Dieta ketogeniczna może chronić organizm przed starzeniem

Czy ketony mogą wpływać na tempo starzenia się organizmu? Według badania opublikowanego w „International Journal of Molecular Sciences” – zdecydowanie tak. W eksperymencie z udziałem kobiet utrzymujących co najmniej od roku ketozę odżywczą naukowcy wykazali, że powrót do diety wysokowęglowodanowej skutkuje pogorszeniem parametrów metabolicznych i wzrostem czynników zapalnych – a stan ketozy może częściowo chronić organizm przed tymi zmianami.

Projekt badania: 3 fazy i konkretne zmiany metaboliczne

W badaniu wzięło udział 10 metabolicznie zdrowych kobiet (średnia wieku 32 lata, BMI ok. 20,5), które przez ponad rok utrzymywały stan ketozy. Obejmowało ono trzy następujące po sobie etapy:

• P1 – ketoza odżywcza (NK): utrzymywanie stanu wyjściowego – poziom beta-hydroksymaślanu >0,05 mmol/l (BHB) przez 21 dni.
• P2 – tłumiona ketoza (SuK): przez 21 dni uczestniczki spożywały ≥ 267 g węglowodanów dziennie, utrzymując poziom beta-hydroksymaślanu <0,3 mmol/l
• P3 – ketoza odżywcza (NK): powrót do stylu życia i diety pozwalających utrzymać stan ketozy odżywczej z poziomem beta-hydroksymaślanu >0,5 mmol/l przez 3 tygodnie.

Już po 21 dniach tłumienia ketozy zaobserwowano wyraźne zmiany w biomarkerach:

• poziom insuliny na czczo wzrósł o 78%;
• IGF-1, hormon silnie powiązany z procesami starzenia, wzrósł o 83%;
• poziom glukozy zwiększył się o 17%;
• wskaźnik oddychania komórkowego (RQ) przesunął się z poziomu charakterystycznego dla spalania tłuszczów (0,66) w kierunku wartości wskazującej na dominację węglowodanów (0,72);
• poziom PAI-1, czynnika związanego ze stanem zapalnym i ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, wzrósł o 25%.

Oprócz tego odnotowano istotny wzrost czynników takich jak VEGF, EGF i MCP-1, które mogą sprzyjać procesom zapalnym i proliferacyjnym.

Ketony a markery starzenia

Badanie skupia się na tym, jak ciała ketonowe – zwłaszcza beta-hydroksymaślan (BHB) – mogą oddziaływać na biologiczne mechanizmy starzenia. Autorzy podkreślają, że:

• ketony wspierają funkcję mitochondriów, zwiększając ich wydolność energetyczną,
• działają jako regulatory epigenetyczne, wpływając na aktywność genów związanych z długowiecznością,
• zmniejszają stres oksydacyjny i ekspresję prozapalnych cytokin,
• mogą modulować procesy związane z naprawą DNA, stabilnością telomerów oraz sygnalizacją komórkową.

Wszystkie te mechanizmy wpisują się w tzw. dziewięć oznak starzenia się i mogą wpływać na ich przebieg. Obserwowane w fazie tłumionej ketozy podwyższenie poziomów insuliny na czczo oraz IFG-1 są również wiązane ze zwiększonym ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego.

Elastyczność metaboliczna i powrót do ketozy

Po powrocie do ketozy (faza P3) większość parametrów metabolicznych uległa normalizacji. Badacze interpretują to jako dowód na to, że organizm może dynamicznie reagować na zmiany żywieniowe i przywracać homeostazę metaboliczną. Utrzymywanie stanu ketozy wydaje się więc wspierać zachowanie elastyczności metabolicznej i opóźniać zmiany powiązane z wiekiem.

Badanie przedstawia dowody na to, że dieta ketogeniczna – poprzez utrzymywanie stanu ketozy – może mieć korzystny wpływ na wiele biomarkerów związanych z procesem starzenia. Choć autorzy podkreślają konieczność dalszych badań, szczególnie w populacjach osób zmagających się z chorobami cywilizacyjnymi, wyniki te stanowią silny argument na rzecz potencjału ketozy jako elementu interwencji wspierającej zdrowe starzenie się.

Na podstawie:
Cooper, I.D.; Kyriakidou, Y.; Edwards, K.; Petagine, L.; Seyfried, T.N.; Duraj, T.; Soto-Mota, A.; Scarborough, A.; Jacome, S.L.; Brookler, K.; et al. Ketosis Suppression and Ageing (KetoSAge): The Effects of Suppressing Ketosis in Long Term Keto-Adapted Non-Athletic Females. Int. J. Mol. Sci. 2023, 24, 15621. https://doi.org/10.3390/ijms242115621.