Witamina D – zapotrzebowanie, badanie poziomu, toksyczność.

Jaka dawka witaminy D jest bezpieczna, a kiedy może stać się toksyczna? Dowiedz się jak zbadać jej poziom.

Witamina D – zapotrzebowanie, badanie poziomu, toksyczność.

Powszechny niedobór witaminy D skłania nas do suplementacji tego ważnego dla zdrowia składnika. Aby odpowiednio dobrać dawkę, konieczne jest sprawdzenie jej poziomu w badaniu laboratoryjnym. Jakie badanie wybrać i jak odczytać wynik? W jaki sposób określić dawkę suplementu?

Witamina D – zapotrzebowanie

Przed rozpoczęciem suplementacji warto dowiedzieć się jakiej dawki witaminy D potrzebujemy. Wpływa na to kilka czynników takich jak: wiek, płeć, stan zdrowia czy otyłość. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zaleca następujące dzienne spożycie (RDA) witaminy D w IU/dobę:

  • Niemowlęta i dzieci (do 1 r. ż.) 400-600,
  • Dzieci w wieku powyżej 1 roku oraz młodzież 600-1000,
  • Dorośli 19 – 70 lat 800-2000,
  • Dorośli powyżej 70 lat 800-2000,
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią 1500–2000,
  • Otyłe dzieci i młodzież 1200–2000,
  • Otyli dorośli 1600–4000.

Poziom witaminy D3 – badanie

W badaniu laboratoryjnym można określić poziom dwóch form witaminy D. Pierwsza z nich to 25(OH)D3, druga to 1,25(OH)2D. W większości przypadków zalecane jest jednak określanie metabolitu 25(OH)D3, ponieważ jest to forma znacznie bardziej stabilna niż 1,25(OH)2D. Okres jej półtrwania to nawet 3 tygodnie, natomiast drugiej formy zaledwie około 14 godzin. Stąd, mierząc poziom 25(OH)D3 po pobraniu krwi, istnieje uzasadnione większe prawdopodobieństwo i pewność, że zmierzony zostanie rzeczywisty poziom witaminy, zanim zostanie ona rozłożona.

Drugim ze wskazań do badania formy 25(OH)D3 jest kwestia związku niedoboru witaminy D z parathormonem. Hormon ten przekształca 25(OH)D3 w 1,25(OH)2D. Dlatego w przypadku niedoboru 25(OH)D3, poziom 1,25(OH)2D może pozostawać w normie, wprowadzając nas w błąd. Przed badaniem warto jednak zasięgnąć porady lekarza, który zdecyduje którą postać witaminy D powinniśmy zbadać, ponieważ w określonych przypadkach wskazania mogą być różne.

Badanie poziomu witaminy D3 nie wymaga wcześniejszego przygotowania. Nie trzeba być na czczo, jak również pora dnia nie wpływa na wynik. Badanie wykonuje się z krwi żylnej. Czasami zaleca się odstawienie suplementacji przed badaniem, jednak kiedy chcemy sprawdzić, czy rzeczywiście suplementacja jest skuteczna, warto nie przerywać jej stosowania.

W przypadku wątpliwości co do wysokości dawki przyjmowanej witaminy D3 koniecznie skonsultuj się z lekarzem lub doświadczonym terapeutą.

Normy witaminy D w badaniu

  • Norma: 30–50 ng/ ml,
  • Łagodny niedobór 20–30 ng/ ml,
  • Ciężki niedobór: poniżej 20 ng/ ml,
  • Poziom toksyczny > 100 ng/ml.

Badanie poziomu witaminy D – kiedy wykonać?

Zalecane jest wykonanie badania poziomu witaminy D w następujących przypadkach:

U osób z podejrzeniem chorób takich jak:

  • osteoporoza,
  • choroby układu sercowo – naczyniowego,
  • choroby autoimmunologiczne (hashimoto, RZS, cukrzyca, łuszczyca),
  • osoby z zaburzeniami wchłaniana oraz stanami zapalnymi jelit (IBS, choroba Crohna),
  • osoby z upośledzoną odpornością,
  • osoby na dietach, które eliminują źródła witaminy D: weganie, wegetarianie, osoby z nietolerancją laktozy.

Ponadto u osób zdrowych, które:

  • chcą ustalić dawkę suplementacji,
  • skontrolować poziom witaminy D3 w czasie suplementacji (po ok. 3 miesiącach stosowania),
  • osoby po 65. roku życia,
  • kobiety w okresie menopauzy,
  • osoby z nadwagą lub otyłością.

Witamina D – dawka toksyczna

Toksyczność witaminy D występuje rzadko, ale potencjalnie może stanowić poważne zagrożenie. Może wystąpić u osób przyjmujących duże dawki witaminy D – znacznie powyżej zalecanego spożycia np. w wyniku przyjmowania suplementów powyżej 40 000 IU na dobę przez długi okres. Witamina D jest rozpuszczalną w tłuszczach witaminą i jest magazynowana w tkance tłuszczowej. Dlatego efekty toksyczne mogą utrzymywać się nawet przez wiele miesięcy po zaprzestaniu suplementacji2.  

Nadmiar witaminy D – objawy

Zarówno nadmiar, jak i niedobór witaminy D mogą być szkodliwe. Zbyt wysoki poziom witaminy D może prowadzić do zwapnienia tkanek oraz uszkodzenia nerek i układu sercowo-naczyniowego3,4,5. Objawami zatrucia witaminą D są5,7,8:

  • bóle głowy,
  • nudności,
  • wymioty,
  • odwodnienie,
  • zaparcia,
  • metaliczny posmak w ustach,
  • słaby apetyt,
  • zapalenie trzustki,
  • kamienie nerkowe.

Suplementacja witaminy D

Odpowiednia dawka witaminy D jest gwarancją dostarczenia jej do mitochondriów. Według wskazań doktora Bodo Kuklinskiego, aby osiągnąć odpowiedni poziom witaminy D (100 nmol/l) należy przyjmować 50-100 µg (2000-4000 IE) dziennie.

Po zbadaniu poziomu witaminy, który okazał się zbyt niski, doktor Bodo Kukliński zaleca przyjmowanie nawet 4000 IE witaminy D oraz 1000 mg wapnia na dobę. Następnie według doktora Kuklińskiego należy powtórzyć badanie po upływie 6-8 tygodni suplementacji. Zdaniem tego specjalisty w zakresie medycyny mitochondrialnej, najbezpieczniej utrzymywać poziom witaminy D pomiędzy 100-150 nmol/l (30–50 ng/ ml).9

Jeżeli pomimo suplementacji stężenie witaminy D nie wzrasta, doktor Kukliński radzi zbadać poziom białka wiążącego tę witaminę. Jego zdaniem w przypadku niedoboru spowodowanego przez niewydolność wiązań białkowych, możemy  podnieść dawkę witaminy D do 10 000 IE raz na tydzień.

Więcej na temat suplementacji witaminy D w artykule: Witamina D – naturalne źródła i suplementacja.

Stosowanie wysokich dawek witaminy D należy zawsze skonsultować z lekarzem lub terapeutą.

  1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22734293/
  2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22734293/
  3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22734293/
  4. https://academic.oup.com/ajcn/article/88/2/582S/4650129
  5. https://academic.oup.com/ajcn/article/88/2/582S/4650129
  6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22734293/
  7. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21735411/
  8. Kuklinski. B. Mitochondria […] 2017