Cytykolina – aby pamiętać dłużej, wiedzieć więcej i cieszyć się pełnią życia każdego dnia

Cytykolina – aby pamiętać dłużej, wiedzieć więcej i cieszyć się pełnią życia każdego dnia

cytycholina, cholina, fosfolipidy, lecytyna, pamięć, mózg

Co robimy zimą, aby zabezpieczyć wrażliwe na działanie niskich temperatur części naszego ciała? Na dłonie zakładamy rękawiczki, stopy ukrywamy w ciepłych skarpetkach, a szyję otulamy szczelnie szalem. Podobnej ochrony potrzebują również nasze komórki – wrażliwe na działanie wolnych rodników i innych czynników, które mogą prowadzić do ich uszkodzenia. W organizmie ssaków, w tym człowieka rolę takiego „szalika” spełniają specjalne związki lipidów połączonych
z grupą fosforową to jest fosfolipidy.

Fosfolipidy to nie tylko kluczowy element strukturalny błon komórkowych oraz błon mitochondrialnych, lecz jednocześnie współregulator komórkowych przemian metabolicznych o właściwościach ochronnych wobec układu nerwowego, trawiennego i innych [1], [2].

Substancja, która stanowi kluczowy substrat do syntezy najważniejszego fosfolipidu, jaki wchodzi w skład błon komórkowych, nosi nazwę cytydynodifosfocholina, powszechniej znana jako cytykolina, czy też CDP-cholina.

Cytykolina jest znana już od lat 70. XX wieku jako lek nootropowy (poprawiający funkcje kognitywne mózgu) oraz wykazujący działanie ochronne wobec komórek mózgowych, który sprzedawano na receptę [6]. Jak się wydaje, substancja ta może przyczyniać się też do prawidłowego funkcjonowania samych mitochondriów, wątroby oraz procesów związanych
z kodowaniem genetycznym. Dlaczego?..

Żebyśmy mogli odpowiedzieć sobie na to pytanie, najpierw nieco biochemii. Będzie trudniej niż zwykle, ale wiedza na temat składników, które tworzą CDP-cholinę jest nam niezbędna do zrozumienia roli tej substancji w organizmie człowieka. Przygotuj filiżankę kawy albo ulubionej herbaty, usiądź wygodnie i… zaczynamy.

Cytykolina

Cytykolina (znana w literaturze również jako CDP-cholina) to substancja rozpuszczalna w wodzie. CDP-cholina stanowi produkt pośredni przemian metabolicznych, które zachodzą w obrębie błon komórkowych. Cytykolina to substrat niezbędny do syntezy fosfatydylocholiny tj. lecytyny oraz innych fosfolipidów, a który otrzymujemy z połączenia choliny, cytydyny, pirofosforanu oraz rybozy przy udziale enzymu syntetaza CDP-cholinowa [14].

Uwaga: aktywność enzymu syntetaza CDP-cholinowa (ang. CCT) w organizmie hamują niedobory cynku, co oznacza, iż dostateczne zaopatrzenie organizmu w ten pierwiastek warunkuje produkcję cytykoliny w organizmie.

Cytykolina przyjmowana w postaci suplementu diety podlega najpierw rozłożeniu na cholinę oraz cytydynę, związki chemiczne, które albo podlegają wykorzystaniu pojedynczo, ponieważ same w sobie również spełniają w organizmie ważne funkcje, patrz niżej, albo też ulega ponownej resyntezie, tak aby mogła posłużyć do produkcji fosfatydylocholiny czyli lecytyny. Jednocześnie, jak przekonasz się o tym z dalszej części tekstu, CDP-cholina spełnia w naszym organizmie istotne funkcje jako samodzielna substancja czynna.

W uproszczeniu:

CDP-cholina (cytykolina) + diacyloglicerol (powstały z połączenia dwóch łańcuchów kwasów tłuszczowych) = fosfatydylocholina (lecytyna)

 

Cholina i cytydyna – zgrany duet

Cholina i cytydyna mają zdolność przenikania bariery krew-mózg. W obrębie komórek mózgowych obie substancje ulegają następnie ponownej resyntezie, tworząc cząsteczkę cytykoliny.

Dla przypomnienia – cholina uczestniczy w metabolizmie homocysteiny (endogenna synteza choliny, przy udziale enzymu PEMT prowadzi do wytworzenia S-adenozylohomocysteiny, podczas gdy ta sama cholina po przekształceniu w betainę uczestniczy w endogennym recyklingu metioniny z homocysteiny, przy udziale enzymu BHMT). Cytykolina jako donor choliny w organizmie mogłaby zatem teoretycznie przyczyniać się więc do obniżania poziomu homocysteiny w komórkach [5]. Jednocześnie przeprowadzone w 2003 roku badania na szczurach wykazały, iż niskie dawki cytykoliny nie prowadziły do żadnej znaczącej zmiany poziomu homocysteiny, podczas gdy duże ilości CDP-choliny zwiększały wręcz poziom homocysteiny w organizmie tych zwierząt. W literaturze rola cytycholiny w odniesieniu do obniżania poziomu homocysteiny nadal pozostaje niejasna [6], [25].

Z drugiej strony wystarczające zaopatrzenie organizmu w cholinę jest kluczowe dla zdrowia centralnego układu nerwowego, serca, mięśni szkieletowych, wątroby oraz ogólnego przebiegu metabolizmu. Cholina to również prekursor ważnego neurotransmitera – acetylocholiny. Niedobory choliny zwiększają ryzyko niealkoholowego stłuszczeniowego zapalenia wątroby oraz uszkodzeń mięśni. Nasze zapotrzebowanie na cholinę rośnie szczególnie w okresie ciąży, karmienia piersią, w przypadku zaburzeń funkcjonowania wątroby oraz przy regularnym spożywaniu alkoholu. Co ciekawe, niedobory choliny często wykazują również pacjenci z chorobą  Alzheimera [7].

Z kolei sama cytydyna to związek chemiczny, który stanowi połączenie cytozyny (podstawowej zasady bazowej, jednej z czterech, które tworzą nasze DNA i RNA, obok adeniny, guaniny i tymidyny) oraz rybozy – cukru prostego, który wchodzi w skład naszego DNA oraz stanowi łatwo dostępne paliwo dla mitochondrialnej produkcji energii [3]. Cytydyna może być wykorzystywana do produkcji różnych kwasów nukleinowych oraz fosfolipidów – ta ostatnia odbywa się w ramach tak zwanego szlaku CDP (szlaku diacyloglicerolowego, lub tzw. reakcji Kennedy’ego) [4], [6].

Teraz, gdy już wiesz, dlaczego cholina i fosfolipidy ogółem są tak ważne dla zdrowia naszego organizmu, czas na kolejne ważne pytanie:

Cytycholina czy lecytyna? Co jest lepszym źródłem choliny w organizmie?

1. Zgodnie z wynikami badań naukowych, suplementacja cytykoliny jest o wiele bezpieczniejsza dla człowieka niż suplementacja lecytyny, a to dlatego, iż w odróżnieniu od choliny pozyskiwanej z lecytyny, cholina z cytycholiny nie ulega zbyt łatwo konwersji do szkodliwej trimetyloaminy (TMA, TMAO). Trimetyloaminę uznaje się za substancję lekko trującą, która w zbyt dużym stężeniu odpowiada za charakterystyczny rybi zapach ciała. Ponadto wysoki poziom TMA we krwi kojarzy się ze wzrostem ryzyka schorzeń układu sercowo-naczyniowego, zawału serca oraz udaru mózgu [6]. Stosowana w dawkach zalecanych przez unijny organ EFSA (European Food Safety Authority), cytykolina wydaje się być pozbawiona skutków ubocznych, przy jednoczesnym pozytywnym wpływie na nasz organizm [10]. Według EFSA taka maksymalna bezpieczna dobowa dawka cytykoliny to 500mg na dobę.

2.  Zgodnie z wynikami badań, w odróżnieniu od fosfatydylocholiny, cytycholina faktycznie bezpośrednio przyczynia się do znaczącej poprawy takich funkcji mózgowych jak pamięć czy funkcje poznawcze [7]. Zjawisko to może znajdować m. in. wytłumaczenie unikalną zdolnością cytykoliny do podnoszenia poziomu neurotransmitera acetylocholiny jak również usprawnianiu metabolizmu w obrębie komórek mózgowych [8]. Przykładowo, przyczyniając się do prawidłowej gospodarki glukozą w mózgu, zgodnie z hipotezą o insulinooporności neuronów jako przyczynie tej choroby [9], cytycholina może zapobiegać też chorobie Alzheimera, zwłaszcza że jak się wydaje, substancja ta chroni nas również przed cytotoksycznym działaniem amyloidu [11]. Z drugiej strony, jednoczesna suplementacja cytykoliny oraz L-dopa u pacjentów z chorobą Parkinsona pozwalała na zredukowanie dawki lewodopy o nawet 50% bez jakiegokolwiek ponownego nasilenia objawów choroby [19]. Istnieją też dowody na to, iż CDP-cholina skutecznie wspomaga nas w walce z depresją [22].

3.  Cytykolina chroni mózg oraz wątrobę przed negatywnymi skutkami niedokrwienia oraz związanego z tym niedotlenienia i następującego po nich lokalnego nasilenia stresu oksydacyjnego oraz nitrozacyjnego. W badaniach na szczurach, które poddano ischemii, CDP-cholina obniżała poziom takich markerów stanów zapalnych wątroby jak AST oraz ALT, a ponadto zmniejszała ilość kwasu mlekowego we krwi, co sugeruje ochronne właściwości cytykoliny wobec mitochondriów. Redukcja stresu oksydacyjnego przez cytykolinę wspomaga prawidłowe funkcjonowanie mitochondriów, a w szczególności działanie III i IV kompleksu łańcucha oddechowego. Generalnie cytykolina wydaje się wykazywać najsilniejsze właściwości ochronne w przypadku wolno postępujących schorzeń neurodegeneracyjnych. Jako substancja czynna cytykolina przyczynia się też do utrzymywania wystarczających ilości kardiolipiny (specjalnego składnika wewnętrznej błony mitochondriów) oraz sfingomieliny w organizmie [16]. Co ciekawe, bez względu na swoje źródło, cholina wywiera jeszcze większe działanie ochronne na komórki mózgowe w połączeniu z kwasami omega-3 [15].

Przypuszczalnie, cytykolina może mieć niezwykle dobroczynny wpływ na oranizm również u wszystkich tych pacjentów, którzy cierpią z powodu zespołu szyjnego (HWS), ze względu na towarzyszące temu zaburzeniu nieustannie powtarzające się krótkotrwałe epizody niedokrwienia komórek mózgowych.

4. Poprzez pobudzanie syrtuiny SIRT-1 to cytykolina, ale nie fosfatydylocholina wydaje się stymulować procesy autofagii (komórkowego sprzątania) [11] oraz synergicznie nasilać działanie w organizmie innego związku, który posiada zdolność stymulowania syrtuin, tj. resweratolu. Ponadto cytykolina jest w stanie zapobiegać aktywacji enzymu fosfolipaza-A2, która działa w organizmie prozapalnie. W ten sposób pośrednio cytykolina wykazuje właściwości przeciwstarzeniowe, przeciwzapalne oraz przeciwgorączkowe [11].

5. W odróżnieniu od fosfatydylocholiny, cytykolina wykazuje też unikalną zdolność wiązania ze sobą albuminy czyli specjalnego białka transportowego [12]. Jest to o tyle ważne, iż w tej postaci cytykolina nie może zbyt szybko ulegać hydrolizie, a w konsekwencji – dłużej spełniać w organizmie swoje funkcje jako cząsteczka sygnałowa. Jakie to funkcje? Otóż przypuszczalnie CDP-cholina może modulować działanie pewnych enzymów z grupy kinaz proteinowych, a w szczególności tych, które uczestniczą w reakcjach zapalnych, do jakich dochodzi w mózgu po fazie niedotlenienia/niedokrwienia (dokładniej mówiąc, chodzi tutaj o blokowanie ścieżki sygnałowej MAPK) [13]. Właściwość ta bez wątpienia współdecyduje o ochronnych właściwościach cytokoliny wobec CNS i zapobieganiu przez nią chorób neurodegeneracyjnych.

6. CDP-cholina wyróżnia się też zdolnością stymulowania syntezy glutationu oraz aktywności reduktazy glutationowej, przez co zapobiega peroksydacji lipidów oraz w kolejny sposób przyczynia się do ochrony naszego organizmu przed wolnymi rodnikami [17], wspomagając jednocześnie regenerację mózgu po przebytym udarze [20]. Jeżeli dodamy do tego przywracanie przez cytykolinę aktywności pompy protonowej Na/K w komórkach mózgowych [18], to okazuje się, iż cytykolina jest nie tylko donorem bezcennej choliny, lecz jednocześnie jako samodzielna substancja czynna sama spełnia bardzo ważne funkcje metaboliczne w organizmie człowieka.

Cytykolina – na co należy uważać

  • Po pierwsze, mimo wysokiej tolerancji i nieporównywalnie mniejszej toksyczności od nadmiaru fosfatydylocholiny w organizmie, dobowa terapeutyczna dawka cytykoliny nie powinna przekraczać 500-1500mg na dobę [19].
  • Po drugie, endogenna synteza cytykoliny zależy między innymi od wystarczających ilości cynku w organizmie.
  • Po trzecie, suplementacja wyłącznie cytykoliny nie jest wystarczająca do obniżenia poziomu homocysteiny w organizmie. Natomiast przyjmowanie preparatów z cytykoliną będzie wspomagało ochronę komórek układu nerwowego oraz wątroby w naszym organizmie [21].
  • Po czwarte, CDP-cholina może nasilać objawy zaburzeń związanych z nadmierną sekrecją hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), a w konsekwencji kortyzolu czyli tak zwanego hormonu stresu, ponieważ cytykolina ma zdolność zwiększania syntezy ACTH w organizmie. Zbyt wysoki poziom kortyzolu kojarzony jest z kolei z ryzykiem wystąpienia przewlekłych chorób zapalnych, w tym cukrzycy typu 2 oraz zaburzeń autoimmunologicznych [23]. Nadmiar hormonu adrenokortykotropowego jest również skorelowany z zaburzeniami snu [24]. Przed rozpoczęciem suplementacji cytykoliny warto zatem zweryfikować poziom ACTH / kortyzolu w organizmie.

Cytykolina – czy warto?

Bez względu na wiek [25], każdy niewątpliwie skorzysta z dobroczynnego wpływu CDP-choliny na organizm, w tym na poziomie komórkowym oraz mitochondrialnym. Cytykolina to bezcenna naturalna substancja, która usprawnia funkcjonowanie ludzkiego mózgu, zapobiegając schorzeniom neurodegeneracyjnym oraz łagodząc ich objawy, a która jednocześnie pozytywnie wpływa na pracę wątroby i mięśni oraz może przyczyniać się do wydłużania naszego życia.

Przyjmowana zgodnie z zaleceniami producenta i przy uwzględnieniu wspomnianych wyżej ograniczeń wysokiej jakości suplement diety zawierający CDP-cholinę jest absolutnie bezpieczny dla organizmu człowieka. W pewnych przypadkach (silne niedotlenienie mózgu, stan poudarowy) cytykolina może być przyjmowana także w formie zastrzyków lub liposomalnie.

Wprawdzie dane na temat wpływu cytykoliny na poziom homocysteiny w organizmie pozostają sprzeczne, jako donor choliny (prekursora fosfatydylocholiny) substancja ta pozwala chronić nasze komórki oraz mitochondria przed negatywnym działaniem zarówno homocysteiny jak również stresu oksydacyjnego i nitrozacyjnego.

Nie zapomnij zatem o cytykolinie, jeżeli chcesz pamiętać i wiedzieć więcej oraz cieszyć się dobrym zdrowiem na dłużej.

 

Autor: Sylwia Grodzicka

 

Bibliografia:

  1. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-662-02860-5_2
  2. https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/citicoline
  3. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Cytidine
  4. https://www.researchgate.net/figure/Intersection-between-pathways-of-choline-and-methionine-metabolism-in-the_fig1_313291158
  5. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0306987719303676?via%3Dihub
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6683073/
  7. https://www.eurekaselect.com/145759/article
  8. https://www.researchgate.net/profile/Julio_Secades/publication/12645255_Double-blind_placebo-controlled_study_with_citicoline_in_APOE_genotyped_Alzheimer's_disease_patients_Effects_on_cognitive_performance_brain_bioelectrical_activity_and_cerebral_perfusion/links/0912f5003c25513ad7000000.pdf
  9. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4600067/
  10. https://www.bfr.bund.de/cm/343/efsa-opinion-on-the-safety-of-citicoline.pdf
  11. https://link.springer.com/article/10.1007/s40263-014-0144-8
  12. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17657711/
  13. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16258856/
  14. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5710031/
  15. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4997672/
  16. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11796739/
  17. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/hs1001.096010
  18. https://www.researchgate.net/publication/12304475_Effect_of_CDP-choline_on_brain_acetylcholinesterase_and_NA_K-ATPase_in_adult_rats
  19. https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/citicoline
  20. https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-1090/citicoline
  21. https://edoc.ub.uni-muenchen.de/14690/1/Stuerner_Alexandra_Bianca.pdf
  22. Roohi-Azizi M, Arabzadeh S, Amidfar M, et al. Citicoline combination therapy for major depressive disorder: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Clin Neuropharm. 2017;40:1-5.2885707
  23. Cavun S, Savci V. CDP-choline increases plasma ACTH and potentiates the stimulated release of GH, TSH and LH: the cholinergic involvement. Fundam Clin Pharmacol. 2004;18(5):513-523.15482372
  24. https://www.naturalmedicinejournal.com/journal/2010-06/role-cortisol-sleep
  25. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0531513105008824

 

 

Szansa dla chorych na miopatię

Suplementacja witaminy B3 może łagodzić rozwój miopatii usprawniając metabolizm mitochondrialny. Witamina ta jest prekursorem związku NAD+ niezbędnego dla oddychania komórkowego i pozyskiwania energii, której brakuje komórkom mięśni podczas tej choroby.

Leksykon Zdrowia
4 4-HNE 4-HYDROKSYNONENAL 5 5-MTHF A ACESULFAM K ACETON ACETYLACJA ACETYLO-COA ADDISONA, ZESPÓŁ ADENINA ADENOZYNOTRÓJFOSFORAN ADINOPEKTYNA ADIPOCYTY ADMA AGE AKONITAZA AKROLEINA AKTYWNY OCTAN ALFA, FALE MÓZGOWE ALLOSTERYCZNY MODULATOR AMD AMID KWASU NIKOTYNOWEGO AMPK AMYLAZA ANGIOGENEZA ANGIOTENSYNA ANTYOKSYDANTY APOPTOZA ASPARTAM ATP AUTOFAGOCYTOZA ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) ANTYGEN AUTOFAGOSOM B BABKA JAJOWATA BETA - OKSYDACJA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH BETA, FALE MÓZGOWE BETA-BLOKERY BIAŁA TKANKA TŁUSZCZOWA BIAŁKO C-REAKTYWNE BŁONNIK POKARMOWY BRĄZOWA TKANKA TŁUSZCZOWA BRCA1 C CFS CHELATACJA CHROMOGRANINA A CIAŁA KETONOWE CISPLATYNA CK COMT CORICH CYKL COX CRP CYJANOKOBALAMINA CYKL CYTRYNIANOWY CYKL KREBSA CYKL KWASU CYTRYNOWEGO CYKL MOCZNIKOWY CYKL ORNITYNOWY CYKLAMINIAN CYKLOOKSYGENAZA PROSTAGLANDYNOWA CYP2D6 CYSTATIONINA CYTOCHROM C CYTOKINY STANU ZAPALNEGO CYTOZYNA CYTRULINA CZYNNIK INDUKOWANY HIPOKSJĄ CZYNNIK TOLERANCJI GLUKOZY CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU ŚRÓDBŁONKA NACZYNIOWEGO CHOLINA CYTOKINY CHEMOKINY CZYNNIK MARTWICY NOWOTWORÓW D DEHYDROGENAZA PIROGRONIANOWA DEHYDROGENAZY DEKSTRYNA DELTA, FALE MÓZGOWE DHA DIALDEHYD MALONOWY DINUKLEOTYD NIKOTYNOAMIDOADENINOWY DIOKSYGENAZA DIOKSYNY DOKSORUBICYNA DYSMUTAZA PONADTLENKOWA DYSTONIA DESATURACJA E EBV ECGF EEG ELEKTROENCEFALOGRAFIA ENDOTOKSYNA ENO ENTEROCYTY EPA EPIGENETYKA ERYTRYTOL F FAD FADH2 FENOLOWE KWASY FERMENTACJA MLECZANOWA FIBRATY FIBROMIALGIA FILOCHINON FITOSTERYNY FITOWY, KWAS FLAWONOIDY FLUPIRTYNA FMS FOSFATYDYLOSERYNA FOSFORAN-5-PIRYDOKSALU FOSFORYLACJA OKSYDACYJNA FRATAKSYNA FRUKTOZO-1,6-BIFOSFORAN FURANY FAGOCYTOZA G GABA GALAKTOZA GALENIKA GAMMA, FALE MÓZGOWE GASTRYNA GENISTEINA GLICEROLO-3-FOSFORAN GLIKOLIZA GLUKAGON GLUKOKORTYKOIDY GLUKONEOGENEZA GLUT GLUTAMINA GLUTAMINIAN GLUTATION GLUTATION ZREDUKOWANY GSH GSSG GTP GUANINA H HAPTOKORYNA HBA1C HDL HEMOGLOBINA HENLEGO, PĘTLA HIF1Α HIPOKSJA HISTONY HOLOTRANSKOBALAMINA HYDROPEROKSYLOWY, RODNIK HASHIMOTO I IGA IGE IGF-1 IGG IMMUNOGLOBULINA A IMMUNOGLOBULINA E IMMUNOGLOBULINA G INDEKS GLIKEMICZNY (IG) INDEKS INSULINOWY (FII) INHIBITORY ENZYMÓW INHIBITORY POMPY PROTONOWEJ INO INSULINA INSULINOOPORNOŚĆ INULINA INULINA K KALCYTRIOL KANCEROGEN KARBOKSYLAZA PIROGRONIANOWA KARDIOLIPINA KATECHOLO-O-METYLOTRANSFERAZA KERATYNA KETOGENEZA KINAZA KREATYNOWA KINAZA MTOR KOBALAMINA KOENZYM A KOENZYM Q10 KOFAKTOR KOMPLEKS DEHYDROGENAZY PIROGRONIANOWEJ KOZŁEK LEKARSKI KREATYNA KREATYNINA KSENOBIOTYKI KSYLITOL KUMARYNA KWAS ALFA - LINOLENOWY KWAS DOKOZAHEKSAENOWY KWAS EIKOZAPENTAENOWY KWAS GAMMA-AMINOMASŁOWY KWAS LINOLOWY KWAS LIPONOWY KWASICA KETONOWA KWASICA METABOLICZNA KWASICA MLECZANOWA KWASU MLEKOWEGO CYKL KWAS MLEKOWY KATALAZA KLASTER Ł ŁAŃCUCH ODDECHOWY L LDL LEKTYNY LEPTYNA LEPTYNOOPORNOŚĆ LIGAND LIGNANY LIKOPEN LIMONINA LINDAN LINDANY LIPAZA LIPOLIZA LIZOSOM LIMFOCYTY M MALONOWY, DIALDEHYD MALTODEKSTRYNA MAŚLAN MASŁOWY, KWAS MCS MDA MDR – P MEDYCYNA MITOCHONDRIALNA METYLACJA METYLOKOBALAMINA MITOCHONDRIUM MITOFAGIA MLECZAN MRNA MRNA MTDNA MTHFR MTNO MTRNA N NAD NAD+ NADH NADPH NADTLENEK WODORU NADTLENOAZOTYN NEFRONU, PĘTLA NFKB NIACYNA NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE NIEZBĘDNE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NLPZ NMDA NNO O OKSYDAZA CYTOCHROMU C OKSYDOREDUKTAZY OKSYGENAZA HEMOWA 1 ORAC OROTOWY, KWAS OSTROPEST PLAMISTY OŚ HPA P PEKTYNY PEPSYNA PEPTYDY PEROKSYDAZY PET PIEPRZ METYSTYNOWY PIROFOSFORAN TIAMINY PIROGRONIAN PIRYDOKSYNA PIRYMIDYNY PLUSKWICA GRONIASTA POCHP PODSTAWNIK POJEMNOŚĆ ANTYOKSYDACYJNA ORGANIZMU POLIFENOLE POLISACHARYDY POSZARPANE CZERWONE WŁÓKNA PPI PRODUKT ZAAWANSOWANEJ GLIKACJI PROTEAZY PROTEOLIZA PRZECIWUTLENIACZE PURYNY PARESTEZJA PRZECIWCIAŁA Q QTC R REAKCJA ANAPLEROTYCZNA REPERFUZJA RESWERATROL RÓŻENIEC RYBOFLAWINA RYBOZA REAKCJA AUTOIMMUNOLOGICZNA RECEPTORY KOMÓRKOWE S S-100, BIAŁKA SAPONINY SIRT3 SIRTUINY SOD SOD-1 SOD-2 SOMATOLIBERTYNA SOMATOSTATYNA SSRI STATYNY STRES NITROZACYJNY STRES OKSYDACYJNY SUKRALOZA SYLIMARYNA SZCZAWIOOCTAN SIBO Ś ŚRÓDBŁONKOWY CZYNNIK WZROSTU T T3 T4 TEOBROMINA THETA, FALE MÓZGOWE TIAMINA TLENEK AZOTU (NO) TORSADE DE POINTES TRANSKOBALAMINA I TRANSKOBALAMINA II TRIJODOTYRONINA TRÓJGLICERYDY TRYPSYNA TYMINA TYROKSYNA TNF - ALFA U U, ZAŁAMEK URACYL UTLENIONE GSH V VEGF W WIELOKSZTAŁTNY CZĘSTOKURCZ KOMOROWY WOLNE RODNIKI Z ZESPÓŁ PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA ZESPÓŁ WRAŻLIWOŚCI NA WIELORAKIE SUBSTANCJE CHEMICZNE ZWYRODNIENIE PLAMKI ŻÓŁTEJ
Reklama
Neuro-Intercell®
Doskonałe źródło fosfolipidów, standaryzowanego ekstraktu z Gingko biloba oraz witamin z grupy B
Reklama
Neuro-Intercell®
Doskonałe źródło fosfolipidów, standaryzowanego ekstraktu z Gingko biloba oraz witamin z grupy B
Redakcja:
mail: redakcja@mito-med.pl
Reklama:
mail: reklama@mito-med.pl
2017 © Mito Med