Mutacje genetyczne zwiększające zapotrzebowanie na kwasy tłuszczowe omega-3
Mutacje genetyczne zwiększające zapotrzebowanie na kwasy tłuszczowe omega-3 DNA, mutacje, omega 3, FADS, geny, EPA, DHA, enzymy, dieta, zapotrzebowanie, wegetarianie

Kwasy tłuszczowe, zwłaszcza omega-3, są kluczowymi składnikami odżywczymi dla zdrowia. Pełnią szeroką rolę w organizmie: wpływają na metabolizm, budują błony komórkowe, a przede wszystkim są cenione za działanie przeciwzapalne1. Stanowią niezbędny element naszej diety. Co prawda pewne ilości kwasów omega-3 są syntetyzowane z ich prekursorów, ale wydajność tego procesu jest różna u każdego z nas. Jak dowiedziono odpowiadają za to nasze geny.

Nasz indywidualny kod genetyczny oraz czynniki środowiskowe sprawiają, że każdy z nas ma inną wydajność metabolizmu. Dotyczy to również zdolności do syntezy niezbędnych kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6. Okazuje się, że specyficzne mutacje mogą zadecydować o tym, że niektórzy z nas potrzebują spożywać większe ilości „omeg”. Naukowcy odkryli, że odpowiadają za to mutacje w genach FADS. Geny te decydują o aktywności enzymów odpowiedzialnych za przemiany długołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Różne warianty w obrębie tych genów determinują następnie stężenie jakie osiągnął wielonienasycone kwasy tłuszczowe (w tym omega-3) w naszych komórkach i tkankach.

Geny FADS

Niedobór lub nieodpowiednia proporcja wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w organizmie związana jest z wieloma chorobami, takimi jak choroba sercowo-naczyniowa i zespół metaboliczny. Ich poziom i skład zależy głównie od ich spożycia lub od spożycia ich prekursorów, które są następnie przekształcane do fizjologicznie aktywnych form. Za proces ten odpowiadają enzymy delta-5-desaturaza i delta-6-desaturaza. W ciągu ostatnich kilku lat stwierdzono związek między mutacjami w genach kodujących te enzymy, a stężeniem kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6
w organizmie2,3. Odkrycia te dowodzą, że oprócz żywienia, także czynniki genetyczne odgrywają ważną rolę w regulacji naszego zapotrzebowania na kwasy tłuszczowe.

Warianty genów FADS

Wśród kalstra genów FADS (fatty acid desaturase) wyróżniamy trzy: FADS1 FADS2 i FADS3. Kodują one enzymy
- desaturazy odpowiedzialne za przekształcanie długołańcuchowych kwasów tłuszczowych do krótkołańcuchowych takich jak omega-3 i omega-6. W przypadku mutacji tych genów enzymy mogą mieć zmniejszoną aktywność.

Kluczową rolę w procesie przemiany wielonienasyconych kwasów tłuszczowych odgrywają zwłaszcza geny FADS1
i FADS2
. Pierwszy z nich koduje białko enzymatyczne – delta-5-desaturazę kwasów tłuszczowych. Z kolei gen FADS2 koduje białko odpowiadające za aktywność enzymu delta-6 desaturazy4, która pomaga w konwersji kwasów tłuszczowych do DHA i DPA. W ich obrębie może dochodzić do specyficznych mutacji.

Mutacje w FADS

W ciągu pokoleń i zmian w sposobie odżywiania zwiększyła się częstotliwość występowania mutacji w genie FADS, która zmieniła ekspresję FADS1 i FADS2 oraz aktywność kodowanych przez nie enzymów. Co więcej, częstość występowania tych mutacji różni się w zależności od populacji i stosowanej diety. Przykładowo mutacja polegająca na insercji (wstawieniu dodatkowej sekwencji) jest częstsza w populacjach, których dieta jest uboga w wielonienasycone kwasy tłuszczowe pochodzące z produktów zwierzęcych, zwłaszcza ryb. Natomiast delecja – czyli usunięcie tej samej sekwencji DNA – może być przystosowaniem w przypadku populacji żywiących się głównie rybami np. u Inuitów.

Dalsze badania wykazały, że różnice w obrębie genu FADS1 (jego różne allele) wpływają również na poziom cholesterolu LDL i HDL i ryzyko wystąpienia zespołu metabolicznego. Z kolei brak tego allelu, powoduje zmniejszoną aktywność enzymów uczestniczących w wytwarzaniu kwasów omega-3. Dlatego w przypadku osób z mutacją pomimo tego samego spożycia kwasów omega-3 w diecie, co u osób bez mutacji, ich działanie prozdrowotne może być słabsze5.

W obrębie genu mogą występować różne warianty (allele). W przypadku genu FADS zmiana pojedynczego nukleotydu ma znaczący związek z metabolizmem kwasów tłuszczowych. U naszych przodków prowadzących łowiecko-zbieraczy tryb życia dominował allel C, powiązany z niższą aktywnością enzymów desaturaz. Wraz
z rozpoczęciem hodowli wykształcił się allel T o prawdopodobnie zwiększonej aktywności tych enzymów.

W badaniu przeprowadzonym na 3521 chińskich uczestnikach i 8962 uczestnikach europejskiego pochodzenia stwierdzono, że osoby z wariantem genu C mają niższe poziomy długołańcuchowych nienasyconych form kwasów tłuszczowych, takich jak EPA i DHA. Takie osoby mogą mieć zmniejszoną aktywności enzymu desaturazy kwasów tłuszczowych i będą potrzebowały dostarczać ich więcej w diecie6. Z kolei osoby z wariantem genu T, mają prawdopodobnie zwiększoną aktywność enzymu desaturazy kwasów tłuszczowych i większą zdolność do uzyskiwania długołańcuchowych kwasów tłuszczowych z diety wegetariańskiej.

Podsumowując, powyższe dowody wskazują, że za osiągnięcie korzyści zdrowotnych kwasów omega-3 odpowiadają sprawnie działające enzymy desaturazy regulowane przez geny FADS7. Dlatego mutacje w tych genach, które upośledzają działanie enzymów, będą ograniczały także przeciwzapalne właściwości kwasów tłuszczowych. Wynika z tego, że osoby
z mutacjami tego genu potrzebują większej ilości kwasów omega 3, aby uzyskać korzyści z ich stosowania.

Znając ewentualne mutacje w naszym kodzie genetycznym możemy odpowiednio modyfikować terapię oraz dobierać indywidualnie sposób odżywiania.

Autor: Paulina Żurek

Bibliografia:

  1. https://ncez.pl/upload/normy-net-1.pdf
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20045144
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19776639
  4. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0888754300961962?via%3Dihub
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20558833
  6. https://www.longdom.org/open-access/nutrigenetics-of-japanese-vegetarians-with-polymorphism-in-the-fatty-acid-desaturase-2155-9600-1000498.pdf
  7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27960561

 

 

Jak zmniejszyć zmęczenie

Czy zbyt często odczuwasz zmęczenie? Przyczyną mogą być deficyty niektórych składników: magnezu, cynku, selenu i witaminy B5. Dbając o odpowiedni poziom magnezu zapewniasz utrzymanie metabolizmu energetycznego komórek. Cynk zalecany jest podczas wzmożonego wysiłku fizycznego i umysłowego. Selen pomaga utrzymać zdrową tarczyce, która ma wpływ na metabolizm. Witamina B5 bierze udział w procesie uwalniania energii zapobiegając przemęczeniu

Leksykon Zdrowia
4 4-HNE 4-HYDROKSYNONENAL 5 5-MTHF A ACESULFAM K ACETON ACETYLACJA ACETYLO-COA ADDISONA, ZESPÓŁ ADENINA ADENOZYNOTRÓJFOSFORAN ADINOPEKTYNA ADIPOCYTY ADMA AGE AKONITAZA AKROLEINA AKTYWNY OCTAN ALFA, FALE MÓZGOWE ALLOSTERYCZNY MODULATOR AMD AMID KWASU NIKOTYNOWEGO AMPK AMYLAZA ANGIOGENEZA ANGIOTENSYNA ANTYOKSYDANTY APOPTOZA ASPARTAM ATP AUTOFAGOCYTOZA ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) B BABKA JAJOWATA BETA - OKSYDACJA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH BETA, FALE MÓZGOWE BETA-BLOKERY BIAŁA TKANKA TŁUSZCZOWA BIAŁKO C-REAKTYWNE BŁONNIK POKARMOWY BRĄZOWA TKANKA TŁUSZCZOWA BRCA1 C CFS CHELATACJA CHROMOGRANINA A CIAŁA KETONOWE CISPLATYNA CK COMT CORICH CYKL COX CRP CYJANOKOBALAMINA CYKL CYTRYNIANOWY CYKL KREBSA CYKL KWASU CYTRYNOWEGO CYKL MOCZNIKOWY CYKL ORNITYNOWY CYKLAMINIAN CYKLOOKSYGENAZA PROSTAGLANDYNOWA CYP2D6 CYSTATIONINA CYTOCHROM C CYTOKINY STANU ZAPALNEGO CYTOZYNA CYTRULINA CZYNNIK INDUKOWANY HIPOKSJĄ CZYNNIK TOLERANCJI GLUKOZY CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU ŚRÓDBŁONKA NACZYNIOWEGO CHOLINA D DEHYDROGENAZA PIROGRONIANOWA DEHYDROGENAZY DEKSTRYNA DELTA, FALE MÓZGOWE DHA DIALDEHYD MALONOWY DINUKLEOTYD NIKOTYNOAMIDOADENINOWY DIOKSYGENAZA DIOKSYNY DOKSORUBICYNA DYSMUTAZA PONADTLENKOWA DYSTONIA DESATURACJA E EBV ECGF EEG ELEKTROENCEFALOGRAFIA ENDOTOKSYNA ENO ENTEROCYTY EPA EPIGENETYKA ERYTRYTOL F FAD FADH2 FENOLOWE KWASY FERMENTACJA MLECZANOWA FIBRATY FIBROMIALGIA FILOCHINON FITOSTERYNY FITOWY, KWAS FLAWONOIDY FLUPIRTYNA FMS FOSFATYDYLOSERYNA FOSFORAN-5-PIRYDOKSALU FOSFORYLACJA OKSYDACYJNA FRATAKSYNA FRUKTOZO-1,6-BIFOSFORAN FURANY FAGOCYTOZA G GABA GALAKTOZA GALENIKA GAMMA, FALE MÓZGOWE GASTRYNA GENISTEINA GLICEROLO-3-FOSFORAN GLIKOLIZA GLUKAGON GLUKOKORTYKOIDY GLUKONEOGENEZA GLUT GLUTAMINA GLUTAMINIAN GLUTATION GLUTATION ZREDUKOWANY GSH GSSG GTP GUANINA H HAPTOKORYNA HBA1C HDL HEMOGLOBINA HENLEGO, PĘTLA HIF1Α HIPOKSJA HISTONY HOLOTRANSKOBALAMINA HYDROPEROKSYLOWY, RODNIK HASHIMOTO I IGA IGE IGF-1 IGG IMMUNOGLOBULINA A IMMUNOGLOBULINA E IMMUNOGLOBULINA G INDEKS GLIKEMICZNY (IG) INDEKS INSULINOWY (FII) INHIBITORY ENZYMÓW INHIBITORY POMPY PROTONOWEJ INO INSULINA INSULINOOPORNOŚĆ INULINA INULINA K KALCYTRIOL KANCEROGEN KARBOKSYLAZA PIROGRONIANOWA KARDIOLIPINA KATECHOLO-O-METYLOTRANSFERAZA KERATYNA KETOGENEZA KINAZA KREATYNOWA KINAZA MTOR KOBALAMINA KOENZYM A KOENZYM Q10 KOFAKTOR KOMPLEKS DEHYDROGENAZY PIROGRONIANOWEJ KOZŁEK LEKARSKI KREATYNA KREATYNINA KSENOBIOTYKI KSYLITOL KUMARYNA KWAS ALFA - LINOLENOWY KWAS DOKOZAHEKSAENOWY KWAS EIKOZAPENTAENOWY KWAS GAMMA-AMINOMASŁOWY KWAS LINOLOWY KWAS LIPONOWY KWASICA KETONOWA KWASICA METABOLICZNA KWASICA MLECZANOWA KWASU MLEKOWEGO CYKL KWAS MLEKOWY KATALAZA KLASTER Ł ŁAŃCUCH ODDECHOWY L LDL LEKTYNY LEPTYNA LEPTYNOOPORNOŚĆ LIGAND LIGNANY LIKOPEN LIMONINA LINDAN LINDANY LIPAZA LIPOLIZA LIZOSOM M MALONOWY, DIALDEHYD MALTODEKSTRYNA MAŚLAN MASŁOWY, KWAS MCS MDA MDR – P MEDYCYNA MITOCHONDRIALNA METYLACJA METYLOKOBALAMINA MITOCHONDRIUM MITOFAGIA MLECZAN MRNA MRNA MTDNA MTHFR MTNO MTRNA N NAD NAD+ NADH NADPH NADTLENEK WODORU NADTLENOAZOTYN NEFRONU, PĘTLA NFKB NIACYNA NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE NIEZBĘDNE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NLPZ NMDA NNO O OKSYDAZA CYTOCHROMU C OKSYDOREDUKTAZY OKSYGENAZA HEMOWA 1 ORAC OROTOWY, KWAS OSTROPEST PLAMISTY OŚ HPA P PEKTYNY PEPSYNA PEPTYDY PEROKSYDAZY PET PIEPRZ METYSTYNOWY PIROFOSFORAN TIAMINY PIROGRONIAN PIRYDOKSYNA PIRYMIDYNY PLUSKWICA GRONIASTA POCHP PODSTAWNIK POJEMNOŚĆ ANTYOKSYDACYJNA ORGANIZMU POLIFENOLE POLISACHARYDY POSZARPANE CZERWONE WŁÓKNA PPI PRODUKT ZAAWANSOWANEJ GLIKACJI PROTEAZY PROTEOLIZA PRZECIWUTLENIACZE PURYNY PARESTEZJA Q QTC R REAKCJA ANAPLEROTYCZNA REPERFUZJA RESWERATROL RÓŻENIEC RYBOFLAWINA RYBOZA REAKCJA AUTOIMMUNOLOGICZNA S S-100, BIAŁKA SAPONINY SIRT3 SIRTUINY SOD SOD-1 SOD-2 SOMATOLIBERTYNA SOMATOSTATYNA SSRI STATYNY STRES NITROZACYJNY STRES OKSYDACYJNY SUKRALOZA SYLIMARYNA SZCZAWIOOCTAN SIBO Ś ŚRÓDBŁONKOWY CZYNNIK WZROSTU T T3 T4 TEOBROMINA THETA, FALE MÓZGOWE TIAMINA TLENEK AZOTU (NO) TORSADE DE POINTES TRANSKOBALAMINA I TRANSKOBALAMINA II TRIJODOTYRONINA TRÓJGLICERYDY TRYPSYNA TYMINA TYROKSYNA U U, ZAŁAMEK URACYL UTLENIONE GSH V VEGF W WIELOKSZTAŁTNY CZĘSTOKURCZ KOMOROWY WOLNE RODNIKI Z ZESPÓŁ PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA ZESPÓŁ WRAŻLIWOŚCI NA WIELORAKIE SUBSTANCJE CHEMICZNE ZWYRODNIENIE PLAMKI ŻÓŁTEJ
Reklama
Naturalne, najwyższej czystości KWASY OMEGA 3. Wysoka porcja 750 mg
Omegan 750®
Wysoka dawka 750mg najwyższej czystości kwasów tłuszczowych Omega-3 w idealnych proporcjach DHA do EPA.
Reklama
Naturalne, najwyższej czystości KWASY OMEGA 3. Wysoka porcja 750 mg
Omegan 750®
Wysoka dawka 750mg najwyższej czystości kwasów tłuszczowych Omega-3 w idealnych proporcjach DHA do EPA.
Redakcja:
mail: redakcja@mito-med.pl
Reklama:
mail: reklama@mito-med.pl
2017 © Mito Med