Co decyduje o predyspozycjach energetycznych w sporcie
Co decyduje o predyspozycjach energetycznych w sporcie? polimorfizm, enzymy, stres, sport, DNA, mangan, koenzym Q10, suplementacja, energetyka w sporcie, wytrzymałość

Rosnące zainteresowanie tematyką sportu jest uzasadnione. Każdy słyszał utarte stwierdzenie, że sport to zdrowie. Nowe doniesienia w tej dziedzinie potwierdzają jak wiele jest istotnych szczegółów, którym należy się przyjrzeć uprawiając sport wyczynowy czy rekreacyjny. Z punktu widzenia medycyny mitochondrialnej ćwiczenia są zalecane praktycznie każdemu. Jednak o tym, w jakiej formie czy natężeniu będą dla nas odpowiednie decydują predyspozycje zapisane w DNA. Przybliżymy jak powiązania między kodem genetycznym, a biochemią organizmu wpływają na możliwości energetyczne podczas wysiłku fizycznego.

Polimorfizmy, czyli różnice w DNA

Z pewnością sport hamuje przewlekłe stany zapalne, będące skutkiem stresu. Ma zdolność odwracania procesów starzenia. Problem pojawia się, gdy jest uprawiany z dużą intensywnością, a treningi odbywają się często. Dotyczy to głównie sportowców, ale coraz częściej osób szczególnie dbających o zdrowie. Nadmierne treningi wytrzymałościowe, wymagają szczególnej uwagi. Jakie zagrożenie pojawia się we wspomnianej sytuacji? Podczas wysiłku fizycznego mitochondria produkują o 50% więcej ponadtlenku niż w stanie spoczynku. Substancja ta może prowadzić do powstawania wolnych rodników oraz utleniania ważnych substancji jak wielołańcuchowe kwasy tłuszczowe, witamina C czy koenzym Q10. Za prawidłowe przemiany nadtlenków odpowiada enzym dysmutaza ponadtlenkowa 2 (SOD2). To dzięki niemu ponadtlenek może ulec rozłożeniu, przez co nie wpłynie na powstawanie wolnych rodników.

Zmiany w genach - czy jest na to sposób?

Badania, dla rasy białej pokazują, że 70% ludzi ma zmniejszoną lub niewystarczającą ilość enzymów SOD2. Wiąże się to ze zmiennością w kodzie genetycznym wśród populacji. Polimorfizm ten może wynikać z doboru naturalnego. Migracja ludzi z obszarów południowych na tereny północne o zimnym i niekorzystnym klimacie spowodowała obniżenie aktywności metabolizmu. Dzięki temu łatwiej można było przetrwać okresy głodu. Zachowaniu energii sprzyjało również obniżenie aktywności fizycznej. Dlatego organizmy osób z polimorfizmem SOD2 są gorzej przystosowane do dużych obciążeń fizycznych, przez co szybciej się męczą, ich regeneracja trwa dłużej, a wyniki w sporcie są słabsze. Warto wspomnieć, że enzym ten do prawidłowego działania wymaga obecności manganu. Ten pierwiastek śladowy jest jednym z elementów, którego suplementacja może okazać się istotna dla wydolności organizmu. Najlepiej przyjmować go w formie dwuwartościowej, czyli takiej, która występuje naturalnie w żywności. W takiej postaci dostarczamy składnik o najwyższej jakości i biodostępności. Dodatkowo mangan pomaga w prawidłowym tworzeniu tkanek łącznych oraz chroni komórki przed stresem oksydacyjny. Możemy także wzbogacać dietę w ten składnik. Produktami o wysokiej zawartości manganu są: wątróbka, kakao, orzechy nerkowca, pestki słonecznika czy nasiona sezamu.

Czy niektóre osoby są bardziej narażone na stres?

Za podatność na stres mogą odpowiadać hormony. Wszystkie rodzaje sportowej aktywności pobudzają wydzielanie hormonów stresu. W zdrowym organizmie są one rozkładane przy pomocy enzymu katecholo-0-metylotransferazy (COMT). Enzym ten może przybierać różne polimorfizmy. Wpływają one na zmniejszenie jego aktywności. W wyniku niewystarczającego działania enzymu opóźnione zostaje rozkładanie hormonów stresu. Dlatego u osób z polimorfizmem stres utrzymuje się dużo dłużej. Dodatkowym zagrożeniem staje się uprawianie wytrzymałościowych, intensywnych sportów przy jednoczesnym polimorfizmie enzymu COMT. W tej sytuacji najbardziej narażone są narządy o wysokiej aktywności metabolicznej. Mózg, mięsień sercowy, układ odpornościowy czy trawienny wymagają specjalne ochrony. Należy wspierać organizm odpowiednią dawką witaminy C, magnezu i potasu. Substancje te zapobiegają oksydacji pęcherzyków, w których przechowywane są hormony stresu. Zabezpieczają przed ich niepotrzebnym uwolnieniem.

W trosce o mitochondria

Osoby z polimorfizmami enzymów SOD2 i COMT powinny unikać długotrwałego intensywnego sportu. W przeciwnym razie produkcja rodników w mitochondriach będzie tak duża, że może doprowadzić do wielu poważnych zaburzeń. Przekroczenie wartości granicznej uszkodzeń mitochondriów może prowadzić do zespołu przewlekłego zmęczenia, fibromialgi, uszkodzenia stawów czy mięśnia sercowego. Wiedza ta daje możliwość wczesnego zareagowania na symptomy u zawodowych sportowców, młodej kadry, czy osób ćwiczących rekreacyjnie. Odpowiednia reakcja na objawy zmęczenia, niskiej wydolności, czy długotrwałej regeneracji po wysiłku, może pomóc uniknąć ciężkich powikłań. W przypadku stwierdzenia polimorfizmów można dobrać odpowiedni wysiłek dla organizmu, co może wiązać się z porzuceniem zawodowego uprawiania sportu, ale na pewno zapobiegnie poważnym uszkodzeniom mitochondriów. Suplementacja połączona z dieta są w stanie złagodzić objawy i poprawić tolerancję na wysiłek.

 

Bibliografia:

  1. Bastaki M, Huen K, Manzanillo P, Chande N, Chen C, Balmes JR, Tager IB, Holland N., Genotype-activity relationship for Mn-superoxide dismutase, glutathione peroxidase 1 and catalase in humans. Pharmacogenet Genomics. 2006 Apr;16(4):279-86.
  2. B. Kukliński.: Mitochondria. Diagnostyka uszkodzeń mitochondrialnych i skuteczne metody terapii. Mito-pharma, Gorzów Wielkopolski, 2017.
  3. Kolassa IT, Kolassa S, Ertl V, The risk of posttraumatic stress disorder alter trauma depends on traumatic load and the catechol-o-methyltransferase Val(158)Met polymorphism. Biol Psychiatry. 2005;67(4):304-308.
Warto docenić serwatkę

Serwatka to pozostałością po całkowitym ścięciu mleka krowiego, która naturalnie wzmacnia odporność. Badania dowodzą skuteczność serwatki w alergiach, zaburzeniach pracy jelit, które wpływają na nasz układ immunologiczny, czy infekcjach i przeziębieniach. Posiada kwas mlekowy racemiczny, który usprawnia procesy trawienia. Ponadto jest źródłem witamin z grupy B oraz mikroskładników takich jak: magnez, miedź, cynk, żelazo, wapń, sód czy potas. Mimo, że pochodzi z mleka ma niewielką zawartość laktozy i bywa dobrze tolerowany, a jego białka są wysoce przyswajalne.

Leksykon Zdrowia
4 4-HNE 4-HYDROKSYNONENAL 5 5-MTHF A ACESULFAM K ACETON ACETYLACJA ACETYLO-COA ADDISONA, ZESPÓŁ ADENINA ADENOZYNOTRÓJFOSFORAN ADINOPEKTYNA ADIPOCYTY ADMA AGE AKONITAZA AKROLEINA AKTYWNY OCTAN ALFA, FALE MÓZGOWE ALLOSTERYCZNY MODULATOR AMD AMID KWASU NIKOTYNOWEGO AMPK AMYLAZA ANGIOGENEZA ANGIOTENSYNA ANTYOKSYDANTY APOPTOZA ASPARTAM ATP AUTOFAGOCYTOZA ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) B BABKA JAJOWATA BETA - OKSYDACJA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH BETA, FALE MÓZGOWE BETA-BLOKERY BIAŁA TKANKA TŁUSZCZOWA BIAŁKO C-REAKTYWNE BŁONNIK POKARMOWY BRĄZOWA TKANKA TŁUSZCZOWA BRCA1 C CFS CHELATACJA CHROMOGRANINA A CIAŁA KETONOWE CISPLATYNA CK COMT CORICH CYKL COX CRP CYJANOKOBALAMINA CYKL CYTRYNIANOWY CYKL KREBSA CYKL KWASU CYTRYNOWEGO CYKL MOCZNIKOWY CYKL ORNITYNOWY CYKLAMINIAN CYKLOOKSYGENAZA PROSTAGLANDYNOWA CYP2D6 CYSTATIONINA CYTOCHROM C CYTOKINY STANU ZAPALNEGO CYTOZYNA CYTRULINA CZYNNIK INDUKOWANY HIPOKSJĄ CZYNNIK TOLERANCJI GLUKOZY CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU ŚRÓDBŁONKA NACZYNIOWEGO CHOLINA D DEHYDROGENAZA PIROGRONIANOWA DEHYDROGENAZY DEKSTRYNA DELTA, FALE MÓZGOWE DHA DIALDEHYD MALONOWY DINUKLEOTYD NIKOTYNOAMIDOADENINOWY DIOKSYGENAZA DIOKSYNY DOKSORUBICYNA DYSMUTAZA PONADTLENKOWA DYSTONIA DESATURACJA E EBV ECGF EEG ELEKTROENCEFALOGRAFIA ENDOTOKSYNA ENO ENTEROCYTY EPA EPIGENETYKA ERYTRYTOL F FAD FADH2 FENOLOWE KWASY FERMENTACJA MLECZANOWA FIBRATY FIBROMIALGIA FILOCHINON FITOSTERYNY FITOWY, KWAS FLAWONOIDY FLUPIRTYNA FMS FOSFATYDYLOSERYNA FOSFORAN-5-PIRYDOKSALU FOSFORYLACJA OKSYDACYJNA FRATAKSYNA FRUKTOZO-1,6-BIFOSFORAN FURANY FAGOCYTOZA G GABA GALAKTOZA GALENIKA GAMMA, FALE MÓZGOWE GASTRYNA GENISTEINA GLICEROLO-3-FOSFORAN GLIKOLIZA GLUKAGON GLUKOKORTYKOIDY GLUKONEOGENEZA GLUT GLUTAMINA GLUTAMINIAN GLUTATION GLUTATION ZREDUKOWANY GSH GSSG GTP GUANINA H HAPTOKORYNA HBA1C HDL HEMOGLOBINA HENLEGO, PĘTLA HIF1Α HIPOKSJA HISTONY HOLOTRANSKOBALAMINA HYDROPEROKSYLOWY, RODNIK HASHIMOTO I IGA IGE IGF-1 IGG IMMUNOGLOBULINA A IMMUNOGLOBULINA E IMMUNOGLOBULINA G INDEKS GLIKEMICZNY (IG) INDEKS INSULINOWY (FII) INHIBITORY ENZYMÓW INHIBITORY POMPY PROTONOWEJ INO INSULINA INSULINOOPORNOŚĆ INULINA INULINA K KALCYTRIOL KANCEROGEN KARBOKSYLAZA PIROGRONIANOWA KARDIOLIPINA KATECHOLO-O-METYLOTRANSFERAZA KERATYNA KETOGENEZA KINAZA KREATYNOWA KINAZA MTOR KOBALAMINA KOENZYM A KOENZYM Q10 KOFAKTOR KOMPLEKS DEHYDROGENAZY PIROGRONIANOWEJ KOZŁEK LEKARSKI KREATYNA KREATYNINA KSENOBIOTYKI KSYLITOL KUMARYNA KWAS ALFA - LINOLENOWY KWAS DOKOZAHEKSAENOWY KWAS EIKOZAPENTAENOWY KWAS GAMMA-AMINOMASŁOWY KWAS LINOLOWY KWAS LIPONOWY KWASICA KETONOWA KWASICA METABOLICZNA KWASICA MLECZANOWA KWASU MLEKOWEGO CYKL KWAS MLEKOWY KATALAZA KLASTER Ł ŁAŃCUCH ODDECHOWY L LDL LEKTYNY LEPTYNA LEPTYNOOPORNOŚĆ LIGAND LIGNANY LIKOPEN LIMONINA LINDAN LINDANY LIPAZA LIPOLIZA LIZOSOM M MALONOWY, DIALDEHYD MALTODEKSTRYNA MAŚLAN MASŁOWY, KWAS MCS MDA MDR – P MEDYCYNA MITOCHONDRIALNA METYLACJA METYLOKOBALAMINA MITOCHONDRIUM MITOFAGIA MLECZAN MRNA MRNA MTDNA MTHFR MTNO MTRNA N NAD NAD+ NADH NADPH NADTLENEK WODORU NADTLENOAZOTYN NEFRONU, PĘTLA NFKB NIACYNA NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE NIEZBĘDNE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NLPZ NMDA NNO O OKSYDAZA CYTOCHROMU C OKSYDOREDUKTAZY OKSYGENAZA HEMOWA 1 ORAC OROTOWY, KWAS OSTROPEST PLAMISTY OŚ HPA P PEKTYNY PEPSYNA PEPTYDY PEROKSYDAZY PET PIEPRZ METYSTYNOWY PIROFOSFORAN TIAMINY PIROGRONIAN PIRYDOKSYNA PIRYMIDYNY PLUSKWICA GRONIASTA POCHP PODSTAWNIK POJEMNOŚĆ ANTYOKSYDACYJNA ORGANIZMU POLIFENOLE POLISACHARYDY POSZARPANE CZERWONE WŁÓKNA PPI PRODUKT ZAAWANSOWANEJ GLIKACJI PROTEAZY PROTEOLIZA PRZECIWUTLENIACZE PURYNY PARESTEZJA Q QTC R REAKCJA ANAPLEROTYCZNA REPERFUZJA RESWERATROL RÓŻENIEC RYBOFLAWINA RYBOZA REAKCJA AUTOIMMUNOLOGICZNA S S-100, BIAŁKA SAPONINY SIRT3 SIRTUINY SOD SOD-1 SOD-2 SOMATOLIBERTYNA SOMATOSTATYNA SSRI STATYNY STRES NITROZACYJNY STRES OKSYDACYJNY SUKRALOZA SYLIMARYNA SZCZAWIOOCTAN SIBO Ś ŚRÓDBŁONKOWY CZYNNIK WZROSTU T T3 T4 TEOBROMINA THETA, FALE MÓZGOWE TIAMINA TLENEK AZOTU (NO) TORSADE DE POINTES TRANSKOBALAMINA I TRANSKOBALAMINA II TRIJODOTYRONINA TRÓJGLICERYDY TRYPSYNA TYMINA TYROKSYNA U U, ZAŁAMEK URACYL UTLENIONE GSH V VEGF W WIELOKSZTAŁTNY CZĘSTOKURCZ KOMOROWY WOLNE RODNIKI Z ZESPÓŁ PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA ZESPÓŁ WRAŻLIWOŚCI NA WIELORAKIE SUBSTANCJE CHEMICZNE ZWYRODNIENIE PLAMKI ŻÓŁTEJ
Reklama
Q10 classic MSE
Naturalny koenzym Q10 o wysokim stopniu czystości 99,8%
QuinoMit ® Q10 - Ubichinol MSE
Najbardziej aktywna forma koenzymu Q10 Ubichinol MSE. Czystość 99,8%
Opatentowana, płynna formuła koenzymu Q10 w formie nanocząsteczek. Czystość 99,8%
Reklama
Q10 classic MSE
Naturalny koenzym Q10 o wysokim stopniu czystości 99,8%
QuinoMit ® Q10 - Ubichinol MSE
Najbardziej aktywna forma koenzymu Q10 Ubichinol MSE. Czystość 99,8%
Opatentowana, płynna formuła koenzymu Q10 w formie nanocząsteczek. Czystość 99,8%
Redakcja:
mail: redakcja@mito-med.pl
Reklama:
mail: reklama@mito-med.pl
2017 © Mito Med