Cynk i jego właściwości pielęgnacja a suplementacja. Jak niedobór cynku działa na trądzik

Cynk to mikroelement, niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zarówno stan nadmiaru, jak i niedoboru cynku w organizmie mogą zaburzać homeostazę ustroju i niekorzystnie wpływać na stan skóry. Poznaj właściwości cynku oraz korzyści płynące z jego suplementacji i wprowadzenia do pielęgnacji kosmetycznej.

Dlaczego cynk jest ważny dla skóry?

Cynk odgrywa niezwykle ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Jako pierwiastek śladowy, cynk pełni funkcje regulatorowe, strukturalne i przyśpieszające reakcje biochemiczne:

• reguluje podział i różnicowanie nowych komórek,
• wspiera poprawne funkcjonowanie błon śluzowych,
• bierze udział w tworzeniu komórek warstwy podstawnej naskórka i stabilizuje błony komórkowe fibroblastów,
• jest niezbędny w procesie apoptozy – programowanej śmierci komórek,
• wpływa na układ odpornościowy skóry.

Cynk pomaga także redukować stany zapalne skóry, zmniejsza nadprodukcję sebum, wspiera procesy gojenia się ran, działa antystatycznie i sprzyja utrzymaniu zdrowia skóry.

Rola cynku w organizmie

Szacuje się, że organizm dorosłego człowieka zawiera od 2 do 3 gramów cynku. Wykazano, że pierwiastek ten jest obecny we wszystkich płynach ustrojowych i tkankach ciała. Duże ilości cynku oznaczono w tkance kostnej, mięśniach, mózgu, wątrobie, trzustce, śledzionie i nerkach. Jego stężenie w skórze wynosi około 6%. Co ciekawe, stężenie cynku w łodydze włosa jest około 100 razy większe, niż w surowicy krwi. Dzienne zapotrzebowanie dorosłych na cynk wynosi 6,8 mg u kobiet i 9,4 mg u mężczyzn, a jego wchłanianie jest ułatwione w obecności witamin A i E.

Cynk jest pierwiastkiem, który wchodzi w skład ponad 300 białek, niezbędnych w procesach metabolicznych organizmu. Uczestnicząc m.in w regulacji cyklu komórkowego, tworzeniu nowych nici DNA oraz proliferacji, różnicowaniu i apoptozie komórek, cynk odgrywa kluczową rolę w prawidłowym przebiegu tych reakcji i utrzymaniu homeostazy ustroju. Cynk wpływa również na funkcje układu odpornościowego: reguluje dojrzewanie limfocytów, produkcję przeciwciał i fagocytozę. Co ciekawe, cynk przyczynia się do utrzymania zdrowia reprodukcyjnego. Jego optymalne stężenie pozwala na wykształcenie właściwych cech płciowych, prawidłowe miesiączkowanie i odczuwanie popędu płciowego.

Wpływ cynku na kondycję skóry

Skóra człowieka jest tkanką bardzo bogatą w cynk. Szczególnie duże ilości tego mikroelementu znajdują się w warstwie kolczystej i naskórku. Właściwy poziom cynku jest niezbędny do zachowania równowagi skóry. Cynk bierze udział w procesach regeneracji skóry, działa przeciwzapalnie, przyśpiesza procesy gojenia ran i wspomaga pracę bariery naskórkowej. Pierwiastek ten jest również substratem w produkcji prostaglandyn -hormonów regulatorowych procesów fizjologicznych, które wpływają na funkcje wydzielnicze skóry. Cynk ma silne właściwości antyoksydacyjne – zwalcza powstające w komórkach skóry wolne rodniki, opóźniając tym samym procesy starzenia się skóry. Przyśpiesza także regenerację tkanek strukturalnych skóry i kolagenu. Z kolei stosowany w kosmetyce tlenek cynku jest naturalnym mechanicznym filtrem przeciwko promieniowaniu UV – tworzy na powierzchni skóry cienką warstwę ochronną, odbijającą i rozpraszającą promienie słoneczne. Niedobór cynku w skórze przyczynia się do występowania alergii skórnych i rozwoju chorób skóry.

Pielęgnacja skóry – cynk w kosmetykach

Cynk jest stosowany w kosmetykach zarówno do skóry młodej, jak i dojrzałej. Działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i ściągająco, a także regenerująco. U kogo sprawdzi się pielęgnacja kosmetykami z cynkiem? Z pewnością u osób z cerą trądzikową. Cynk działa hamująco na rozwój bakterii, w tym odpowiedzialnych za trądzik młodzieńczy Propionibacterium acnes. W przypadku cery tłustej i mieszanej preparaty z cynkiem pomogą wyregulować produkcję sebum, i w efekcie zmniejszyć przetłuszczanie skóry i widoczność porów. Kremy z cynkiem mają także pozytywne działanie na skórę problematyczną – dotkniętą egzemą, atopowym zapaleniem skóry czy łuszczycą. Działają regenerująco i łagodząco, a dodatkowo tworzą cienką barierę ochronną, zabezpieczając wrażliwą skórę przed działaniem czynników drażniących. Cynk pomaga w utrzymaniu dobrostanu skóry skłonnej do podrażnień – przyśpiesza gojenie ran, zacięć po goleniu i innych uszkodzeń skóry. Związki cynku są wykorzystywane w pielęgnacji skóry dzieci i niemowląt, szczególnie przy odparzeniach pieluszkowych i łagodzeniu świądu skóry.

Cynk dla skóry trądzikowej

Prozdrowotne właściwości cynku znalazły zastosowanie w terapii zmian trądzikowych zarówno przy stosowaniu zewnętrznym, jak i wewnętrznym. Maści zawierające związki cynku działają wysuszająco i bakteriostatycznie na skórę trądzikową, a także zmniejszają produkcję sebum. Przyjmowanie cynku w tabletkach pomaga z kolei regulować gospodarkę hormonalną, odgrywającą rolę w rozwoju trądziku młodzieńczego. Wysokie stężenie cynku we krwi hamuje aktywność enzymu 5-alfa-reduktazy, odpowiedzialnego za przemianę testosteronu do dihydrotestosteronu. Ten ostatni przyczynia się do pobudzenia pracy gruczołów łojowych, większego przetłuszczenia skóry i w efekcie do rozwoju bakterii odpowiedzialnych za trądzik. Suplementacja cynku oraz jego korzystne działanie na skórę są zaliczane do jednej z metod terapeutycznych trądziku.

Działanie przeciwzapalne i antybakteryjne

Działanie przeciwzapalne i antybakteryjne cynku jest wykorzystywane zarówno w kosmetologii, jak i dermatologii oraz lecznictwie. Dzięki silnym właściwościom antyoksydacyjnym zmniejsza ilość reaktywnych form tlenu, zapobiegając rozwojowi stanów zapalnych i chorób. Związki cynku hamują powstawanie mediatorów stanu zapalnego, w tym obniżenie poziomu cytokin i białka reaktywnego C. Działają łagodząco, dzięki czemu mogą łagodzić świąd. Cynk jest wykorzystywany w leczeniu chorób skóry o podłożu zapalnym oraz przebiegających ze świądem: trądziku młodzieńczego i różowatego, egzemy, łojotokowego zapalenia skóry.

Cynk dla włosów

Cynk jest bardzo ważnym mikroelementem potrzebnym dla zachowania zdrowia włosów, skóry i paznokci. Przede wszystkim, wpływa na komórki macierzy włosa, pobudzając jego wzrost. Stymuluje enzymy odpowiedzialne za przemianę białek i produkcję keratyn, dzięki czemu pomaga zachować mocne paznokcie i zdrowe włosy. Dzięki swoim właściwościom przeciwbakteryjnym i regulującym, cynk jest stosowany w pielęgnacji włosów i skóry. Pomaga zachować odpowiednie nawilżenie skóry głowy, regulując wydzielanie sebum i hamując rozwój patogenów.

Najczęściej stosowane formy cynku w kosmetykach

Wśród najczęściej wykorzystywanych w kosmetykach związków cynku znalazły się tlenki i kompleksy cynku z kwasami. Tlenek cynku ma postać pyłu i jest stosowany w preparatach do pielęgnacji skóry atopowej i wrażliwej oraz jako naturalny filtr przeciwsłoneczny. Wodorotlenek i chlorek cynku można znaleźć w składzie pudrów, toników, dezodorantów i łagodzących preparatów po goleniu. W preparatach przeciwtrądzikowych znajdziemy glukonian cynku, piroglutaminian cynku oraz kompleks cynku z kwasem pirolidonokarboksylowym. Czysty cynk znalazł szerokie zastosowanie w produktach do odkażania ran, na odparzenia, przeciwko potliwości stóp, w preparatach dla dzieci, w maskach ściągających, kremowych i glinkach. Preparaty zawierające undecylenian cynku są stosowane w leczeniu zakażeń grzybiczych skóry.

Objawy niedoboru cynku

Z uwagi na niejednoznaczność objawów, stwierdzenie niedoboru cynku może być problematyczne. Wśród pierwszych symptomów wymienia się zmniejszenie apetytu, ospałość, zwiększoną drażliwość i niepokój. Przy dłuższym niedoborze mogą wystąpić objawy nietolerancji glukozy i alkoholu, anemia, problemy z układem pokarmowym, postępujące stany zapalne skóry, pogorszenie widzenia, utrata masy ciała i ogólna zmniejszona odporność organizmu. Wykazano, że długotrwały niedobór cynku niesie ze sobą zwiększoną skłonność do powstawania uszkodzeń powodowanych przez stres oksydacyjny na poziomie komórkowym. Coraz więcej badań wskazuje na kolejny problem wynikający z niedoboru cynku – rozwój chorób neurodegeneracyjnych, obniżoną zdolność uczenia się i zapamiętywania, a także zwiększoną skłonność do zaburzeń depresyjnych.

Niedobór cynku może wynikać nie tylko z niedostatecznej podaży z dietą, ale także występować jako niedobór wtórny w przypadku anemii sierpowatej, zakażenia HIV, uszkodzeniach nerek i uzależnienia od narkotyków, alkoholu lub leków. Kluczowe znaczenie dla poziomu cynku w ustroju ma prawidłowe wchłanianie z pożywienia. W przypadku nadmiernego spożycia produktów bogatych w miedź, żelazo, wapń, fosfor i błonnik oraz stosowania leków ograniczających wydzielanie kwasu żołądkowego (niezbędnego do wchłaniania cynku z pokarmu) możemy mieć do czynienia z niedoborem cynku w organizmie. Składnikami obniżającymi wchłanianie cynku są także obecne w produktach roślinnych polifenole, fityniany i szczawiany, z tego względu osoby na dietach roślinnych również są narażone na niedobory tego składnika.

Jak skóra sygnalizuje niedobory?

Niedobór cynku wpływa na stan i zdolności samoregulacyjne skóry. W sytuacji niedoboru tego pierwiastka osłabiony układ immunologiczny skóry nie jest w stanie dostatecznie ochronić jej przed rozwojem infekcji, dermatoz i alergii. Duże niedobory cynku są obserwowane u dzieci ze zmianami skórnymi i alergiami. Upośledzona zostaje zdolność gojenia się ran i odporność na zakażenia. Niedostateczna ilość cynku w organizmie wpływa na zmniejszenie metabolizmu kolagenu, a co za tym idzie, na wolniejszą regenerację skóry i powolny wzrost włosów i paznokci. Dodatkowo, niedobór cynku jest wymieniany jako przyczyna bielactwa paznokci. Deficyt pierwiastka bardzo często wpływa na rozwój zmian trądzikowych.

Kto jest najbardziej narażony?

Cynk jest niezwykle istotnym mikroelementem, niezbędnym do funkcjonowania organizmu na każdym etapie jego życia. Dlatego też, na jego niedobór narażone są zarówno dzieci, jak i dorośli oraz osoby starsze. Deficyt pierwiastka w wieku dziecięcym może skutkować gorszym rozwojem umysłowym oraz spowolnionym wzrostem i rozwojem cech płciowych. Kolejną narażoną grupą są kobiety w ciąży i karmiące piersią. Niedobór cynku może prowadzić do samoistnych poronień, wolniejszego rozwoju płodu i niższej wagi noworodków.

Niedoborem cynku zagrożeni są także sportowcy, wegetarianie i osoby spożywające nadmierne ilości alkoholu, gdyż wykazują wyższe zapotrzebowanie na ten mikroelement. U ludzi starszych, dotkniętych chorobami współistniejącymi (niewydolnością wątroby, nerek, cukrzycą) ryzyko niedoboru cynku także jest wysokie.

Czy można przedawkować cynk?

Nadmiar cynku jest sytuacją o wiele rzadszą, niż jego niedobór, jednak istnieje możliwość przedawkowania tego mikroelementu. W suplementacji nie zaleca się przekraczania 15 mg na dobę w dziennej porcji. Najbardziej narażone na przedawkowanie tego pierwiastka są osoby pracujące w przemyśle hutniczym przy produkcji stopów i procesach galwanicznych, narażone na wysoką ekspozycję na cynk.

Inną przyczyną może być spożywanie produktów pochodzących z upraw na terenach o możliwym zanieczyszczeniu gleby cynkiem lub nawożonych preparatami z cynkiem, a także przechowywanie jedzenia w naczyniach cynkowych. Objawami nadmiaru cynku w organizmie są:

• wymioty,
• osłabienie,
• zaburzenia układu krążenia,
• tzw. gorączka cynkowa, przypominająca grypę.

Długotrwały nadmiar cynku jest uważany za czynnik predysponujący do rozwoju chorób nowotworowych i choroby Alzheimera. Dodatkowo, cynk może negatywnie wpływać na metabolizm żelaza i miedzi, powodując niedobory tych pierwiastków.

Suplementacja cynku – kiedy i jak?

Kiedy warto zacząć suplementować cynk? Z pewnością przy objawach jego niedoboru oraz w sytuacji, kiedy nie jesteśmy w stanie dostarczać odpowiednich ilości tego mikroelementu wraz z dietą. Zatem kiedy? Na pewno przy częstych infekcjach i obniżonej odporności, gorszym gojeniu się ran, wzmożonym wypadaniu włosów i nasileniu się problemów skórnych.

Szacuje się, że około 1/3 światowej populacji cierpi na niedobory cynku, wynikające z niedostatecznego dostarczania pierwiastka wraz z dietą. Najczęściej przyczyną niskiej zawartości cynku w diecie jest po prostu mała zawartość mikroskładników w produktach spożywczych, wysoki stopień przetworzenia oraz niska jakość prowadzonych upraw. Z tego powodu nawet dbając o prawidłowo skomponowaną dietę, możemy cierpieć na deficyt mikroskładników. Zalecane dzienne spożycie cynku dla zdrowej dorosłej osoby wynosi 10 mg. Przed decyzją o rozpoczęciu suplementacji warto oznaczyć poziom cynku w surowicy krwi. Dzięki temu będziemy w stanie świadomie dobrać najlepszą dla organizmu dawkę.

Suplementy z cynkiem – które wybrać?

Dostępne na rynku suplementy mogą zwierać pierwiastkowy („czysty”) cynk w ilości do 15 mg w porcji dziennej. Należy jednak pamiętać, że w zależności od użytej formy chemicznej różnić się one będą zawartością tego pierwiastka – producent może więc deklarować większą ilość użytego surowca (np. 10 mg jonów cynku znajduje się w około 77 mg glukonianu cynku lub ok. 30 mg cytrynianu cynku).

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu i znakowania suplementy diety mogą zawierać cynk w postaci octanu, L-askorbinianu, L-asparaginianu, diglicynianu, chlorku, cytrynianu, glukonianu, mleczanu, L-lizynianu, jabłczanu, siarczanu monoL-metioniny, tlenku, węglanu, L-pidolanu, pikolinianu i siarczanu cynku.

Cynk możemy kupić jako oddzielny preparat lub jako składnik suplementów mineralno-witaminowych, wzmacniających odporność, wspomagających kondycję paznokci, skóry i włosów oraz przeciwtrądzikowych. Wybór konkretnego produktu zależy od potrzeb organizmu i powinien być dobrany indywidualnie. Warto pamiętać, że przyswajalność cynku różni się w zależności od użytej formy chemicznej – najlepszą charakteryzują się sole organiczne – oraz może być utrudniona przez nadmiar cukru w diecie, obecne w produktach roślinnych fityniany i szczawiany, małe spożycie białka, wysokie spożycie wapnia i żelaza.

Cynk na trądzik – czy rzeczywiście pomaga? Co mówią badania?

Badania dotyczące roli cynku w leczeniu trądziku prowadzone są już od kilku dziesięcioleci. W tym czasie naukowcy opublikowali ponad 30 prac, badających zarówno wpływ terapii doustnej, jak i leczenia miejscowego skóry. W badaniach z 2010 roku naukowcy Sardana i Garg stwierdzili statystycznie istotną poprawę w ogólnej liczbie zmian trądzikowych, liczbie zmian zapalnych, liczbie zaskórników zamkniętych oraz ogólnej ocenie ciężkości trądziku u pacjentów przyjmujących kompleks zawierający 15 mg cynku. W innych badaniach, dotyczących skuteczności leczenia trądziku erytromycyną wykazano, że leczenie przebiega szybciej po zastosowaniu erytromycyny z dodatkiem cynku. Nie wszystkie z prowadzonych badań wykazały jednoznacznie efektywność cynku na leczenie trądziku. Niewątpliwie jest on skutecznym środkiem leczniczym w terapii trądziku, a badania pozwalające na określenie optymalnego schematu leczenia o wysokiej skuteczności są wciąż prowadzone.

Naturalne źródła cynku w diecie

Cynk znajdziemy w produktach bogatych w białko, zarówno pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego. Najlepiej przyswajalne źródła cynku mają pochodzenie odzwierzęce. Są to przede wszystkim:

• ostrygi i owoce morza,
• czerwone mięso (wołowina i wieprzowina),
• wątróbka,
• drób,
• jaja,
• ryby.

Produkty roślinne są równie wartościowym źródłem cynku, jednak jego przyswajalność z form roślinnych jest o połowę mniejsza niż z produktów zwierzęcych. Najwięcej cynku zawierają pestki dyni, nasiona sezamu i słonecznika, rośliny strączkowe (ciecierzyca, fasola, soczewica), orzechy, produkty pełnoziarniste oraz kakao i gorzka czekolada.

Reklama

Kollagen-Intercell® Sprawdź

Mikrobiom-Intercell® Sprawdź

Krem intensywnie regenerujący MythoSkin® B12 MSE dr Enzmann Sprawdź

QuinoMit® Q10 Fluid – Ubichinol MSE Sprawdź

Cynkomit MSE Sprawdź

Cynk dwuwartościowy MSE Sprawdź

Jak skutecznie łączyć pielęgnację i suplementację?

Połączenie pielęgnacji kosmetykami zawierającymi cynk wraz z odpowiednią suplementacją pierwiastka pozwoli na kompleksowe działanie od zewnątrz i wewnątrz. Suplementacja dobrymi jakościowo produktami powinna trwać nie dłużej niż 3 miesiące. Najlepiej przyjmować cynk po posiłku, w połączeniu z witaminami A, C lub selenem dla lepszego wchłaniania.

W pielęgnacji zewnętrznej można wykorzystać dobroczynne działanie cynku na cerę tłustą i trądzikową. Filtr przeciwsłoneczny z cynkiem będzie dobrym wyborem dla każdego rodzaju skóry.

Podsumowując

Cynk jest niezwykle cennym pierwiastkiem, kluczowym dla zdrowia skóry. Zarówno świadoma pielęgnacja zewnętrzna, jak i dieta bogata w cynk mogą poprawić kondycję skóry i pomóc w terapii trądziku i innych dermatoz. Połączenie zbilansowanej diety, rozsądnej suplementacji i dostosowanych do potrzeb skóry kosmetyków to najlepsze rozwiązanie w dbaniu o dobrostan skóry i organizmu. Dzięki holistycznemu podejściu cynk staje się skutecznym sprzymierzeńcem w codziennej pielęgnacji skóry.