Popularnym suplementem diety wśród osób uprawiających sport i ćwiczących intensywnie stała się karnityna. Na czym polega jej fenomen oraz co jest prawdą a co mitem dotyczącym tej substancji?

Karnityna umożliwia proces oksydacji kwasów tłuszczowych podczas którego spożyte tłuszcze są zamieniane na energię w naszym ciele. Karnityna bierze udział w wielu procesach metabolicznych tłuszczy między innymi, dlatego zwróciły na nią uwagę osoby uprawiające sport lub próbujące zredukować nadmiar tkanki tłuszczowej. Jednak czy na tym polega jej główne zadanie? Czym grożą deficyty tej substancji i kto jest na nie szczególnie narażony? Zacznijmy od początku.

Czym jest karnityna?

Karnityna to związek, który powstaje z aminokwasów lizyny i metioniny głównie w nerkach i wątrobie. Ponadto do jej syntezy niezbędne są: witamina C, witamina B6, niacyna i żelazo. Naturalną formą karnityny, która wykazuje działanie biologiczne jest L-karnityna. Większość tej substancji znajduje się w mięśniu serowym oraz mięśniach szkieletowych i to tym strukturom jest najbardziej potrzebna. Jeżeli chodzi o jej rozmieszczenie w komórce karnityna znajduje się w mitochondriach, w których pełni swoje funkcje związane z metabolizmem kwasów tłuszczowych.

Fizjologiczna rola karnityny

Karnityna jest zaangażowana w wiele procesów:

  • Wychwytuje wolne rodniki działając antyoksydacyjnie
  • Pełni rolę transportową głównie długołańcuchowych kwasów tłuszczowych z cytoplazmy do mitochondriów
  • Może brać udział w przenoszeniu innych elementów w zależności od związku, z jakim zostanie połączona, np. acetylo-CoA, metabolity
  • Usuwa kwas mlekowy z krwi i tkanek umożliwiając ich szybszą regenerację zmniejsz potocznie nazywane „zakwasy”
  • Bierze udział w formowaniu i usuwaniu ciał ketonowych
  • Wspomaga przekształcanie amoniaku w mocznik i wydalanie go z moczem
  • Stabilizuje błony komórkowe

Udział karnityny w utlenianiu kwasów tłuszczowych

Prześledźmy, zatem jak powinien prawidłowo wyglądać rozkład kwasów tłuszczowych. Odbywa się on w niezwykle istotnych organellach - mitochondriach. Przemiana ta zachodzi w macierzy mitochondriów, dokąd kwasy tłuszczowe muszą zostać przetransportowane. Tam acetylo-CoA (kwas tłuszczowy połączony z koenzymem A), przy pomocy enzymu (transferazy) ulega przemianie tworząc acetylokarnitynę. Z tej postaci kolejna translokaza (karnityno-acetylokarnitynowa) przenosi długołańcuchowe kwasy tłuszczowe z karnityny do wewnętrznej błony mitochondriów. Końcowym etapem jest przeniesienie kwasów tłuszczowych z acetylokarnityny na koenzym A, dzięki czemu powstaje wolna karnityna oraz acetylo-CoA. Reasumując cząsteczka karnityny transportuje cząsteczkę kwasu tłuszczowego z macierzy mitochondrium na wewnętrzną powierzchnię błony. Tam uwalnia kwas tłuszczowy, który może zostać przekształcony w energię.

Skutki niedoboru karnityny

Odpowiednia ilość karnityny jest kluczowa dla jej funkcji. W przeciwnym razie przy braku tej substancji organizm musiałby korzystać z energii pochodzącej np. z glukozy. Kiedy mamy wystarczająca ilość karnityny w komórkach może sprawnie zachodzić rozkładanie kwasów tłuszczowych, co zapobiega odkładaniu tłuszczów zapasowych np. w postaci tkanki tłuszczowej. Substancja ta transportuje również metabolity – czyli zbędne substancje powstające w wyniku przemian, oraz usuwa je z komórek. Przykładem są średnio i krótkołańcuchowych kwasy tłuszczowe, które w nadmiarze działają toksycznie. Związki te nie są w stanie samodzielnie wydostać się na zewnątrz komórek, a karnityna umożliwia ich przeniesienie przez błonę. Dlatego odpowiedni poziom karnityny przyczynia się również do sprawnego funkcjonowania komórek.

Do wytworzenia karnityny nasz organizm potrzebuje kilku różnych enzymów oraz aminokwasów: metioniny, lizyny i składników odżywczych: witaminy C, żelaza, niacyny (wit. B3), wit. B6, i α-ketoglutaranu. Niewystarczająca ilość, chociaż jednego z nich powoduje zahamowanie syntezy karnityny i kwasów tłuszczowych. Zatrzymane wytwarzanie karnityny prowadzi do jej braków co pośrednio wpływa też na zmniejszenie produkcji energii w mitochondriach. Jej niedobór powoduje w organizmie kumulowanie estrów acylo-CoA, które nie mogą zostać przetransportowane do mitochondriów i ulega zahamowaniu produkcja ATP. Z kolei zahamowanie przemian kwasów tłuszczowych powoduje zatrzymanie metabolizmu pirogronianu i dochodzi do kwasicy mleczanowej. Odczuwamy to bólem i osłabieniem mięśni. Najbardziej narażone na niedobory karnityny są osoby na nieprawidłowo zbilansowanej diecie a także wegańskiej lub w schorzeniach nerek (szczególnie pacjenci dializowani) czy wątroby a także osoby przyjmujące leki przeciwepileptyczne. W niektórych przypadkach dużego niedoboru może wystąpić zanikanie mięśni szkieletowych lub niewydolność mięśnia sercowego.

Suplementacja karnityny

Uzupełnianie tego składnika przynosi korzyści zarówno u osób zdrowych np. podczas treningów, jak i w chorobach [9]. Jednak jak wykazują badania sama karnityna może okazać się niewystarczająca i warto połączyć ją z innymi składnikami np. z wyciągiem z zielonej herbaty, kwasem omega-6 linolowym9. W takim połączeniu badano wpływ karnityny na leczenie otyłości w grupie 48 osób w wieku 25-60 lat. Po 6 miesięcznej suplementacji karnityny zmniejszyła się otyłość badanych osób, a także poziom cholesterolu i trójglicerydów9. Obniżony został również także poziom stresu oksydacyjnego. Potwierdzono także działanie L-karnityny w przypadku cytopatii mitochondrialnych, które w szerszym rozumieniu oznaczają zaburzania szlaków metabolicznych i zmniejszoną produkcję energii ATP. Ponieważ czynność metabolicznych szlaków wymaga sprawnego działania enzymów potrzebne są także ich kofaktory i składniki odżywcze w tym karnityna. Brak karnityny wpływa na rozwój schorzeń układ krążenia, kardiomiopatie, chorobę Alzheimera, czy cukrzycę. Przywracając sprawność miochondriów oraz odpowiedni poziom składników odżywczych w tym karnityny można zapobiegać rozwojowi cytopatii mitochondrialnych, a także prowadzić ich skuteczną terapię.

Rola karnityny w sporcie

W organizmie człowieka najwięcej karnityny jest w mięśniach szkieletowych i w mięśniu sercowym. Rozmieszczenie wskazuje, że ma ona duże znaczenie biologiczne dla prawidłowego funkcjonowania tych struktur4. Udział L-karnityny w przemianach metabolicznych kwasów tłuszczowych powoduje, że mogą być one wykorzystane jako źródło energii. Co jest szczególnie istotne przy długotrwałym wysiłku fizycznym, podczas którego organizm zaczyna czerpać energię z zapasów np. w postaci tłuszczu. Z tego powodu postuluje się, że L-karnityna połączona z odpowiednim treningiem pomaga zahamować odkładanie tkanki tłuszczowej, jednak nie udowodniono zasług samej karnityny na proces odchudzania. Dopiero jej połączenie z treningiem i często innymi substancjami jak zielona herbata czy kwas linolowy pozwolą na utratę zbędnych kilogramów9.

W takim razie dlaczego L-karnitynę stosują także sportowcy? Czy zależy im na redukcji wagi? Otóż karnityna ma inny pozytywny wpływ na nasz organizm podczas aktywności fizycznej. Dowiedziono, że w następstwie działania karnityny polepsza się tolerancja na wysiłek, a odczuwane zmęczenie mięśni jest mniejsze1,2. Wynika to z funkcji L-karnityny we wspomnianym szlaku β-oksydacji, dzięki czemu obniżona zostaje produkcja mleczanu. Szczególnie korzystne jest przyjmowanie L-karnityny po intensywnym wysiłku fizycznym. Wtedy zapotrzebowanie na nią wzrasta, ponieważ dochodzi do zmian proporcji pomiędzy jej postaci wolną i zestryfikowaną6. Po kilkudziesięciu minutach wysiłku, wolna karnityna stanowi około 40% całej zawartości karnityny, a jej estry 60%9. Wolna karnityna zostaje wykorzystana przez mięśnie przyspieszając ich regenerację po treningu. Pomimo kontrowersji, które pojawiły się wokół L-karnityny często zaleca się jej stosowanie, jako suplementu sportowcom oraz osobom obciążonym dużym wysiłkiem fizycznym. Wskazanie do stosowania oparto na obserwacji, że po długotrwałym wysiłku w organizmie dochodzi do obniżenia ilości wolnej L-karnityny[6]. Jednak badanie na temat działania karnityny nie są jednoznaczne i cały czas pojawiają się nowe wnioski dotyczące jej stosowania.

Suplementacja

Dla optymalnego działania karnityny zaleca się przyjmowanie jej preparatów w 2-3 dawkach: rano, 2-4 godziny przed treningiem i na noc. Substancja ta osiąga maksymalne stężenie w osoczu po ok. 2-4 godzinach od podania. Można rozpocząć od przyjmowania dawki 250 mg 3 razy dziennie zarówno w dziennie. Dawkowanie to również sprawdza się w terapii chorób mitochondrialnych. Bardzo dobrym wyborem jest zastosowanie winianu karnityny - formy identycznej z substancją produkowaną przez nasz organizm. Gwarantuje ona wysoki stopień przyswajalności, a znajdziemy ją w preparacie L-Karnityna MSE. Ponadto podczas produkcji zastosowano najnowsze technologie, które umożliwiły stworzenie preparatu o najwyższych parametrach czystości. Postać winianu w L-Karnitynie MSE hamuje wiązanie kwasów tłuszczowych w cząsteczki tłuszczów zapasowych, w komórkach tłuszczowych. Dostarczanie tego składnika usprawnia uwalnianie z komórek tłuszczowych kwasów tłuszczowych które mogą zostać spalone spalonych w tkance mięśniowej podczas wysiłku. Sięgając po suplement karnityny warto wybierać jej aktywną formę w postaci L stereoizomeru.

Karnityna może być pomocna zarówno w sporcie wyczynowym jak i podczas ćwiczeń. Jednak sama w sobie nie jest remedium na szybką utratę wagi i polepszenie osiąganych wyników. Może stanowić pomocny dodatek w połączeniu z odpowiednim treningiem i dietą. Pamiętajmy, żeby osiągnąć korzyści z niej płynące stosować najwyższej, jakości preparaty oraz opierać się na wiedzy o jej działaniu lub korzystać z porad ekspertów.

 

Autor: Paulina Żurek

Bibliografia

  1.  Brivet M., Boutron A., Slama A., Costa C., Thuillier L.,Demaugre F., Rabier D., Saudubray J.M., Bonnefont J. P.: Defects in activation and transport of fatty acids. J. Inherit. Metab. Dis. 22: 428-441. (1999)
  2. Pietrzak I., Opala G. (1998): Rola karnityny w przemianie lipidowej człowieka. Wiad. Lek. 51: 71-75.
  3. Arenas J., Ricoy J.R., Encinas A.R. (1991): Carnitine in muscle, serum, and urine of nonprofessional athletes: effects of physical exercise, training and L-carnitine administration. Muscle Nerve.14: 598-604.
  4. Bohles H. (1987): Status of carnitine in clinical nutrition. An explanatory trial. Infusionsther. Klin. Ernahr. 14: 33-36
  5. Le Borgne F., Demarquoy J. (2003): Carnitine and athletic performance. Sci. Sports. 18: 125-133.
  6. Czeczot H., Ścibior D. (2005): Rola L-karnityny w przemianach, żywieniu i terapii. Postepy Hig. Med. Dosw. (online) 59: 9-19.
  7. Karlic H, Lohninger A.: Supplementation of L-carnitine in athletes: does it make sense? Nutrition. 2004 Jul-Aug;20(7-8):709-15.
  8. Huang A, Owen K.: .Role of supplementary L-carnitine in exercise and exercise recovery. Med Sport Sci. 2012
  9. Gvozdjakova A.: Mitochondrial Medicine. Mitochondrial Metabolism Diseases, Diagnosis and Therapy. Springer 2008. s. 357-366
Warto docenić serwatkę

Serwatka to pozostałością po całkowitym ścięciu mleka krowiego, która naturalnie wzmacnia odporność. Badania dowodzą skuteczność serwatki w alergiach, zaburzeniach pracy jelit, które wpływają na nasz układ immunologiczny, czy infekcjach i przeziębieniach. Posiada kwas mlekowy racemiczny, który usprawnia procesy trawienia. Ponadto jest źródłem witamin z grupy B oraz mikroskładników takich jak: magnez, miedź, cynk, żelazo, wapń, sód czy potas. Mimo, że pochodzi z mleka ma niewielką zawartość laktozy i bywa dobrze tolerowany, a jego białka są wysoce przyswajalne.

Leksykon Zdrowia
4 4-HNE 4-HYDROKSYNONENAL 5 5-MTHF A ACESULFAM K ACETON ACETYLACJA ACETYLO-COA ADDISONA, ZESPÓŁ ADENINA ADENOZYNOTRÓJFOSFORAN ADINOPEKTYNA ADIPOCYTY ADMA AGE AKONITAZA AKROLEINA AKTYWNY OCTAN ALFA, FALE MÓZGOWE ALLOSTERYCZNY MODULATOR AMD AMID KWASU NIKOTYNOWEGO AMPK AMYLAZA ANGIOGENEZA ANGIOTENSYNA ANTYOKSYDANTY APOPTOZA ASPARTAM ATP AUTOFAGOCYTOZA ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) B BABKA JAJOWATA BETA - OKSYDACJA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH BETA, FALE MÓZGOWE BETA-BLOKERY BIAŁA TKANKA TŁUSZCZOWA BIAŁKO C-REAKTYWNE BŁONNIK POKARMOWY BRĄZOWA TKANKA TŁUSZCZOWA BRCA1 C CFS CHELATACJA CHROMOGRANINA A CIAŁA KETONOWE CISPLATYNA CK COMT CORICH CYKL COX CRP CYJANOKOBALAMINA CYKL CYTRYNIANOWY CYKL KREBSA CYKL KWASU CYTRYNOWEGO CYKL MOCZNIKOWY CYKL ORNITYNOWY CYKLAMINIAN CYKLOOKSYGENAZA PROSTAGLANDYNOWA CYP2D6 CYSTATIONINA CYTOCHROM C CYTOKINY STANU ZAPALNEGO CYTOZYNA CYTRULINA CZYNNIK INDUKOWANY HIPOKSJĄ CZYNNIK TOLERANCJI GLUKOZY CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU ŚRÓDBŁONKA NACZYNIOWEGO CHOLINA D DEHYDROGENAZA PIROGRONIANOWA DEHYDROGENAZY DEKSTRYNA DELTA, FALE MÓZGOWE DHA DIALDEHYD MALONOWY DINUKLEOTYD NIKOTYNOAMIDOADENINOWY DIOKSYGENAZA DIOKSYNY DOKSORUBICYNA DYSMUTAZA PONADTLENKOWA DYSTONIA DESATURACJA E EBV ECGF EEG ELEKTROENCEFALOGRAFIA ENDOTOKSYNA ENO ENTEROCYTY EPA EPIGENETYKA ERYTRYTOL F FAD FADH2 FENOLOWE KWASY FERMENTACJA MLECZANOWA FIBRATY FIBROMIALGIA FILOCHINON FITOSTERYNY FITOWY, KWAS FLAWONOIDY FLUPIRTYNA FMS FOSFATYDYLOSERYNA FOSFORAN-5-PIRYDOKSALU FOSFORYLACJA OKSYDACYJNA FRATAKSYNA FRUKTOZO-1,6-BIFOSFORAN FURANY FAGOCYTOZA G GABA GALAKTOZA GALENIKA GAMMA, FALE MÓZGOWE GASTRYNA GENISTEINA GLICEROLO-3-FOSFORAN GLIKOLIZA GLUKAGON GLUKOKORTYKOIDY GLUKONEOGENEZA GLUT GLUTAMINA GLUTAMINIAN GLUTATION GLUTATION ZREDUKOWANY GSH GSSG GTP GUANINA H HAPTOKORYNA HBA1C HDL HEMOGLOBINA HENLEGO, PĘTLA HIF1Α HIPOKSJA HISTONY HOLOTRANSKOBALAMINA HYDROPEROKSYLOWY, RODNIK HASHIMOTO I IGA IGE IGF-1 IGG IMMUNOGLOBULINA A IMMUNOGLOBULINA E IMMUNOGLOBULINA G INDEKS GLIKEMICZNY (IG) INDEKS INSULINOWY (FII) INHIBITORY ENZYMÓW INHIBITORY POMPY PROTONOWEJ INO INSULINA INSULINOOPORNOŚĆ INULINA INULINA K KALCYTRIOL KANCEROGEN KARBOKSYLAZA PIROGRONIANOWA KARDIOLIPINA KATECHOLO-O-METYLOTRANSFERAZA KERATYNA KETOGENEZA KINAZA KREATYNOWA KINAZA MTOR KOBALAMINA KOENZYM A KOENZYM Q10 KOFAKTOR KOMPLEKS DEHYDROGENAZY PIROGRONIANOWEJ KOZŁEK LEKARSKI KREATYNA KREATYNINA KSENOBIOTYKI KSYLITOL KUMARYNA KWAS ALFA - LINOLENOWY KWAS DOKOZAHEKSAENOWY KWAS EIKOZAPENTAENOWY KWAS GAMMA-AMINOMASŁOWY KWAS LINOLOWY KWAS LIPONOWY KWASICA KETONOWA KWASICA METABOLICZNA KWASICA MLECZANOWA KWASU MLEKOWEGO CYKL KWAS MLEKOWY KATALAZA KLASTER Ł ŁAŃCUCH ODDECHOWY L LDL LEKTYNY LEPTYNA LEPTYNOOPORNOŚĆ LIGAND LIGNANY LIKOPEN LIMONINA LINDAN LINDANY LIPAZA LIPOLIZA LIZOSOM M MALONOWY, DIALDEHYD MALTODEKSTRYNA MAŚLAN MASŁOWY, KWAS MCS MDA MDR – P MEDYCYNA MITOCHONDRIALNA METYLACJA METYLOKOBALAMINA MITOCHONDRIUM MITOFAGIA MLECZAN MRNA MRNA MTDNA MTHFR MTNO MTRNA N NAD NAD+ NADH NADPH NADTLENEK WODORU NADTLENOAZOTYN NEFRONU, PĘTLA NFKB NIACYNA NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE NIEZBĘDNE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NLPZ NMDA NNO O OKSYDAZA CYTOCHROMU C OKSYDOREDUKTAZY OKSYGENAZA HEMOWA 1 ORAC OROTOWY, KWAS OSTROPEST PLAMISTY OŚ HPA P PEKTYNY PEPSYNA PEPTYDY PEROKSYDAZY PET PIEPRZ METYSTYNOWY PIROFOSFORAN TIAMINY PIROGRONIAN PIRYDOKSYNA PIRYMIDYNY PLUSKWICA GRONIASTA POCHP PODSTAWNIK POJEMNOŚĆ ANTYOKSYDACYJNA ORGANIZMU POLIFENOLE POLISACHARYDY POSZARPANE CZERWONE WŁÓKNA PPI PRODUKT ZAAWANSOWANEJ GLIKACJI PROTEAZY PROTEOLIZA PRZECIWUTLENIACZE PURYNY PARESTEZJA Q QTC R REAKCJA ANAPLEROTYCZNA REPERFUZJA RESWERATROL RÓŻENIEC RYBOFLAWINA RYBOZA REAKCJA AUTOIMMUNOLOGICZNA S S-100, BIAŁKA SAPONINY SIRT3 SIRTUINY SOD SOD-1 SOD-2 SOMATOLIBERTYNA SOMATOSTATYNA SSRI STATYNY STRES NITROZACYJNY STRES OKSYDACYJNY SUKRALOZA SYLIMARYNA SZCZAWIOOCTAN SIBO Ś ŚRÓDBŁONKOWY CZYNNIK WZROSTU T T3 T4 TEOBROMINA THETA, FALE MÓZGOWE TIAMINA TLENEK AZOTU (NO) TORSADE DE POINTES TRANSKOBALAMINA I TRANSKOBALAMINA II TRIJODOTYRONINA TRÓJGLICERYDY TRYPSYNA TYMINA TYROKSYNA U U, ZAŁAMEK URACYL UTLENIONE GSH V VEGF W WIELOKSZTAŁTNY CZĘSTOKURCZ KOMOROWY WOLNE RODNIKI Z ZESPÓŁ PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA ZESPÓŁ WRAŻLIWOŚCI NA WIELORAKIE SUBSTANCJE CHEMICZNE ZWYRODNIENIE PLAMKI ŻÓŁTEJ
Reklama
Witamina C MSE matrix
Lewoskrętna witamina C o przedłużonym uwalnianiu - aż do 8 godz. 500 mg
L-karnityna
Winian L-karnityny - najlepiej przyswajalna postać
Reklama
Witamina C MSE matrix
Lewoskrętna witamina C o przedłużonym uwalnianiu - aż do 8 godz. 500 mg
L-karnityna
Winian L-karnityny - najlepiej przyswajalna postać
Redakcja:
mail: redakcja@mito-med.pl
Reklama:
mail: reklama@mito-med.pl
2017 © Mito Med