSERYNA FOSFORAN-5-PIRYDOKSALU FOSFORYLACJA OKSYDACYJNA FRATAKSYNA FRUKTOZO-1,6-BIFOSFORAN FURANY FAGOCYTOZA G GABA GALAKTOZA GALENIKA GAMMA, FALE MÓZGOWE GASTRYNA GENISTEINA GLICEROLO-3-FOSFORAN GLIKOLIZA GLUKAGON GLUKOKORTYKOIDY GLUKONEOGENEZA GLUT GLUTAMINA GLUTAMINIAN GLUTATION GLUTATION ZREDUKOWANY GSH GSSG GTP GUANINA H HAPTOKORYNA HBA1C HDL HEMOGLOBINA HENLEGO, PĘTLA HIF1Α HIPOKSJA HISTONY HOLOTRANSKOBALAMINA HYDROPEROKSYLOWY, RODNIK HASHIMOTO I IGA IGE IGF-1 IGG IMMUNOGLOBULINA A IMMUNOGLOBULINA E IMMUNOGLOBULINA G INDEKS GLIKEMICZNY (IG) INDEKS INSULINOWY (FII) INHIBITORY ENZYMÓW INHIBITORY POMPY PROTONOWEJ INO INSULINA INSULINOOPORNOŚĆ INULINA INULINA K KALCYTRIOL KANCEROGEN KARBOKSYLAZA PIROGRONIANOWA KARDIOLIPINA KATECHOLO-O-METYLOTRANSFERAZA KERATYNA KETOGENEZA KINAZA KREATYNOWA KINAZA MTOR KOBALAMINA KOENZYM A KOENZYM Q10 KOFAKTOR KOMPLEKS DEHYDROGENAZY PIROGRONIANOWEJ KOZŁEK LEKARSKI KREATYNA KREATYNINA KSENOBIOTYKI KSYLITOL KUMARYNA KWAS ALFA - LINOLENOWY KWAS DOKOZAHEKSAENOWY KWAS EIKOZAPENTAENOWY KWAS GAMMA-AMINOMASŁOWY KWAS LINOLOWY KWAS LIPONOWY KWASICA KETONOWA KWASICA METABOLICZNA KWASICA MLECZANOWA KWASU MLEKOWEGO CYKL KWAS MLEKOWY KATALAZA KLASTER Ł ŁAŃCUCH ODDECHOWY L LDL LEKTYNY LEPTYNA LEPTYNOOPORNOŚĆ LIGAND LIGNANY LIKOPEN LIMONINA LINDAN LINDANY LIPAZA LIPOLIZA LIZOSOM M MALONOWY, DIALDEHYD MALTODEKSTRYNA MAŚLAN MASŁOWY, KWAS MCS MDA MDR – P MEDYCYNA MITOCHONDRIALNA METYLACJA METYLOKOBALAMINA MITOCHONDRIUM MITOFAGIA MLECZAN MRNA MRNA MTDNA MTHFR MTNO MTRNA N NAD NAD+ NADH NADPH NADTLENEK WODORU NADTLENOAZOTYN NEFRONU, PĘTLA NFKB NIACYNA NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE NIEZBĘDNE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NLPZ NMDA NNO O OKSYDAZA CYTOCHROMU C OKSYDOREDUKTAZY OKSYGENAZA HEMOWA 1 ORAC OROTOWY, KWAS OSTROPEST PLAMISTY OŚ HPA P PEKTYNY PEPSYNA PEPTYDY PEROKSYDAZY PET PIEPRZ METYSTYNOWY PIROFOSFORAN TIAMINY PIROGRONIAN PIRYDOKSYNA PIRYMIDYNY PLUSKWICA GRONIASTA POCHP PODSTAWNIK POJEMNOŚĆ ANTYOKSYDACYJNA ORGANIZMU POLIFENOLE POLISACHARYDY POSZARPANE CZERWONE WŁÓKNA PPI PRODUKT ZAAWANSOWANEJ GLIKACJI PROTEAZY PROTEOLIZA PRZECIWUTLENIACZE PURYNY PARESTEZJA Q QTC R REAKCJA ANAPLEROTYCZNA REPERFUZJA RESWERATROL RÓŻENIEC RYBOFLAWINA RYBOZA REAKCJA AUTOIMMUNOLOGICZNA S S-100, BIAŁKA SAPONINY SIRT3 SIRTUINY SOD SOD-1 SOD-2 SOMATOLIBERTYNA SOMATOSTATYNA SSRI STATYNY STRES NITROZACYJNY STRES OKSYDACYJNY SUKRALOZA SYLIMARYNA SZCZAWIOOCTAN SIBO Ś ŚRÓDBŁONKOWY CZYNNIK WZROSTU T T3 T4 TEOBROMINA THETA, FALE MÓZGOWE TIAMINA TLENEK AZOTU (NO) TORSADE DE POINTES TRANSKOBALAMINA I TRANSKOBALAMINA II TRIJODOTYRONINA TRÓJGLICERYDY TRYPSYNA TYMINA TYROKSYNA U U, ZAŁAMEK URACYL UTLENIONE GSH V VEGF W WIELOKSZTAŁTNY CZĘSTOKURCZ KOMOROWY WOLNE RODNIKI Z ZESPÓŁ PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA ZESPÓŁ WRAŻLIWOŚCI NA WIELORAKIE SUBSTANCJE CHEMICZNE ZWYRODNIENIE PLAMKI ŻÓŁTEJ
Reklama
Fetusan
Kompleks 17 witamin i składników mineralnych + kwasy tłuszczowe omega-3.
Reklama
Fetusan
Kompleks 17 witamin i składników mineralnych + kwasy tłuszczowe omega-3.
Redakcja:
mail: redakcja@mito-med.pl
Reklama:
mail: reklama@mito-med.pl
2017 © Mito Med