Kwasy tłuszczowe omega-3 (n-3) są kluczowymi składnikami odżywczymi dla zachowania zdrowia. Organizm człowieka nie wytwarza samodzielnie kwasów omega-3, co oznacza, że ​​są „niezbędnymi kwasami tłuszczowymi” i musimy przyjmować je wraz z dietą.


Czym są kwasy omega-3?

Nazwa omega 3 pochodzi od miejsca w którym występuje pierwszego wiązanie podwójne w łańcuchu węglowym (-CH3) [1].

Udowodnione pozytywne formy oddziaływania kwasów tłuszczowych omega-3 [Kuklinski. B. Mitochondria [...] 2017, 2].

  • Wpływają na metabolizm komórkowy i regulację ekspresji genów
  • Budują fosfolipidy błon komórkowych i pomagają im pełnić wiele funkcji np. utrzymywać właściwe przekaźnictwo nerwowe.
  • Aktywują sygnały przeciwzapalne
  • Przyspieszają rozpuszczanie metabolitów zapalnych
  • Hamują reakcje autoimmunologiczne
  • Opóźniają skracanie telomerów
  • Osłabienie tworzenia się agregatów trombocytów
  • Hamują PDGF A oraz B (płytkopochodny czynnik wzrostu)

EPA DHA ALA

Wśród kwasów omega 3 najbardziej znane są:  ALA, EPA i DHA.

ALA – kwas alfa-linolenowy pochodzenia roślinnego, znajduje się m.in w nasionach lnu i nasionach chia oraz oleju rzepakowym, orzechach i soi. ALA jest znany jako omega-3 o krótkim łańcuchu co oznacza, że musi zostać przekształcony w długo łańcuchowane EPA i DHA. Proces ten jest nieefektywny i tylko niewielki procent spożywanego kwasu ALA jest przekształcane w kwasy długołańcuchowe [3].

EPA – kwas eikozapentaenowy to 20-węglowy kwas tłuszczowy występujący w tłustych rybach, algach i oleju z kryla. EPA stabilizuje błony komórek nerwowych. Jest prekursorem syntezy eikozanoidów (grupy biologicznie czynnych substancji), takich jak leukotrieny oraz prostaglandyny (PGE3), tromboksany (TXA3), prostacykliny (PGI3). Związki te uczestniczą m.in.
w regulacji ciśnienia krwi, czynności nerek czy w procesie krzepnięcia krwi [4]. EPA pomaga chronić tętnice przez zmianami miażdżycowymi poprzez zmniejszenie krzepnięcia krwi. [5, 6].

DHA kwas dokozaheksaenowy to 22-węglowy kwas tłuszczowy, który występuje w dużym natężeniu w mózgu, siatkówce oka, jądrach i nasieniu. Natomiast w produktach spożywczych znajdziemy go w tłustych rybach, oleju z kryla i algach. Kwas DHA jest ilościowo najważniejszym kwasem z rodziny omega-3. Pełni unikalną i niezbędną rolę w metabolizmie błony komórkowej neuronów oraz komórek gleju. Z tego powodu jest niezbędny dla funkcjonowania mózgu i bierze udział
w produkcji neuroprzekaźników [7, 8].

Przekształcanie ALA w EPA i DHA

Roślinne źródła omega-3 zawierają gównie kwas ALA i najwięcej znajdziemy go w olejach: z siemienia lnianego, oleju
z konopi, oleju z orzecha włoskiego i oleju rzepakowy. Jednak badania dowodzą, że tylko niewielki procent ALA może być przekształcany w niezbędne nam kwasy DHA i EPA [9]. Jednak tylko 2 do 10% ALA jest przekształcane w EPA lub DHA [10], a inne badania wykazały, że nawet jeszcze mniej.

W jednym z badań udowodniono, że konwersja ALA wynosi około 7% dla EPA i tylko 0,013% dla DHA [11].

Z kolei w inny badaniu stwierdzono, że konwersja ALA wynosi tylko 0,3% dla EPA i <0,01% dla DHA [12].

Proces sprawnego przekształcania ALA zależy bowiem od enzymu delta 6 desaturazy, który niestety nie działa w przypadku gdy jesteśmy chorzy, bądź brakuje nam pewnych substancji odżywczych. W takiej sytuacji roślinne źródła kwasów omega-3 są dla nas mało wartościowe. 


Kwasy omega-3 a mitochondria

Omega-3 jako składniki błon mitochondriów wspierają funkcje metaboliczne i transport elektronów [13].

Wyniki pokazują, że suplementacja omega-3 poprawia kinetykę łańcucha oddechowego mitochondriów i produkcje energii [14].

Badania na zwierzętach wykazały, że omega-3, a zwłaszcza EPA i DHA, mają pozytywny wpływ na parametry funkcjonowania mitochondriów w różnych stanach patologicznych związanych z dysfunkcją mitochondriów, takich jak choroby neurodegeneracyjne: choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, starzenie się, choroby układu krążenia choroby, cukrzyca i uszkodzenia wywołane ROS [15, 16].

W badaniach na zwierzętach suplementacja DHA spowodowała istotne zmiany w fosfolipidach błony mitochondrialnej. Wykazano, że suplementacja n-3 u zwierząt choroby na Parkinsona, poprzez wpływ na mitochondria, działa neuroprotekcyjnie oraz chroni mitochondria komórek serca u szczurów leczonych izoproterenolem [17].


Korzyści zdrowotne z kwasów omega 3

Redukują stany zapalne

Kwasy omega 3 działają przeciwzapalnie poprzez hamowanie nadmiernej odpowiedzi immunologicznej oraz redukowanie markerów prozapalnych: białka C-reaktywnego (CRP), interleukiny 6 (IL-6) i czynnika martwicy nowotworu (TNF-a) [18, 19].

Ponadto EPA i DHA działają antyoksydacyjne i przeciwdziałają skutkom stresu oksydacyjnego [20].

W jednym z badań na grupie mężczyzn, suplementacja DHA przez 6–12 tygodni zmniejszyła stężenie kilku markerów zapalnych we krwi o około 20% [21].

Badania pokazują, że suplementacja olejem z ryb zawierającym kwasy EPA i DHA obniża nasilenie przewlekłych chorób zapalnych i autoimmunologicznych, w tym: choroby Crohna, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycy, tocznia rumieniowatego, stwardnienia rozsianego i migrenowych bólów głowy [22].

Przyjmowanie oleju z ryb bogatego w kwasy EPA i DHA, obniżyło poziom cytokin stanu zapalnego (IL-6 i IL-1β), związanych z chorobami neurodegeneracyjnymi i autoimmunologicznymi [23].

Kwasy omega-3 są podstawą do wytworzenia w organizmie resolwin - lipidów zdolnych do zmniejszania stanów zapalnych [24].

Obniżają poziom trójglicerydów

Wysoki poziom triglicerydów zwiększa ryzyko chorób serca [25].

Odpowiednie dawki kwasów tłuszczowych omega-3 mogą obniżyć poziom trójglicerydów [26], zwykle w zakresie 15–30% [27, 28].

Kwasy omega 3 hamują proces powstawania blaszki miażdżycowej, promują uwalnianie śródbłonkowego tlenku azotu, który rozszerza naczynia krwionośne [29, 30, 31].

Suplementacja kwasów EPA i DHA przez kilka tygodni pozwoliła na obniżenie całkowitego stężenia trójglicerydów [32].

Promują zdrowie układu sercowo-naczyniowego

Kwasy tłuszczowe omega-3 są powiązane z licznymi korzyściami dla zdrowia serca [33].

Działanie kardioprotekcyjne kwasów omega 3 związane jest z obniżeniem ryzyka rozwoju choroby niedokrwiennej serca (ChNS) oraz jej konsekwencji w tym udarów i zgonów [34, 35,36].

Ponadto kwasy omega-3 chronią układ sercowo naczyniowy działając przeciwzapalnie i antyarytmicznie [37, 38].

Kwasy EPA i DHA zmniejszają poziom trójglicerydów – czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych [39].

Utrzymanie odpowiedniej proporcji między kwasami omega-3 i omega-6 pomaga chronić układ sercowo-naczyniowy [40].

Badania dowodzą, że wyższe spożycie DHA i EPA pochodzących z ryb, zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych [41].

Wykazano, że stosunek omega-3 do omega-6 wynoszący ok. 1:1 może zmniejszać ryzyko zgonu z powodu chorób układu krążenia nawet o 70% [42].

Działają neuroprotekcyjne

Działanie neuroprotekcyjne kwasów omega-3 związane jest z wysoką zawartością DHA w mózgu. Ponadto kwasy omega-3 wpływają m.in. na funkcje neuronów i integralność membrany komórek oraz poziom neurotransmiterów w mózgu [43,44, 45, 46]

Usprawniają funkcje poznawcze

Spadek funkcji mózgu jest jedną z nieuniknionych konsekwencji procesu starzenia.

Pomocne mogą okazać się kwasy omega 3, które mogą hamować osłabienie funkcji poznawczych, poprawiać pamięć zarówno u zdrowych osób jak i cierpiących na chorobę Alzheimera czy demencję [47].

Badanie na grupie zdrowych młodych dorosłych sugerowało, że po sześciu miesiącach codziennej suplementacji oleju rybnego bogatego w kwasy omega 3 poprawiła się pamięć osób badanych [48].

Kilka badań donosi, że wyższe spożycie omega-3 poprawia zdolności umysłowe, a nawet zmniejsza ryzyka choroby Alzheimera [49, 50, 51].

Przegląd badań kontrolowanych placebo sugeruje, że suplementy omega-3 mogą być korzystne w początkowych etapach choroby Alzheimera [52].

DHA pochodzące z alg przyjmowane przez sześć miesięcy poprawiło pamięć u starszych osób (powyżej 50 lat) [53].

Kontrolują nasilenie zaburzeń psychicznych

Niski poziom omega-3 odnotowano u osób z zaburzeniami psychicznymi [54].

Badania sugerują, że suplementy omega-3 mogą zmniejszać częstość wahań nastroju i nawrotów u osób ze schizofrenią
i chorobą afektywną dwubiegunową [55, 56, 57].

Istnieją dowody sugerujące, że przyjmowanie oleju rybnego wraz ze sprawdzonym lekiem przeciwdepresyjnym może mieć skuteczniejsze działanie [58].

Regularne spożywanie oleju z ryb zmniejsza tempo rozwoju demencji i innych chorób poznawczych u osób dorosłych
i osób starszych [59].

DHA aktywuje system kannabinoidowy, który może być jednym z mechanizmów poprawiających nastrój.

Pomagają w depresji

Depresja jest jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych.
Badania wskazują, że osoby regularnie spożywające kwasy omega-3 rzadziej chorują na depresję [60, 61].

Ponadto przyjmowanie kwasów omega 3 podczas depresji i stanów lękowych, zmniejsza objawy tych dolegliwości [62, 63, 64].

W jednym z badań stwierdzono, że EPA jest tak samo skuteczny w leczeniu depresji, jak fluoksetyna – lek przeciwdepresyjny [65].

Antydepresyjny efekt kwasów omega-3 związany jest z działaniem przeciwzapalnym i neuroprotekcyjnym, co pomaga obniżyć ryzyko depresji [66].

Zmniejszają ADHD u dzieci

W kilku badaniach zauważono, że dzieci z ADHD mają niższy poziom kwasów tłuszczowych omega-3 we krwi niż ich zdrowi rówieśnicy [67].

Wykazano, że suplementacja kwasów omega-3 może istotnie zmniejszać objawy ADHD takie jak: nadpobudliwość, impulsywność, niepokój i agresja [68, 69, 70, 71].

Naukowcy zaobserwowali, że suplementacja oleju z ryb była jednym z najbardziej obiecujących sposobów terapii ADHD
u dzieci [72].

Obniżają ryzyko zespołu metabolicznego i cukrzycy

Zespół metaboliczny obejmuje szereg objawów takich jak: otyłość centralną - brzuszną, wysokie ciśnienie krwi, insulinooporność, wysokie trójglicerydy. Omega-3 przynoszą wiele korzyści dla osób z zespołem metabolicznym.

Mogą zmniejszać oporność na insulinę, czynniki zapalne i choroby serca u osób z zespołem metabolicznym [73, 74, 75].

Ponadto utrzymanie odpowiedniej proporcji przyjmowanych kwasów omega-3 do omega-6 (najlepiej w stosunku 1: 1) jest związany ze zmniejszonym ryzykiem cukrzycy [76].

Olej z ryb jest istotny w profilaktyce i leczeniu nadwagi oraz otyłości poprzez hamowanie lipogenezy, wzrost uczucia sytości i hamowanie apetytu [77].

Omega 3 wpływają na płodność i rozwój płodu

Kwasy tłuszczowe omega-3 mogą stanowić skuteczną pomoc w opóźnianiu procesów starzenia jajników i poprawie jakości komórek jajowych u kobiet wpływając na ich płodność [78].

Istnieją dowody, że olej rybny może zmniejszać ryzyko przedwczesnych porodów i powikłań porodowych [79].

Wykazano, że suplementacja kwasów n-3 u kobiet w ciąży zapobiega przedwczesnemu porodowi oraz wpływa na zwiększanie urodzeniowej masy ciała dziecka [80, 81, 82].

Jedno z badań sugeruje, że suplementy DHA przyjmowane przez kobiety w ciąży, wspierają system odpornościowy dziecka zapewniając im dodatkową ochronę przed przeziębieniem [83].

Kwasy omega-3 przyjmowane przez kobiety w ciąży pomagają w prawidłowym rozwoju układu nerwowego dziecka [84].

Zwłaszcza kwas DHA ma kluczowe znaczenie dla rozwoju dziecka w pierwszych trzech miesiącach życia [85]. Wtedy jego najlepszym źródłem jest mleko matki, które zawiera więcej tego cennego kwasu jeżeli występuje go odpowiednia ilość
w diecie matki lub jest suplementowany [86].

Działają ochronnie na skórę

Wysokie spożycie ryb wiąże się ze zmniejszonym ryzykiem raka skóry [87]. Uważa się, że ta zależność spowodowana jest zawartymi w rybach kwasami omega-3 [88].

Olej rybny zmniejsza ryzyko oparzeń słonecznych skóry, zapalenia i chroni przed szkodliwym wpływem promieniowania UV [89, 90].

Pomagają w łuszczycy

Uzupełnieni leczenia łuszczycy o kwasy omega 3 pomaga znacząco zmniejszyć objawy choroby takie jak łuszczenie
i uszkodzenia skóry, świąd, rumień [91].

Chronią przed chorobami nerek

Kwasy tłuszczowe omega-3 działają profilaktycznie w chorobach nerek [92].

Ponadto suplementacja kwasów omega-3 wspomaga czynność nerek u chorych na cukrzycę [93]

Pomagają w chorobach przewodu pokarmowego

Przeciwzapalne działanie kwasów tłuszczowych omega-3 może pomóc w leczeniu chorób zapalnych jelit, zwłaszcza nieswoistym zapaleniu jelit IBD, a także u osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego [94].

Promują zdrowie tarczycy

EPA i DHA obniżają poziom lipidów we krwi i cholesterolu, co wpływa korzystnie na produkcję hormonów tarczycy [95]. Badania sugerują, że kwasy omega-3 regulują szlaki sygnałowe odpowiedzialne za gospodarkę hormonów tarczycy [96].

W wyniku suplementacji wzrosła aktywność mitochondrialnej dehydrogenazy glicerofosforanowej, enzymu zaangażowanego w termogenezę i stymulowanego przez hormon tarczycy T3.

Redukują bóle stawów

Badania dowodzą że suplementacja oleju rybiego bogatego w kwasy omega-3 zmniejsza ból spowodowany zapaleniem stawów [97, 98].

U pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów wysokie dawki oleju rybiego zmniejszają aktywność choroby [99].

Resolwiny występujące w EPA i DHA mogą zapobiegać bólom wywołanym przez stan zapalny i niektóre cytokiny takie jak TNF-α [100].

Zmniejszają ryzyko niektórych nowotworów

Wielu autorów sugeruje, że przeciwnowotworowy efekt kwasów omega-3 związany jest z ich wpływem na właściwości błon komórkowych (wzrost płynności i przepuszczalności) oraz działaniem przeciwzapalnym i zdolnością do hamowania czynnika wzrostu komórek, jak również ograniczeniem proliferacji komórek nowotworowych [101].

Kwasy omega-3 obniżają ryzyko zachorowania na raka jelita grubego, piersi, prostaty czy macicy [102, 103].

Istnieją dowody, że suplementacja oleju rybnego zmniejsza ryzyko raka prostaty u starszych mężczyzn [104].

W jednym z badań przyjmowanie oleju z ryb wiązało się ze zmniejszonym ryzykiem raka skóry [105].

Pomagają złagodzić bóle głowy wywołane migreną

Badanie na grupie młodzieży dowiodło, że olej z ryb jest korzystny w leczeniu migrenowych bólów głowy [106]. Suplementacja oleju rybnego zmniejszała częstotliwość, czas trwania i nasilenie bólów głowy [107].

Konsekwencje niedoboru omega-3  w organizmie

W wyniku niedoboru kwasów omega-3 w organizmie dochodzi do osłabienia i rozwoju schorzeń bądź eliminacji ich pozytywnego działania.

Wykazano, że niedobór omega-3, a szczególnie kwasów DHA i EPA powoduje [108]:

  • zmniejszenie syntezy prostaglandyn,
  • upośledzenie czynności fizjologiczne wielu narządów, m.in. serca, wątroby, nerek czy gruczołów dokrewnych,
  • prowadzi do wzrostu ryzyka rozwoju trombocytopenii (niedobór płytek krwi),
  • nasila stany zapalne,
  • prowadzi do neurodegeneracji,
  • wpływa na zaburzenia widzenia,
  • upośledza rozwój życia płodowego i dzieci do 2go roku życia

Niedobór DHA zarówno w okresie pre-, jak i postnatalnym przyczynia się do wzrostu ryzyka rozwoju chorób alergicznych, nieprawidłowego rozwoju somatycznego czy obniżenia zdolności funkcji poznawczych, w tym zdolności uczenia się u dzieci w wieku późniejszym [109, 110, 111].

Wysokie spożycie omega-3

Długookresowe badania wykazały, że wysokie spożycie EPA i DHA (nawet do 5 g/dobę) lub samego EPA (do 1,8 g/dobę) nie powodowało negatywnych skutków ubocznych takich jak zaburzony poziom glukozy czy funkcji immunologicznych [112].

Suplementacja EPA i DHA (2–6 g/dobę) lub samym DHA (2–4 g/dobę) powodowała zwiększenie ilości cholesterolu LDL przy jednoczesnym spadku poziomu TG, ale bez zmian stężenia cholesterolu całkowitego. Co nie stanowiło zwiększonego zagrożenia chorobami sercowo-naczyniowymi [113].

Zapotrzebowanie

Zalecenia dotyczące spożycia kwasów tłuszczowych omega-3 w diecie niemowląt, dzieci i młodzieży [114]

Niemowlęta i małe dzieci

0–6 miesięcy               ALA 0,5% ; DHA 100 mg/dobę

6–12 miesięcy             ALA 0,5% ; DHA 100 mg/dobę

12–24 miesięcy           ALA 0,5% ; DHA 100 mg/dobę

24–36 miesięcy           ALA 0,5% ; DHA + EPA: 250 mg/dobę

Dzieci i młodzież

2–18 lat                       ALA 0,5% ; DHA + EPA:
2 porcje ryb/tydzień, w tym raz ryby tłuste lub 250 mg/dobę

Zalecenia dotyczące spożycia kwasów tłuszczowych omega-3 w diecie osób dorosłych [115]

Osoby dorosłe            ALA 0,5% E ; DHA + EPA: 250 mg/dobę, najlepiej w postaci 2 porcji ryb/tydzień, w tym raz ryby tłuste

Kobiety w ciąży         DHA + EPA 250 mg/dobę, najlepiej w postaci 2 porcji ryb/tydzień, w tym raz ryby tłuste + 100–200 mg DHA/dobę

Matki karmiące           DHA + EPA 250 mg/dobę, najlepiej w postaci2 porcji ryb/tydzień, w tym raz ryby tłuste+ 100–200 mg DHA/dobę

Przyjmuje się, że spożycie 2 porcji ryb morskich odpowiada zapotrzebowaniu na DHA i EPA na poziomie 250 mg na dobę. Jednak w prewencji chorób sercowo-naczyniowych zaleca się także suplementację EPA i DHA w ilości od min. 250 mg na dobę [116] do nawet 1200 mg/dobę (u chorych z niedokrwienną chorobą serca i podwyższonym poziomem trójglicerydów) [117].

Źródła w diecie

Najlepszym źródłem DHA i EPA są małe ryby morskie.

Roślinne źródła omega-3 zawierają gównie kwas ALA i najwięcej znajdziemy go w olejach: z siemienia lnianego, oleju z konopi, oleju z orzecha włoskiego i oleju rzepakowy. Jednak tylko niewielki procent roślinnych kwasów tłuszczowych jest przekształcany w niezbędne nam kwasy DHA i EPA. Aby kwas ALA obecny w olejach roślinach mógł zostać przekształcony potrzebujemy sprawnie działającego w naszym organizmie enzymu delta 6 desaturazy, który niestety nie działa w przypadku gdy jesteśmy chorzy, bądź brakuje nam pewnych substancji odżywczych niezbędnych do jego działania. Chociaż organizm może przekształcić ALA w EPA i DHA, badania sugerują, że tylko niewielka ilość może być syntetyzowana w organizmie z tego procesu [118]. W takiej sytuacji roślinne źródła kwasów omega-3 są dla nas mało wartościowe. 

Zawartość kwasu dokozaheksaenowego (DHA) w wybranych gatunkach ryb [119]

Nazwa produktu      Zawartość DHA (g/100 g produktu)

Łosoś                          2,15

Pstrąg tęczowy           1,76

Makrela                      1,12

Tuńczyk                      0,68

Śledź                          0,62

Węgorz                       0,57

Halibut biały               0,37

Morszczuk                  0,32

Pstrąg strumieniowy   0,29

 

Interakcje pomiędzy n-3 a lekami

Statyny hamują ochronne działanie kwasów omega-3 zaburzając ich metabolizm (prawdopodobnie poprzez aktywację przemian kwasów omega-6) [120].

Kwasy omega-3 zmniejszają krzepliwośc krwi i mogą wchodzić w interakcję z lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak kwas acetylosalicylowy czy warfaryna.

Jednak zdaniem ekspertów EFSA długotrwała suplementacja kwasami EPA i DHA u osób z wysokim ryzykiem krwawienia nie spowodowała wystąpienia powikłań krwotocznych [121].

 

Mitochondrialne wsparcie w depresji

Podczas depresji zmianie ulega równowaga biochemiczna wewnątrz naszego ciała. Jako jedną z przyczyn depresji podaje się stany zapalne, a dowodem są podwyższone ilości cytokin prozapalnych u osób cierpiących na tę chorobę. Co więcej, stanom zapalnym towarzyszy zwiększona produkcja reaktywnych form tlenu skutkująca powstaniem stresu oksydacyjnego, dlatego w mitochondrialnej terapii depresji niezwykle ważna jest odpowiednia ochrona antyoksydacyjna. Najsilniejsze działanie wykazują: koenzym Q10 i glutation w towarzystwie witaminy C i cynku.

Leksykon Zdrowia
4 4-HNE 4-HYDROKSYNONENAL 5 5-MTHF A ACESULFAM K ACETON ACETYLACJA ACETYLO-COA ADDISONA, ZESPÓŁ ADENINA ADENOZYNOTRÓJFOSFORAN ADINOPEKTYNA ADIPOCYTY ADMA AGE AKONITAZA AKROLEINA AKTYWNY OCTAN ALFA, FALE MÓZGOWE ALLOSTERYCZNY MODULATOR AMD AMID KWASU NIKOTYNOWEGO AMPK AMYLAZA ANGIOGENEZA ANGIOTENSYNA ANTYOKSYDANTY APOPTOZA ASPARTAM ATP AUTOFAGOCYTOZA ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) B BABKA JAJOWATA BETA - OKSYDACJA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH BETA, FALE MÓZGOWE BETA-BLOKERY BIAŁA TKANKA TŁUSZCZOWA BIAŁKO C-REAKTYWNE BŁONNIK POKARMOWY BRĄZOWA TKANKA TŁUSZCZOWA BRCA1 C CFS CHELATACJA CHROMOGRANINA A CIAŁA KETONOWE CISPLATYNA CK COMT CORICH CYKL COX CRP CYJANOKOBALAMINA CYKL CYTRYNIANOWY CYKL KREBSA CYKL KWASU CYTRYNOWEGO CYKL MOCZNIKOWY CYKL ORNITYNOWY CYKLAMINIAN CYKLOOKSYGENAZA PROSTAGLANDYNOWA CYP2D6 CYSTATIONINA CYTOCHROM C CYTOKINY STANU ZAPALNEGO CYTOZYNA CYTRULINA CZYNNIK INDUKOWANY HIPOKSJĄ CZYNNIK TOLERANCJI GLUKOZY CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU ŚRÓDBŁONKA NACZYNIOWEGO CHOLINA D DEHYDROGENAZA PIROGRONIANOWA DEHYDROGENAZY DEKSTRYNA DELTA, FALE MÓZGOWE DHA DIALDEHYD MALONOWY DINUKLEOTYD NIKOTYNOAMIDOADENINOWY DIOKSYGENAZA DIOKSYNY DOKSORUBICYNA DYSMUTAZA PONADTLENKOWA DYSTONIA DESATURACJA E EBV ECGF EEG ELEKTROENCEFALOGRAFIA ENDOTOKSYNA ENO ENTEROCYTY EPA EPIGENETYKA ERYTRYTOL F FAD FADH2 FENOLOWE KWASY FERMENTACJA MLECZANOWA FIBRATY FIBROMIALGIA FILOCHINON FITOSTERYNY FITOWY, KWAS FLAWONOIDY FLUPIRTYNA FMS FOSFATYDYLOSERYNA FOSFORAN-5-PIRYDOKSALU FOSFORYLACJA OKSYDACYJNA FRATAKSYNA FRUKTOZO-1,6-BIFOSFORAN FURANY FAGOCYTOZA G GABA GALAKTOZA GALENIKA GAMMA, FALE MÓZGOWE GASTRYNA GENISTEINA GLICEROLO-3-FOSFORAN GLIKOLIZA GLUKAGON GLUKOKORTYKOIDY GLUKONEOGENEZA GLUT GLUTAMINA GLUTAMINIAN GLUTATION GLUTATION ZREDUKOWANY GSH GSSG GTP GUANINA H HAPTOKORYNA HBA1C HDL HEMOGLOBINA HENLEGO, PĘTLA HIF1Α HIPOKSJA HISTONY HOLOTRANSKOBALAMINA HYDROPEROKSYLOWY, RODNIK HASHIMOTO I IGA IGE IGF-1 IGG IMMUNOGLOBULINA A IMMUNOGLOBULINA E IMMUNOGLOBULINA G INDEKS GLIKEMICZNY (IG) INDEKS INSULINOWY (FII) INHIBITORY ENZYMÓW INHIBITORY POMPY PROTONOWEJ INO INSULINA INSULINOOPORNOŚĆ INULINA INULINA K KALCYTRIOL KANCEROGEN KARBOKSYLAZA PIROGRONIANOWA KARDIOLIPINA KATECHOLO-O-METYLOTRANSFERAZA KERATYNA KETOGENEZA KINAZA KREATYNOWA KINAZA MTOR KOBALAMINA KOENZYM A KOENZYM Q10 KOFAKTOR KOMPLEKS DEHYDROGENAZY PIROGRONIANOWEJ KOZŁEK LEKARSKI KREATYNA KREATYNINA KSENOBIOTYKI KSYLITOL KUMARYNA KWAS ALFA - LINOLENOWY KWAS DOKOZAHEKSAENOWY KWAS EIKOZAPENTAENOWY KWAS GAMMA-AMINOMASŁOWY KWAS LINOLOWY KWAS LIPONOWY KWASICA KETONOWA KWASICA METABOLICZNA KWASICA MLECZANOWA KWASU MLEKOWEGO CYKL KWAS MLEKOWY KATALAZA KLASTER Ł ŁAŃCUCH ODDECHOWY L LDL LEKTYNY LEPTYNA LEPTYNOOPORNOŚĆ LIGAND LIGNANY LIKOPEN LIMONINA LINDAN LINDANY LIPAZA LIPOLIZA LIZOSOM M MALONOWY, DIALDEHYD MALTODEKSTRYNA MAŚLAN MASŁOWY, KWAS MCS MDA MDR – P MEDYCYNA MITOCHONDRIALNA METYLACJA METYLOKOBALAMINA MITOCHONDRIUM MITOFAGIA MLECZAN MRNA MRNA MTDNA MTHFR MTNO MTRNA N NAD NAD+ NADH NADPH NADTLENEK WODORU NADTLENOAZOTYN NEFRONU, PĘTLA NFKB NIACYNA NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE NIEZBĘDNE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NLPZ NMDA NNO O OKSYDAZA CYTOCHROMU C OKSYDOREDUKTAZY OKSYGENAZA HEMOWA 1 ORAC OROTOWY, KWAS OSTROPEST PLAMISTY OŚ HPA P PEKTYNY PEPSYNA PEPTYDY PEROKSYDAZY PET PIEPRZ METYSTYNOWY PIROFOSFORAN TIAMINY PIROGRONIAN PIRYDOKSYNA PIRYMIDYNY PLUSKWICA GRONIASTA POCHP PODSTAWNIK POJEMNOŚĆ ANTYOKSYDACYJNA ORGANIZMU POLIFENOLE POLISACHARYDY POSZARPANE CZERWONE WŁÓKNA PPI PRODUKT ZAAWANSOWANEJ GLIKACJI PROTEAZY PROTEOLIZA PRZECIWUTLENIACZE PURYNY PARESTEZJA Q QTC R REAKCJA ANAPLEROTYCZNA REPERFUZJA RESWERATROL RÓŻENIEC RYBOFLAWINA RYBOZA REAKCJA AUTOIMMUNOLOGICZNA S S-100, BIAŁKA SAPONINY SIRT3 SIRTUINY SOD SOD-1 SOD-2 SOMATOLIBERTYNA SOMATOSTATYNA SSRI STATYNY STRES NITROZACYJNY STRES OKSYDACYJNY SUKRALOZA SYLIMARYNA SZCZAWIOOCTAN SIBO Ś ŚRÓDBŁONKOWY CZYNNIK WZROSTU T T3 T4 TEOBROMINA THETA, FALE MÓZGOWE TIAMINA TLENEK AZOTU (NO) TORSADE DE POINTES TRANSKOBALAMINA I TRANSKOBALAMINA II TRIJODOTYRONINA TRÓJGLICERYDY TRYPSYNA TYMINA TYROKSYNA U U, ZAŁAMEK URACYL UTLENIONE GSH V VEGF W WIELOKSZTAŁTNY CZĘSTOKURCZ KOMOROWY WOLNE RODNIKI Z ZESPÓŁ PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA ZESPÓŁ WRAŻLIWOŚCI NA WIELORAKIE SUBSTANCJE CHEMICZNE ZWYRODNIENIE PLAMKI ŻÓŁTEJ
Reklama
Naturalne, najwyższej czystości KWASY OMEGA 3. Wysoka porcja 750 mg
Omegan 750®
Wysoka dawka 750mg najwyższej czystości kwasów tłuszczowych Omega-3 w idealnych proporcjach DHA do EPA.
Reklama
Naturalne, najwyższej czystości KWASY OMEGA 3. Wysoka porcja 750 mg
Omegan 750®
Wysoka dawka 750mg najwyższej czystości kwasów tłuszczowych Omega-3 w idealnych proporcjach DHA do EPA.
Redakcja:
mail: redakcja@mito-med.pl
Reklama:
mail: reklama@mito-med.pl
2017 © Mito Med