Historia stosowania grzybów medycznych sięga starożytności. Ich wykorzystanie było szeroko rozpowszechnione w różnych częściach świata, szczególnie w krajach Azji i Europy Wschodniej. Grzyby takie jak chaga (Inonotus obliquus) i shiitake (Lentinula edodes) od wieków odgrywają istotną rolę w medycynie naturalnej, a ich szerokie zastosowanie wynika z zawartości bioaktywnych związków o właściwościach m.in. przeciwutleniających, przeciwnowotworowych, immunomodulujących i przeciwzapalnych. Obecnie, coraz więcej osób interesuje się grzybami, a więc i mykoterapią. Jak się okazuje, połączenie grzybów adaptogennych z konopią siewną jest bardzo unikatowe i dzięki synergicznemu działaniu, które między nimi zachodzi, maksymalizowane są korzyści dla zdrowia. W tym artykule omówimy bardzo ciekawe połączenie chagi oraz shiitake z naturalnym związkiem chemicznym pozyskiwanym z konopi siewnej – CBD – oraz ich korzyści dla mitochondriów.
Czarna perła północy
Chaga najlepiej znana była w tradycyjnej medycynie syberyjskiej i rosyjskiej. Tamtejsza ludność ceniła ją jako środek wzmacniający i odżywiający organizm. Chagę gotowano, a wywar wykorzystywano m.in. do leczenia nowotworów, infekcji i zaburzeń żołądkowo-jelitowych.
Grzyb ten zawiera związki aktywne takie jak polisacharydy, które wykazują silne działanie immunomodulujące i antyoksydacyjne. Betulina i kwas betulinowy są związkami o właściwościach przeciwnowotworowych.
Chaga jest przedmiotem systematycznych badań naukowych od połowy XX wieku. Jej naturalne składniki aktywne stanowią obiekt intensywnych badań, szczególnie w kontekście walki z chorobami przewlekłymi, w tym nowotworami i chorobami układu krążenia.
Potencjał mykoterapii i synergii między CDB a grzybami leczniczymi
W ostatnich dekadach zainteresowanie naukowców grzybami medycznymi oraz konopiami sukcesywnie rośnie, co pozwala na izolację wielu bioaktywnych substancji i udokumentowanie ich prozdrowotnych właściwości. Jakie więc korzyści wynikają z synergicznego połączenia grzybów i konopi siewnej?
Wzmocnione działanie przeciwzapalne
Chaga zawiera polisacharydy, kwas betulinowy, betulinę oraz melaninę, które działają przeciwutleniająco i przeciwzapalnie. Neutralizując wolne rodniki i hamując produkcję prozapalnych cytokin, zmniejsza nasilenie stanów zapalnych i łagodzi objawy chorób przewlekłych. Dodatkowo wspiera aktywność enzymów antyoksydacyjnych, takich jak SOD (dysmutaza ponadtlenkowa), które chronią komórki przed stresem oksydacyjnym.
Z kolei shiitake, dzięki zawartości lentinanu, eritadeniny i związków fenolowych, wpływa na kluczowe szlaki zapalne, zmniejszając wydzielanie mediatorów zapalnych. Bioaktywne składniki tego grzyba wspierają również regenerację komórek, co pomaga w leczeniu przewlekłych stanów zapalnych związanych z miażdżycą, cukrzycą typu 2 czy infekcjami wirusowymi.
Kannabidiol (CBD) wykazuje silne właściwości przeciwzapalne, które wynikają z jego zdolności do modulacji układu immunologicznego oraz wpływu na mechanizmy odpowiedzialne za rozwój stanu zapalnego.
Potencjał antynowotworowy
Grzyby chaga i shiitake posiadają znaczący potencjał przeciwnowotworowy, który wynika z obecności bioaktywnych związków modulujących procesy nowotworzenia i wspierających układ odpornościowy. W przypadku chagi kluczowe znaczenie mają kwas betulinowy i betulina, które wykazują właściwości proapoptotyczne.
Lentinan, zawarty w shiitake, wzmacnia odpowiedź immunologiczną organizmu, aktywując makrofagi i limfocyty T do walki z komórkami nowotworowymi i jest stosowany w terapiach przeciwnowotworowych, szczególnie w raku żołądka, jelita grubego i piersi.
Kannabidiol (CBD) działa przeciwnowotworowo przyspieszając apoptozę patogennych komórek.
Wzmocnienie układu odpornościowego
Chaga jest szczególnie ceniona za swoje właściwości immunomodulacyjne – zawiera polisacharydy, takie jak betaglukany, które aktywują makrofagi i inne komórki układu odpornościowego.
Polisacharydy zawarte w shiitake aktywują limfocyty T i makrofagi, kluczowe komórki odpowiedzi immunologicznej. Lentinan wykazuje działanie immunostymulujące, zwiększając aktywność komórek NK (natural killer). Grzyb ten wspomaga również produkcję interferonu, czyli białka, które odgrywa ważną rolę w walce z wirusami.
CBD (kannabidiol) może pośrednio wspierać układ odpornościowy poprzez modulację układu endokannabinoidowego, który odgrywa kluczową rolę w regulacji odpowiedzi immunologicznej.
Korzyści dla zdrowia skóry
Stosowanie grzybów chaga i shiitake w połączeniu z CBD może przynieść liczne korzyści również dla zdrowia skóry i włosów. Chaga, bogata w przeciwutleniacze, chroni skórę przed szkodliwym działaniem wolnych rodników i stresem oksydacyjnym, spowalniając procesy starzenia.
Z kolei shiitake, dzięki wysokiej zawartości witamin z grupy B i polifenoli, wspomaga regenerację skóry i poprawia jej barierę ochronną, a także pomaga w redukcji przebarwień i plam starczych, nadając skórze równomierny koloryt. Ponadto, wspiera wzrost włosów i ich zdrowie, poprawiając kondycję skóry głowy i wzmacniając cebulki włosowe.
CBD natomiast wspomaga odpowiednie nawilżenie skóry oraz działa przeciwzapalnie, co może wspomagać proces leczenia w przypadku chorób takich jak trądzik, łuszczyca czy AZS.
Redukcja ryzyka chorób sercowo-naczyniowych
Chaga, shiitake oraz CBD mają korzystny wpływ na zdrowie serca i układu naczyniowego, zmniejszając ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
Związki zawarte w Chaga chronią naczynia krwionośne przed uszkodzeniami oksydacyjnymi i wspomagają ich elastyczność, zmniejszając ryzyko miażdżycy. Dodatkowo, chaga może obniżać poziom lipoproteiny LDL, co korzystnie wpływa na profil lipidowy.
Shiitake, dzięki składnikom aktywnym, również wspomaga obniżenie poziomu LDL i poprawia funkcjonowanie naczyń krwionośnych, co przyczynia się do poprawy krążenia i obniżenia ryzyka miażdżycy.
CBD, działając na układ endokannabinoidowy, pomaga w obniżeniu ciśnienia krwi, zwłaszcza w odpowiedzi na stres, a także wykazuje silne właściwości przeciwzapalne i przeciwutleniające, chroniąc naczynia krwionośne przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.
Poprawa funkcjonowania układu hormonalnego
Chaga działa jako adaptogen, pomagając organizmowi radzić sobie ze stresem, który może prowadzić do zaburzeń hormonalnych, w tym nadprodukcji kortyzolu. Badania sugerują, że chaga wspomaga regulację poziomu tego hormonu, redukując negatywne skutki przewlekłego stresu i przywracając równowagę hormonalną.
Shiitake, wspomaga zdrowie układu hormonalnego poprzez działanie przeciwzapalne i regulację metabolizmu.
CBD działając na układ endokannabinoidowy, reguluje produkcję hormonów, zwłaszcza kortyzolu, i może wpływać na równowagę hormonów płciowych, takich jak estrogen i testosteron.
Zwiększenie witalności
Chaga, shiitake oraz CBD wykazują silne właściwości wspomagające witalność organizmu poprzez różne mechanizmy. Badania sugerują, że chaga poprawia funkcjonowanie wątroby, co wspomaga detoksykację organizmu i przyczynia się do lepszego samopoczucia.
Shiitake wspomaga metabolizm i produkcję energii, poprawiając ogólną sprawność fizyczną i redukując uczucie zmęczenia. Badania wskazują, że regularne spożywanie shiitake może poprawić poziom energii organizmu.
CBD wspomaga regenerację organizmu, zmniejsza zmęczenie i podnosi poziom energii, wspierając także lepszy przepływ krwi i dotlenienie tkanek.
Czy shiitake i chaga mogą wspierać mitochondria?
Shiitake oraz chaga dzięki swoim składnikom aktywnym mogą wspomagać działanie mitochondriów poprzez:
- Działanie przeciwutleniające
Shiitake zawiera ergotioneinę, naturalny przeciwutleniacz, który przenika do mitochondriów, chroniąc ich błony i DNA przed uszkodzeniem wywołanym reaktywnymi formami tlenu (ROS).
Polisacharydy, w tym lentinan, będące składnikiem shiitake redukują stres oksydacyjny i zwiększają aktywność enzymów mitochondrialnych odpowiedzialnych za metabolizm energetyczny.
Chaga zawiera silne przeciwutleniacze, takie jak polifenole, melaninę i triterpeny, które chronią mitochondria przed uszkodzeniami oksydacyjnymi i poprawiają integralność mitochondrialnego DNA (mtDNA).
Melanina z chagi, działa jak silny antyoksydant, wykazuje właściwości ochronne, absorbując wolne rodniki i zapobiegając uszkodzeniom mitochondriów.
- Regulację metabolizmu energetycznego
Badania pokazują, że ekstrakty z shiitake wspierają biogenezę mitochondriów (proces powstawania nowych mitochondriów) oraz poprawiają produkcję ATP (nośnika energii) poprzez regulację cyklu Krebsa.
Polisacharydy z chagi mogą wspierać aktywność enzymów cyklu Krebsa, co prowadzi do poprawy produkcji ATP i zwiększenia wydolności mitochondriów.
- Działanie przeciwzapalne
Lentinan zmniejsza poziomy markerów zapalnych (np. TNF-α, IL-6), natomiast chaga zmniejsza poziomy prozapalnych cytokin, takich jak IL-1β i TNF-α, co chroni mitochondria przed skutkami przewlekłego stanu zapalnego.
- Regulację apoptozy
Ekstrakty z chagi wpływają na szlaki sygnałowe zależne od mitochondriów modulując proces apoptozy (śmierci komórkowej). W badaniach wykazano, że chaga może wspierać apoptozę w komórkach nowotworowych, jednocześnie chroniąc zdrowe komórki.
Grzyby lecznicze są nie tylko doskonałym źródłem wartości odżywczych, ale także potężnym narzędziem w walce z wieloma chorobami i poprawianiu swojego samopoczucia. Ich niezwykłe właściwości sprawiają, że mogą być stosowane jako wsparcie w różnych terapiach oraz jako uzupełnienie codziennej diety np. o suplementy.
Współczesne badania potwierdzają, że regularne spożywanie grzybów medycznych przynosi liczne korzyści zdrowotne, takie jak np. wzmocnienie odporności, wygaszanie stanów zapalnych w organizmie, polepszenie samopoczucia, poprawa profilu lipidowego, redukcja ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, większa odporność na stres oraz wsparcie terapii przeciwnowotworowych. Połączenie z konopią siewną to dodatkowy atut, który pozwala zmaksymalizować efekty oraz jeszcze lepiej zadbać o mitochondria, które stanowią podstawę funkcjonowania ludzkiego ciała.
Bibliografia
- Atalay S, Jarocka-Karpowicz I, Skrzydlewska E. Antioxidative and Anti-Inflammatory Properties of Cannabidiol. Antioxidants (Basel). 2019 Dec 25;9(1):21. doi: 10.3390/antiox9010021. PMID: 31881765; PMCID: PMC7023045.
- Booz GW. Cannabidiol as an emergent therapeutic strategy for lessening the impact of inflammation on oxidative stress. Free Radic Biol Med. 2011 Sep 1;51(5):1054-61. doi: 10.1016/j.freeradbiomed.2011.01.007. Epub 2011 Jan 14. PMID: 21238581; PMCID: PMC3085542.
- Burstein, S. (2015). Cannabidiol (CBD) and its analogs: a review of their effects on inflammation. Bioorganic & Medicinal Chemistry, 23(7), 1377-1385. https://doi.org/10.1016/j.bmc.2015.01.059
- Chan JZ, Duncan RE. Regulatory Effects of Cannabidiol on Mitochondrial Functions: A Review. Cells. 2021 May 19;10(5):1251. doi: 10.3390/cells10051251. PMID: 34069407; PMCID: PMC8159073.
- Chaturvedi VK, Agarwal S, Gupta KK, Ramteke PW, Singh MP. Medicinal mushroom: boon for therapeutic applications. 3 Biotech. 2018 Aug;8(8):334. doi: 10.1007/s13205-018-1358-0. Epub 2018 Jul 23. PMID: 30073119; PMCID: PMC6056353.
- Dai X, Stanilka JM, Rowe CA, Esteves EA, Nieves C Jr, Spaiser SJ, Christman MC, Langkamp-Henken B, Percival SS. Consuming Lentinula edodes (Shiitake) Mushrooms Daily Improves Human Immunity: A Randomized Dietary Intervention in Healthy Young Adults. J Am Coll Nutr. 2015;34(6):478-87. doi: 10.1080/07315724.2014.950391. Epub 2015 Apr 11. PMID: 25866155.
- Debnath, T.; Park, S.R.; Kim, D.H.; Jo, J.E.; Lim, B.O. Anti-Oxidant and Anti-Inflammatory Activities of Inonotus obliquus and Germinated Brown Rice Extracts. Molecules 2013, 18, 9293-9304. https://doi.org/10.3390/molecules18089293
- Elkhateeb, Waill. (2020). What Medicinal Mushroom Can Do?. Journal of Chemical Research. 5. 106-118.
- Elkhateeb, Waill & Daba, Ghoson & Thomas, Paul & Wen, Ting-Chi. (2019). Medicinal mushrooms as a new source of natural therapeutic bioactive compounds. Egyptian Pharmaceutical Journal. 18. 88-101. 10.4103/epj.epj_17_19.
- Fontes A, Alemany-Pagès M, Oliveira PJ, Ramalho-Santos J, Zischka H, Azul AM. Antioxidant Versus Pro-Apoptotic Effects of Mushroom-Enriched Diets on Mitochondria in Liver Disease. Int J Mol Sci. 2019 Aug 16;20(16):3987. doi: 10.3390/ijms20163987. PMID: 31426291; PMCID: PMC6720908.
- Golak-Siwulska, I., Kałużewicz, A., Spiżewski, T., & Sobieralski, K. (2018). Zawartość związków biologicznie aktywnych w grzybach jadalnych dziko rosnących. Sylwan, 162(03), 238–247.
- Iuvone T, Esposito G, De Filippis D, Scuderi C, Steardo L. Cannabidiol: a promising drug for neurodegenerative disorders? CNS Neurosci Ther. 2009 Winter;15(1):65-75. doi: 10.1111/j.1755-5949.2008.00065.x. PMID: 19228180; PMCID: PMC6494021.
- Malheiro, Rui & Carmo, Helena & Carvalho, Félix & Silva, João. (2022). Cannabinoid-mediated targeting of mitochondria on the modulation of mitochondrial function and dynamics. Pharmacological Research. 187. 106603. 10.1016/j.phrs.2022.106603.
- Olufunmilayo, E.O.; Gerke-Duncan, M.B.; Holsinger, R.M.D. Oxidative Stress and Antioxidants in Neurodegenerative Disorders. Antioxidants 2023, 12, 517. https://doi.org/10.3390/antiox12020517
- Perevedentseva, Lydia. (2013). Use of Wild-Growing Mushrooms for Therapeutic Purposes in the Perm Territory, Russia.. Journal of Environmental Science and Engineering. 2(4). 236-242.
- Rahi, Deepak & Malik, Deepika. (2016). Diversity of Mushrooms and Their Metabolites of Nutraceutical and Therapeutic Significance. Journal of Mycology. 2016. 1-18. 10.1155/2016/7654123.
- Venturella G, Ferraro V, Cirlincione F, Gargano ML. Medicinal Mushrooms: Bioactive Compounds, Use, and Clinical Trials. Int J Mol Sci. 2021 Jan 10;22(2):634. doi: 10.3390/ijms22020634. PMID: 33435246; PMCID: PMC7826851.
- Szczepkowski, Andrzej. (2013). Biology and medicinal properties of the chaga mushroom Inonotus obliquus (Fr.) Pilát. Sylwan. 157. 223-233.
- Yun JS, Pahk JW, Lee JS, Shin WC, Lee SY, Hong EK. Inonotus obliquus protects against oxidative stress-induced apoptosis and premature senescence. Mol Cells. 2011 May;31(5):423-9. doi: 10.1007/s10059-011-0256-7. Epub 2011 Feb 22. PMID: 21359681; PMCID: PMC3887607.