Witamina C znana jest głównie jako substancja wspierająca układ odpornościowy organizmu. Spektrum możliwości jej działania jest jednak o wiele szersze. Poznaj zastosowanie i działanie witaminy C w kontekście pielęgnacji skóry!

Skąd się wzięła witamina C?

Chociaż wzmianki o chorobach wynikających z niedoborów witaminy C sięgają czasów starożytnych, kwas askorbinowy został wyizolowany z owoców papryki i zidentyfikowany jako witamina dopiero w 1928 roku przez węgierskiego biochemika Alberta Szent-Gyorgyi. Przez wiele stuleci szkorbut, choroba wielonarządowa spowodowana niedoborami witaminy C w pożywieniu, był przyczyną tysięcy zgonów, głównie wśród żołnierzy, marynarzy i ubogiej warstwy społeczeństwa. W 1932 roku Szent-Gyorgyi wraz ze współpracownikami udowodnili działanie przeciwszkorbutowe witaminy C.

Budowa chemiczna i formy występujące w kosmetykach

Witamina C, czyli kwas askorbinowy, pod względem chemicznym jest organicznym związkiem z grupy nienasyconych alkoholi polihydroksylowych. Jej cząsteczka zawiera grupy hydroksylowe o charakterze kwasowym. Naturalnie występuje w roślinach i może być syntetyzowana przez niektóre gatunki zwierząt. Niestety, organizm człowieka, a także ssaków naczelnych i innych zwierząt nie jest w stanie samodzielnie wytwarzać witaminy C, dlatego musi być ona dostarczana wraz z pożywieniem lub suplementacją. Jednocześnie, struktura witaminy C jest bardzo nietrwała przez co łatwo ulega ona rozpadowi.

W produktach kosmetycznych do pielęgnacji twarzy wykorzystuje się kilka postaci witaminy C. Do najpopularniejszych należą:

• Kwas L- askorbinowy (INCI: Ascorbic Acid): jest to aktywna forma witaminy C. Działa na poziomie naskórka i w krótkim czasie po zaaplikowaniu rozświetla skórę. Ulega jednak szybkiemu utlenianiu. Ma działanie rozjaśniające, regenerujące i antyoksydacyjne. Tę formę można spotkać m.in w jednorazowych ampułkach lub serum do stosowania na twarz.
• Sól sodowa fosforanu askorbylu SAP (INCI: Sodium ascorbyl phospate): jest to forma witaminy C rozpuszczalna w wodzie, charakteryzująca się wysoką stabilnością. W wyniku działania enzymu fosfatazy SAP w skórze ulega hydrolizie, uwalniając kwas askorbinowy. Posiada właściwości antybakteryjne, przez co może być stosowana do skutecznej pielęgnacji skóry trądzikowej. Stymuluje syntezę kolagenu w skórze, a także niweluje wolne rodniki. Zapobiega powstawaniu nowych zmarszczek i spłyca już istniejące.
• Sól magnezowa fosforanu askorbylu MAP (INCI: Magnesium Ascorbyl Phosphate): podobnie jak SAP, ulega reakcjom hydrolizy. Ta forma witaminy C jest stabilniejsza niż kwas askorbinowy, jednak tylko w niewielkim stopniu może przeniknąć przez barierę naskórkową, przez co nie wpływa na syntezę kolagenu.
• Glukozyd askorbylu (INCI: Ascorbyl Glucoside): forma kwasu askorbinowego, stabilizowanego cząsteczką glukozy. Działa na poziomie naskórka, ale może też wnikać w głębsze warstwy skóry. Stymuluje produkcję kolagenu i zmniejsza przebarwienia poprzez hamowanie produkcji melaniny. Jest stabilną formą witaminy C.
• Palmitynian askorbylu (INCI: Ascorbyl Palmitate): jest to lipofilowa forma witaminy C, która po aplikacji na skórę rozpada się na kwas askorbinowy i kwas palmitynowy. Uważana jest za formę o wysokiej stabilności, jednak małej aktywności biologicznej. Na skórę działa rozjaśniająco i lekko przeciwzapalnie.
• Tetraizopalmitynian askorbylu (INCI: Tetrahexyldecyl ascorbate): nowoczesna i najbardziej efektywna forma stosowana w kosmetykach. Jest estrową pochodną kwasu askorbinowego, która łatwo przekształca się w skórze w postać czynną biologicznie. Wśród innych wyróżnia ją wysoka stabilność w kosmetykach, a także skuteczność działania. Stymuluje syntezę kolagenu i niweluje przebarwienia skórne.

Stabilność witaminy C – dlaczego oksyduje i co z tym robią producenci?

Witamina C jest chętnie wykorzystywana w produktach do pielęgnacji skóry. Kwas askorbinowy, poza swoimi dobroczynnymi właściwościami, charakteryzuje się małą stabilnością cząsteczki. Pod wpływem działania promieni słonecznych oraz tlenu przekształca się w reakcji oksydacji do kwasu dehydroaskorbinowego. Niekiedy można to zaobserwować w kremach używanych w pielęgnacji domowej – po kilku tygodniach od otwarcia masa kosmetyczna zmienia kolor na pomarańczowo-żółty. Wyzwaniem dla producentów kosmetyków jest również fakt, że największą stabilność kwas askorbinowy wykazuje w kwasowym pH <3,5. W związku z tym do receptur kosmetycznych dodawane są dodatkowe składniki o działaniu przeciwutleniającym oraz obniżające pH całego produktu. Czysty kwas askorbinowy jest zastępowany bardziej stabilnymi pochodnymi, które jednak cechują się niższą aktywność biologiczną.

W ofercie rynku kosmetycznego pojawia się coraz więcej produktów, bazujących na liposomalnej witaminie C. W celu ustabilizowania cząsteczki, witaminę c w formie kwasu askorbinowego umieszcza się w liposomalnych pęcherzykach. Takie rozwiązanie pozwala na zwiększenie trwałości substancji, wydłużenie czasu jej działania oraz na łatwiejszą penetrację składnika do głębszych warstw skóry. Duże znaczenie odgrywa także wybór opakowania produktu: producenci często wybierają te z ciemnego szkła lub z pompką, aby zminimalizować narażenie produktu na kontakt z tlenem i światłem słonecznym

Jak witamina C działa na skórę?

Witamina C naturalnie występuje zarówno w skórze, jak i w pozostałych tkankach ciała człowieka. Co ciekawe, tkanki i skóra charakteryzują się porównywalną wobec siebie zawartością witaminy C, wyższą niż jej stężenia w osoczu, w którym jest transportowana do komórek przez naczynia krwionośne. Jej stężenie w skórze mieści się w zakresie milimolowym, W kilku badaniach wykazano, że stężenie kwasu askorbinowego w naskórku jest około 2-5 krotnie wyższe, niż w skórze właściwej. Mniejsze stężenia zaobserwowano również w skórze w trakcie procesu starzenia oraz uszkodzonej nadmiernym promieniowaniem słonecznym. Witamina C wykazuje zbawienne działanie wspomagające funkcjonowanie i kondycję skóry.

Przeciwutleniacz – ochrona przed stresem oksydacyjnym i promieniowaniem UV

Witamina C jest jednym z najsilniejszych naturalnych przeciwutleniaczy. Chroni skórę przed szkodliwym działaniem wolnych rodników, powstających w wyniku ekspozycji na promieniowanie UV oraz podczas procesów metabolicznych, zachodzących wewnątrz tkanek. Dzięki temu witamina C wykazuje działanie ochronne na tkanki i komórki skóry i innych organów, zapobiega rozwojowi chorób, jak również opóźnia procesy starzenia. Jej działanie antyoksydacyjne można wzmocnić poprzez połączenie z witaminą E, a także z innymi naturalnymi przeciwutleniaczami.

Stymulacja produkcji kolagenu – działanie anti-aging

Wraz z wiekiem, fizjologicznie w organizmie zmniejsza się zawartość kolagenu, także typu I i III, odpowiedzialnych za elastyczność, wytrzymałość i młody wygląd skóry. Witamina C jest nazywana witaminą młodości, ponieważ stanowi niezbędny substrat biosyntezy kolagenu – stymuluje podziały fibroblastów, w których jest on produkowany. Dodatkowo, kwas askorbinowy pełni funkcję kofaktora w reakcjach hydroksylacji proliny i lizyny – aminokwasów budujących cząsteczki kolagenu. Właściwości antyoksydacyjne sprawiają, że witamina C chroni cały proces powstawania kolagenu przed destrukcją ze strony wolnych rodników. Dzięki temu opóźnia procesy prowadzące do przedwczesnego starzenia się skóry.

Witamina C na przebarwienia i poprawę kolorytu

Skuteczność witaminy C w zmniejszaniu przebarwień została potwierdzona w badaniach na hodowlach melanocytów, a także in vivo. Witamina C hamuje aktywność tyrozynazy, enzymu uczestniczącego w melanogenezie. Spowolnienie produkcji melaniny zmniejsza odkładanie się tego barwnika w skórze. Zastosowanie witaminy C w pielęgnacji pozwala na zredukowanie przebarwień na twarzy, rozjaśnia oraz wyrównuje koloryt skóry. Wyższe stężenia witaminy C są stosowane w leczeniu plam starczych i ostudy (melasmy).

Wpływ na cerę trądzikową i naczynkową

Witamina C znalazła zastosowanie w pielęgnacji skóry skłonnej do trądziku oraz cery naczynkowej. Łącząc działanie przeciwzapalne oraz antyoksydacyjne, zmniejsza istniejące stany zapalne i zapobiega powstawaniu nowych. Chroni skórę przed niekorzystnym wpływem promieniowania UV, które może zaostrzać zarówno trądzik, jak i powstawanie nowych teleangiektazji. Poprzez pobudzanie syntezy kolagenu witamina C skutecznie przyczynia się do umocnienia struktury skóry właściwej i tkanki łącznej. Pomaga w gojeniu ran trądzikowych i szybszej regeneracji. Zwiększona dostępność kolagenu pozwala na wzmocnienie ścian naczyń krwionośnych i ograniczenie ich pękania. Co równie istotne, witamina C wyrównuje koloryt skóry wpływając rozjaśniająco na blizny i przebarwienia potrądzikowe. Pomaga także w zmniejszeniu rumienia, częstego w przypadku cery naczynkowej.

Zastosowanie witaminy C w kosmetykach i lekach dermatologicznych

Ze względu na szerokie spektrum działania witaminę C można stosować zarówno w kosmetykach do codziennej pielęgnacji, jak i w silniejszych lekach dermatologicznych. Efekty stosowania witaminy C zależą od jej stężenia i formy w preparacie, obecności innych składników w formulacji produktu oraz stanu fizjologicznego skóry. Ze względu na możliwe działanie drażniące, stosowanie witaminy C należy rozpoczynać od mniejszych stężeń, stopniowo je zwiększając w miarę budowania tolerancji skórnej.

Kosmetyki z witaminą C – sera, kremy, maseczki, ampułki

Który preparat wśród bogatej oferty kosmetyków do pielęgnacji twarzy z witaminą C wybrać? Możliwości jest naprawdę wiele: sera, kremy, maseczki, ampułki, kremy pod oczy z witaminą C. Na co więc postawić? Wybór zależy od potrzeb naszej skóry. W przypadku cery wrażliwej, z widocznymi przebarwieniami i pierwszymi oznakami starzenia, warto stosować serum do twarzy z witaminą C. Większe stężenie substancji aktywnej, charakterystyczne dla serum, działa regenerująco, rozjaśniająco, jak również pozwala spłycić drobne zmarszczki. Krem do twarzy z witaminą C sprawdzi się, jeśli zależy nam na poprawie kolorytu, wsparciu bariery ochronnej i regeneracji skóry. Maseczki i ampułki dają najszybciej widoczne, lecz mniej trwałe efekty. Skóra po ich zastosowaniu jest rozświetlona, wyraźnie gładsza. Stosowanie kremu pod oczy z witaminą C zmniejsza cienie, regeneruje skórę i zapobiega powstawaniu zmarszczek.

Leki i dermokosmetyki – rola witaminy C w terapii skóry problematycznej

Dobroczynne działanie witaminy C na skórę znalazło zastosowanie w terapii skóry problematycznej w leczeniu dermatologicznym. Dermokosmetyki i kremy z witaminą C są wykorzystywane w leczeniu trądziku, przebarwień skóry i rumienia. Niedobór witaminy C może objawiać się większą podatnością na urazy mechaniczne skóry, krwawieniem, a także upośledzeniem gojenia się ran. Dlatego też dermatologia wykorzystuje korzystny wpływ na skórę, jaki witamina C wykazuje w procesach gojenia. Dzięki jej zastosowaniu leczenie ran, blizn i poparzeń przebiega o wiele szybciej.
Badania wykazały, że leczenie zewnętrzne (podanie na skórę) połączone z suplementacją potęguje efekt terapeutyczny. Regularne przyjmowanie witaminy C w dawkach 500–1000 mg dziennie może poprawić nawilżenie i elastyczność skóry oraz spowolnić pojawianie się zmarszczek.

Połączenia z innymi składnikami

• Z jakimi składnikami warto łączyć witaminę C? Wśród najczęściej występujących są witamina E, kwas felurowy i niacynamid.
• Witamina E: Zarówno witamina C, jak i witamina E działają niwelująco na reaktywne formy tlenu. Rozpuszczalna w tłuszczach witamina E w połączeniu z hydrofilową witaminą C zapewniają kompleksową ochronę komórek. Dodatkowo, witamina C chroni witaminę E przed rozpadem. Połączenie dwóch silnych antyoksydantów w jednym kosmetyku jest prawdziwą bombą, niszczącą niebezpieczne dla zdrowia tkanek wolne rodniki.
• Kwas ferulowy: jest silnym przeciwutleniaczem, o właściwościach stymulujących produkcję kolagenu. W badaniach wykazano, że w połączeniu 0,5% kwasu ferulowego z 15% witaminą C skuteczność działania witaminy zwiększa się aż około osiem razy. Połączenie jest wykorzystywane w terapii. Dzięki temu możliwe staje się działanie na uszkodzenia skóry wywołane promieniowaniem słonecznym.
• Niacynamid: jest aktywną postacią witaminy B3, o właściwościach antyoksydacyjnych, przeciwtrądzikowych, rozjaśniających i przeciwzapalnych. Ze względu na odmienne właściwości chemiczne, należy unikać łączenia niacynamidu z formą czystej witaminy C. Stosowanie witaminy B3 z pochodnymi witaminy C jest jednak bezpieczne i pozwala zintensyfikować działanie obu substancji. Takie połączenie skutecznie rozjaśnia skórę. Rozwiązaniem może być nakładanie niacynamidu i witaminy C w odstępach czasowych.

WARTO WIEDZIEĆ: Synergiczne działanie witaminy C – suplementacja i aplikacja miejscowa

• Witamina C (kwas L-askorbinowy) wykazuje działanie systemowe i miejscowe, dlatego najlepsze efekty dermatologiczne osiąga się przy równoczesnym stosowaniu doustnym i zewnętrznym.
• Suplementacja doustna witaminy C wpływa na głębokie warstwy skóry – stymuluje fibroblasty do syntezy kolagenu typu I i III, działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie, Aplikacja miejscowa np. serum z witaminą C, zapewnia wysokie stężenie substancji w naskórku i skórze właściwej, poprawiając barierę hydrolipidową i redukując oznaki fotostarzenia.
• Dane kliniczne wskazują, że doustne spożycie witaminy C w dawkach 500–1000 mg/d przez 6–12 tygodni wpływa na poprawę nawilżenia, jędrności i elastyczności skóry. Preparaty zewnętrzne o stężeniu 10–20% kwasu askorbinowego skutecznie rozjaśniają przebarwienia, wzmacniają naczynia krwionośne i redukują stany zapalne.
• Terapie łączone (in-out) pozwalają osiągać optymalny efekt pielęgnacyjny i terapeutyczny – zarówno w prewencji starzenia, jak i w leczeniu skóry z trądzikiem, rumieniem czy oznakami stresu oksydacyjnego.

Reklama

Witamina E-Komplex Fluid MSE dr Enzmann Sprawdź

Witamina B3 MSE Sprawdź

QuinoMit® Q10 Fluid – Ubichinol MSE Sprawdź

Witamina A + D3 MSE Sprawdź

Kollagen-Intercell® Sprawdź

Witamina C MSE matrix Sprawdź

Stosowanie kosmetyków z witaminą c na twarz

Przed rozpoczęciem stosowania witaminy C warto przyjrzeć się, w jakim stanie jest nasza skóra. Cera wrażliwa, podrażniona lub z osłabioną barierą hydrolipidową może zareagować podrażnieniem. Z tego powodu należy zadbać o odbudowę naturalnej bariery ochronnej i nawilżenie skóry. Stosowanie witaminy C na skórę najlepiej rozpocząć od jej niższych stężeń lub form o słabszym działaniu, a później stopniowo je zwiększać. W ten sposób unikniemy skutków ubocznych w postaci podrażnienia, zaczerwienienia lub pieczenia. Stężenie preparatów z witaminą C powinno być także dostosowane do pożądanego działania i efektów, jakie chcielibyśmy uzyskać.

pH preparatu a skuteczność działania

Ze względu na budowę chemiczną, witamina C najskuteczniej działa w środowisku kwaśnym, czyli w pH poniżej 7. Skład kosmetyków powinien być skomponowany w taki sposób, aby zapewnić substancji aktywnej optymalne, kwasowe środowisko. Skóra naturalnie również ma odczyn kwasowy. Aby poprawić wchłanianie, przed użyciem witaminy C można zastosować tonik kwasowy, aby delikatnie obniżyć pH.

Z czym nie łączyć witaminy C?

Z pewnością z kosmetykami o pH zasadowym, do których należą mydła, żele pod prysznic, a także wspomniany wyżej niacynamid. Połączenie substancji zasadowej z kwasową niweluje ich działanie, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do podrażnienia skóry. Najrozsądniejszym rozwiązaniem jest zachowanie odstępu czasowego przy stosowaniu kosmetyków o różnej skali kwasowo-zasadowej.

Rano czy wieczorem? Jak łączyć witaminę C z SPF i retinolem?

Witaminę C można stosować przez cały rok, zarówno rano, jak i wieczorem, Wszystko zależy od stanu skóry i efektów, które chcemy uzyskać. Nałożenie kremu z witaminą c rano, pomoże chronić skórę przez wpływem wolnych rodników oraz wspierać syntezę kolagenu przez cały dzień. Witaminę C warto połączyć z kremem SPF. Filtry ograniczają produkcję wolnych rodników, wywołaną promieniami UV, natomiast witamina C, jako antyoksydant, chroni komórki skóry przed ich działaniem. Wykazano, że połączenie witaminy C z kremem przeciwsłonecznym skutecznie zmniejsza ryzyko powstawania rumienia posłonecznego i poparzeń skóry. Witamina C zastosowana na noc pozytywnie wpłynie na regenerację skóry. Fizjologicznie, skóra w ciągu nocy lepiej przyswaja substancje aktywne, nie jest też wtedy narażona na działanie czynników zewnętrznych, dlatego też efekty stosowania kosmetyków będą lepsze. Czy można łączyć witaminę C z retinolem? Jak najbardziej. Skorelowane działanie obu substancji pomoże w poprawie kolorytu, redukcji przebarwień i zmarszczek. Zaleca się jednak, aby nie nakładać obu składników na skórę jednocześnie. Witamina A działa w środowisku neutralnym, zaś kwas askorbinowy w kwasowym. Zastosowane w tym samym czasie, mogą znosić wzajemnie swoje działanie. W tym zestawieniu najlepiej nakładać witaminę C rano, zaś retinol na noc.

Skóra wrażliwa vs. skóra tłusta – jak dobrać formę witaminy C?

Skóra wrażliwa i skóra tłusta znacząco różnią się między sobą, a co za tym idzie, mają inne potrzeby pielęgnacyjne. Skóra wrażliwa łatwo ulega podrażnieniu i zaczerwienieniu. W pielęgnacji warto wybrać łagodne formy witaminy C, które zadziałają regenerująco, przeciwzapalnie i nawilżająco, a równocześnie będą dobrze tolerowane. Najlepiej stosować kosmetyki o niższym stężeniu substancji aktywnej (5-10%), aby zmniejszyć ryzyko podrażnień. W składzie kosmetyków do skóry wrażliwej szukajmy takich pochodnych, jak askorbinian sodu lub askorbinian tetraheksyldecylowy.

Skóra tłusta charakteryzuje się tendencją do przetłuszczania, nadmiarem sebum, rozszerzonymi lub zatkanymi porami, a także wypryskami. Stosowanie kosmetyków z witaminą C powinno być nakierowane na przywrócenie równowagi, niwelowanie zmian skórnych i przebarwień. W tym celu warto sięgnąć po produkty o wyższym stężeniu witaminy C (10-20%), a także po skuteczniejsze w działaniu formy substancji, np. kwas askorbinowy lub sól sodową fosforanu askorbylu.

Podsumowanie – dla kogo, kiedy, jak często?

Witamina C z powodzeniem może być stosowana w pielęgnacji wszystkich rodzajów skóry. Ważne jest, aby indywidualnie dobrać odpowiedni preparat do aktualnych potrzeb skóry. Warto zacząć terapię od mniejszych stężeń, stopniowo zwiększając je przy dobrej tolerancji skórnej. Początkowo możemy nakładać witaminę c na twarz co kilka dni, a z czasem nawet codziennie. Najważniejsze, aby uważnie obserwować własną skórę, poznawać jej potrzeby i odpowiednio na nie reagować, dostarczając skórze najlepszych substancji aktywnych!