Przeciwstarzeniowe działanie NAD⁺: mity i fakty. Przegląd badań klinicznych nad NAD⁺ i jego prekursorami w kontekście anti-aging

NAD+ to niezwykle ważny koenzym uczestniczący w metabolizmie komórkowym i produkcji energii w mitochondriach. Jego znaczenie w procesach naprawy DNA, regulacji procesów oksydacyjno-redukcyjnych i pracy mitochondriów sprawiają, że jest uważany za składnik długowieczności. Co mówią badania kliniczne o działaniu przeciwstarzeniowym NAD+?

Czym jest NAD⁺ i jaka jest jego rola w organizmie?

NAD+ (dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy) to obecny w każdej komórce żywych organizmów koenzym pełniący kluczowe role w metabolizmie komórkowym. NAD+ oraz jego forma zredukowana NADH uczestniczą w procesach oksydacyjno-redukcyjnych i są odpowiedzialne między innymi za transport elektronów w łańcuchu oddechowym – szeregu zachodzących w mitochondriach reakcji, których produktem jest ATP stanowiące podstawową jednostkę energii biologicznej¹_.

Struktura chemiczna i funkcje biologiczne NAD⁺

Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy, jak wskazuje jego nazwa, jest zbudowany z połączenia dwóch nukleotydów – adeniny oraz nikotynoamidu. Ta unikalna struktura umożliwia mu przenoszenie elektronów, czyniąc go kluczowym uczestnikiem reakcji redoks. W związku z pełnioną funkcją, występuje w dwóch formach – utlenionej NAD⁺ oraz zredukowanej NADH, między którymi cyklicznie się przekształca w zależności od tego, w jakim procesie metabolicznym uczestniczy^1,2. NAD⁺ stanowi także bioaktywną formę witaminy B₃, która jest niezbędna do utrzymania jego prawidłowego poziomu w organizmie.

NAD⁺ stanowi nie tylko składnik niezbędny w produkcji energii komórkowej, ale także substrat dla licznych enzymów regulujących procesy komórkowe, takich jak sirtuina, PARP (polimeraza poli-ADP-rybozy) czy CD38. Regulują one wiele procesów komórkowych, m.in. naprawę DNA, kontrolę ekspresji genów, homeostazę wapnia, funkcje komórek odpornościowych czy odpowiedź na stres oksydacyjny^2,3.

NAD⁺ a proces starzenia się: mechanizmy molekularne

NAD+ i NADH nie tylko pełnią istotne role w utrzymaniu homeostazy w komórkach, ale także wpływają na procesy starzenia się. Wraz z upływem lat obserwowany jest stopniowy spadek komórkowego i tkankowego NAD⁺, przyczyniający się do rozwoju dolegliwości związanych z podeszłym wiekiem, takich jak takich jak spadek zdolności poznawczych, nowotwory, choroby metaboliczne. Jednym z podejść terapeutycznych ukierunkowanych na profilaktykę i łagodzenie przebiegu tych chorób jest zwiększenie stężenia NAD⁺ w organizmie poprzez suplementację jego prekursorów³.

Wpływ spadku poziomu NAD⁺ na starzenie się komórek

Spadek poziomu NAD⁺ w komórkach prowadzi do pogorszenia ich funkcji oraz wzrostu podatności na stres oksydacyjny i uszkodzenia DNA. Dodatkowo, skutkuje obniżeniem aktywności sirtuin – enzymów odgrywających rolę w regulacji rytmu okołodobowego, procesów starzenia się, odpowiedzi na stres. Z biegiem czasu wzrasta także ekspresja enzymów CD38 i CD157. Nie tylko przypisuje się im rolę w rozwoju chorób związanych z wiekiem, takich jak reumatoidalne zapalenie stawu i niektóre nowotwory, ale także przyczyniając się do degradacji NAD⁺, dodatkowo pogłębiając jego deficyt. W efekcie dochodzi do nagromadzenia uszkodzeń molekularnych, dysfunkcji komórkowych oraz zaburzeń homeostazy metabolicznej – procesów ściśle powiązanych ze starzeniem^1-3.

NAD⁺ a funkcjonowanie mitochondriów

Organellami szczególnie wrażliwymi na zmiany w dostępności NAD⁺ są mitochondria, stanowiące centra energetyczne komórek. To właśnie NAD⁺ i NADH warunkują sprawne działanie zachodzącego w mitochondriach łańcucha oddechowego i produkcji energii w postaci ATP. Niedobór NAD⁺ nie tylko zaburza przebieg tych procesów, ale także prowadzi do zwiększenia produkcji reaktywnych form tlenu i fragmentacji mitochondriów w wyniku oddziaływania stresu oksydacyjnego⁴.

Prekursory NAD⁺: NMN i NR – co warto wiedzieć?

Jedną z potencjalnych strategii przeciwdziałania niedoborowi NAD⁺ jest stosowanie jego prekursorów – związków, które mogą podnosić stężenie NAD⁺ w komórkach. Najczęściej bada się pod tym kątem korzyści z suplementacji mononukleotydu nikotynadminu (NMN) oraz nikotynamidu rybozydu (NR), będące formami witaminy B₃^1-3.

Nikotynamid mononukleotyd (NMN): właściwości i źródła

NMN to bezpośredni prekursor NAD⁺ powstający z nikotynamidu w reakcji z rybozo-5-fosforanem. Po dostarczeniu do organizmu NMN jest on szybko przekształcany do NAD⁺ za pośrednictwem enzymu NMNAT (adenylyltransferaza nikotynamid mononukleotydu). Jego suplementacja w badaniach w modelach zwierzęcych wykazała m.in. poprawę funkcji mitochondrialnych, wydolności fizycznej, insulinowrażliwości oraz spowolnienie procesów neurodegeneracyjnych³.

NMN w śladowych ilościach obecny jest w niektórych produktach spożywczych, takich jak brokuły, kapusta, ogórki czy awokado, cechuje się jednak bardzo niską biodostępnością z diety. W celu uzyskania korzyści z jego prozdrowotnego działania stosowany jest najczęściej w formie suplementów diety.

Nikotynamid rybozyd (NR): właściwości i źródła

NR jest z kolei formą witaminy B₃, która poprzez działanie enzymu NRK (kinaza nikotynamid rybozydu) jest w organizmie przekształcana w NMN, a następnie do NAD⁺. Ten wydłużony szlak biosyntezy sprawia, że nikotynamid rybozyd charakteryzuje się lepszą biodostępnością i wyższym bezpieczeństwem stosowania. Jego suplementacja, podobnie jak w przypadku NMN, wspomaga metabolizm energetyczny, poprawia odporność komórek na stres oksydacyjny oraz wspiera zdrowie układu sercowo-naczyniowego i nerwowego³.

Naturalne źródła NR to między innymi mleko i produkty mleczne, jednak występuje on w nich w niewielkich ilościach. Pomimo dużo lepszego stopnia przyswajania z diety, ze względu na jego niską zawartość w produktach spożywczych, NR także najczęściej stosowany jest w formie suplementów.

Przegląd badań klinicznych nad suplementacją NAD⁺ i jego prekursorami

Właściwości przeciwstarzeniowe NAD⁺ i jego prekursorów stanowią przedmiot nie tylko licznych badań in vitro, ale również badań klinicznych w modelach zwierzęcych i z udziałem ludzi. Ich wyniki wskazują na potencjalne liczne korzyści z suplementacji prekursorów NAD⁺ i ich wpływów na procesy starzenia się organizmu.

Reklama

Kwas alfa liponowy MSE-Alpha-NeuroMit Sprawdź

Magnez MSE Sprawdź

MitoSpermidin® MSE Sprawdź

QuinoMit® Q10 Fluid – Ubichinol MSE Sprawdź

Witamina B3 MSE Sprawdź

Badania na modelach zwierzęcych

Badania z wykorzystaniem NMN prowadzone z wykorzystaniem myszy laboratoryjnych wskazują na jego potencjalny szeroki wpływ na zdrowie i procesy starzenia, obejmujący m.in.:

• poprawę funkcji mózgu i ochronę przed procesami neurodegeneracyjnymi,
• poprawę funkcji układu oddechowego,
• wspomaganie pracy wątroby i jej właściwości regeneracyjnych,
• ochronę kardiomiocytów przed uszkodzeniami wynikającymi z tachykardii,
• działanie neuroprotekcyjne na fotoreceptory oka,
• zmniejszenie atrofii mięśniowej, wzmocnienie funkcji mitochondriów i wydolności fizycznej,
• uszczelnianie naczyń krwionośnych, poprawę przepływu krwi,
• wzmocnienie funkcji komórek układu odpornościowego⁵.

Podobne efekty obserwowano także w doświadczeniach z wykorzystaniem NR – prekursor ten suplementowany u myszy m.in. wspomagał pracę mięśni, zmniejszał ryzyko rozwoju chorób serca, zapobiegał stłuszczaniu wątroby, poprawiał homeostazę glukozy i ograniczał stany zapalne w obrębie układu nerwowego³.

Badania kliniczne z udziałem ludzi

Obiecujące wyniki przynoszą także prowadzone badania kliniczne z udziałem ludzi, chociaż na chwilę obecną są to w przeważającej mierze niewielkie grupy pacjentów. Doustna suplementacja NMN w dawkach od 100 do 500 mg lub NR w dawkach 250-1000 mg dziennie wykazała m.in. korzystny wpływ w zapobieganiu związanym z wiekiem dysfunkcjami mięśni oraz poprawę wydolności fizycznej, zwiększenie wrażliwości organizmu na insulinę oraz wydłużenie telomerów^3,5.

Mity i fakty dotyczące przeciwstarzeniowego działania NAD⁺

Rosnąca popularność suplementacji NAD⁺ i jego prekursorów oraz obiecujące wyniki badań klinicznych są źródłem licznych doniesień o ich rzekomym cudownym wpływie na zdrowie i długowieczność. Jednak czy te hasła reklamowe faktycznie są zgodne z prawdą?

Popularne twierdzenia a dowody naukowe

Często sugeruje się, że suplementacja NAD⁺ pozwala spowolnić (a nawet zatrzymać!) starzenie, odwrócić jego skutki oraz wydłużyć nasze życie. W rzeczywistości jednak, pomimo licznych obiecujących wyników badań w modelach zwierzęcych i na niewielkich grupach pacjentów, wciąż brakuje jednoznacznych i długoterminowych dowodów na przeciwstarzeniowe działanie NAD⁺. Wyniki badań wykazują wpływ poprawy stężenia NAD⁺ i suplementacji jego prekursorów na poprawę niektórych markerów procesów starzenia, takich jak funkcje mitochondriów, wrażliwość na insulinę, stres oksydacyjny, jednak nie ma dowodów na wpływ jego działania na wydłużenie długości życia^1,3.

Kontrowersje i nieporozumienia

Liczne nieporozumienia budzi także przypisywanie prozdrowotnych właściwości suplementacji NAD⁺. W tej formie związek ten nie jest zdolny do przenikania przez błony komórkowe, przez co nie może bezpośrednio oddziaływać na nasz organizm. W celu uzyskania korzystnych efektów suplementacja powinna opierać się na stosowaniu prekursorów, takich jak NMN i NR, które w organizmie są przekształcane w NAD⁺ i wykorzystywane do uzupełnienia jego niedoborów^3-5.

Podobnie jak w przypadku antyoksydantów, kontrowersje budzą także doniesienia o rzekomej uniwersalności NAD⁺ i zalecenia jego suplementacji dla wszystkich grup wiekowych, niezależnie od stanu zdrowia. Niektóre badania sugerują, że jego nadmierna suplementacja może sprzyjać rozwojowi nowotworów i wywierać szkodliwy wpływ na zdrowie^1,4,5_.

Potencjalne korzyści i ryzyka związane z suplementacją NAD⁺

Chociaż jednoznaczne potwierdzenie korzyści zdrowotnych i bezpieczeństwa suplementacji prekursorów NAD⁺ wciąż wymagają wielu badań klinicznych, już obecnie można zaobserwować ogromny potencjał tych składników w terapii przeciwstarzeniowej.

Korzyści zdrowotne

Opublikowane badania, przeprowadzone głównie na modelach zwierzęcych oraz w ograniczonych próbach klinicznych, sugerują, że zwiększenie poziomu NAD⁺ poprzez suplementację jego prekursorami może przynosić szereg korzyści zdrowotnych, takich jak:

• poprawa funkcji mitochondrialnych i energetycznych komórek,
• zwiększenie odporności na stres oksydacyjny,
• poprawa wydolności fizycznej i regeneracji,
• zwiększenie wrażliwości tkanek na insulinę i regulację poziomu glukozy,
• korzystny wpływ na funkcje poznawcze oraz działanie neuroprotekcyjne.

Możliwe skutki uboczne i przeciwwskazania

Dotychczasowe wyniki badań klinicznych wskazują, że NMN i NR są dobrze tolerowane u większości pacjentów. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmowały: zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wzdęcia), bóle głowy, uczucie zmęczenia. Wciąż brakuje jednak jednoznacznych dowodów naukowych na bezpieczeństwo długoterminowej suplementacji prekursorów NAD⁺, a niektóre doniesienia sugerują związane z nią ryzyko wystąpienia aktywności prokancerogennej^4,5.

Nie zaleca się suplementacji prekursorami NAD⁺ u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u osób z aktywnymi chorobami nowotworowymi, ze względu na brak wystarczających danych o bezpieczeństwie. Osoby przewlekle chore powinny skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji, szczególnie jeśli przyjmują leki wpływające na metabolizm lub funkcje wątroby.

Podsumowanie: Czy NAD⁺ to eliksir młodości?

NAD⁺ jest kluczowym składnikiem w utrzymaniu zdrowia komórkowego, wspiera metabolizm energetyczny oraz chroni organizm przed skutkami starzenia. Jego naturalny spadek wraz z wiekiem może przyczyniać się do osłabienia funkcji organizmu, a suplementacja prekursorów NAD⁺ w celu uzupełnienia powstałych niedoborów może potencjalnie spowalniać skutki starzenia się. Nie stanowią one jednak magicznego „eliksiru młodości”, a ich stosowanie w celu uzyskania pełnych efektów musi być wspierane poprzez zdrowy tryb życia – odpowiednią dietę, aktywność fizyczną, prawidłową higienę snu. Wciąż także brakuje jednoznacznych dowodów na korzyści i bezpieczeństwo długoterminowej suplementacji prekursorów NAD⁺.