Karnozyny – korzyści, skutki uboczne i źródła w żywności
Karnozyny – korzyści, skutki uboczne i źródła w żywności karnozyna, mięśnie, ćwiczenia, mitochondria, stres oksydacyjny, przeciwutleniacz, Alzheimer, źródła w żywności

Karnozyna jest naturalnym przeciwutleniaczem składającym się z dwóch aminokwasów. Jedną z jej ważnych funkcji jest neutralizowanie wolnych rodników oraz wspieranie pracy mitochondriów. Znajduje się w mięśniach, a także w sercu i mózgu.

Karnozyna jest ważna dla zachowania wielu prawidłowych funkcji organizmu, w tym pracy i rozwoju mięśni, serca, wątroby, nerek, mózgu i wielu innych narządów. Trwają badania nad stosowaniem karnozyny w procesie starzenia się, w cukrzycy i jej powikłaniach czy chorobach nerek. Jednak dotychczasowe badania naukowe nad karnozyną nie są wystarczające i nie popierają wszystkich tych zastosowań. Przedstawiamy dotychczasowe najbardziej wiarygodne badania naukowe nad karnozyną.

Czym jest karnozyna?

Karnozyna jest naturalnie występującą cząsteczką złożoną z dwóch aminokwasów, histydyny i beta-alaniny [1].

Jest obecna w mózgu, nerkach i mięśniach szkieletowych zarówno człowieka jak i ryb, ptaków i innych ssaków [2, 3].

Ponieważ karnozyna odgrywa ważną rolę w organizmie jej niedobór lub niedostateczna ilość w diecie może negatywnie wpływać na zdrowie.

Najlepsze źródło karnozyny w diecie stanowią mięso i ryby, dlatego weganie i wegetarianie są szczególnie narażeni na niedobór tego składnika.

Postuluje się także jej wpływ przeciwutleniający i ochronne działanie przed wolnymi rodnikami i reaktywnymi formami tlenu (takimi jak rodniki hydroksylowe i nadtlenek) oraz reaktywnymi formami azotu. Jednak dane kliniczne nie potwierdzają jeszcze tych efektów [3].

Pewne badania wśród ludzi wskazują na związek między różnymi stanami chorobowymi a poziomem karnozyny. Brakuje jednak odpowiednich badań klinicznych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa suplementacji karnozyny [4, 5, 6].

Ponadto brakuje wiarygodnych badań klinicznych potwierdzających korzystny wpływ suplementacji karnozyny. Dotychczasowa badania na modelach zwierzęcych i komórkowych stanowią obiecujące podstawy do dalszych badań.

Zalety

  • Prawdopodobne właściwości przeciwstarzeniowe
  • Wpływ na gospodarkę glukozy we krwi
  • Może promować zdrowie jelit
  • Badany jest wpływ ochronny na mózg, funkcje poznawcze i pamięć

Wady

  • Brakuje odpowiednio szerokich badań klinicznych
  • Nieznane jest jej długoterminowe bezpieczeństwo stosowania
  • Może zaburzać krzepnięcie krwi
  • Może wchodzić w interakcje z lekami

 

Karnozyna a mitochondria

Korzyści uczestniczy w neutralizowaniu wolnych rodników i zmniejszaniu stresu oksydacyjnego, dzięki czemu może potencjalnie wpływać ochronnie na mitochondria [7, 8, 9, 10].

Badanie na modelu zwierzęcym sugeruje, że starzejące się myszy, którym podano karnozynę, miały mniejszą dysfunkcję mitochondriów związaną z wiekiem [11].

Sugeruje się także wpływ karnozyny na mitochondria zwierząt z choroba Alzheimera. Zaburzenia funkcji mitochondriów są jednym z postulowanych mechanizmów choroby Alzheimera. Suplementacja karnozyny u myszy sprzyjała zmniejszeniu wewnątrzkomórkowej akumulacji β - amyloidu w hipokampie i związane z wiekiem zaburzenia mitochondrialne [12].

Postulowanym mechanizmem ochronnego działania karnozyny na mitochondria jest regulacja poziomu wapnia w komórkach. W badaniu na komórkach o podwyższonym stężeniu wapnia karnozyna chroniła funkcje mitochondriów [13].

Uważa się również, że karnozyna służy jako „bufor fizjologiczny”, który odgrywa kluczową rolę w regulacji aktywności enzymów i wapnia [14].

Stwierdzono, że karnozyna łagodzi zaburzenia mitochondrialne indukowane amoniakiem. Dane sugerują, że ten peptyd jest potencjalnym środkiem ochronnym przeciwko niewydolności metabolizmu energetycznego indukowanej hiperamonemią [15].

Jak działa karnozyna podczas ćwiczeń?

Glukoza jest rozkładana w procesie glikolizy i stanowi główne źródłem energii podczas ćwiczeń o wysokiej intensywności.

Podczas ćwiczeń mięśnie rozkładają glukozę na kwas mlekowy, który następnie przekształcany jest w mleczan, który wytwarza jony wodoru (H+).

Jony wodoru obniżają poziom pH mięśni, powodując ich kurczenie i zmęczenie [15, 16, 17].

Wtedy karnozyna zaczyna działać jak bufor przeciwko wytwarzanym jonom, normalizując pH i zmniejszając ilość kwasu mlekowego wytwarzanego w mięśniach [17, 18].

Karnozyna zmniejsza gromadzenie się kwasu mlekowego w mięśniach podczas ćwiczeń, co prowadzi do poprawy wyników sportowych [19, 20].

 

Korzyści dla zdrowia

Poniższe korzyści są poparte jedynie ograniczonymi badaniami klinicznymi. Nie ma wystarczających dowodów na stosowania karnozyny w poniższych sytuacjach.

1. Aktywność fizyczna

Nie ma wystarczających dowodów, aby ocenić wpływ karnozyny na sprawność fizyczną. Istniejące dane są mieszane.

W jednym badaniu wśród zdrowych trenujących mężczyzn pojedyncza dawka karnozyny (2 gramy, beta-alanina 2 gramy) 4 godziny przed badaniem zwiększyła niektóre pomiary sprawności fizycznej (maksymalną zdolność skurczu mięśni i wysokości skoku). Jednak zwiększyło również ból mięśni po 24 godzinach [21].

W innym badaniu pojedyncza doustna dawka zawierająca 1,5 g karnozyny nie wpływała na moc podczas intensywnych sprintów u zdrowych mężczyzn w porównaniu z grupą placebo [22].

Ograniczone badania donoszą, że suplementacja β-alaniny (prekursora karnozyny) może zwiększyć wydajność ćwiczeń o wysokiej intensywności, przyrosty masy mięśniowej, pułap tlenowy (zdolność pochłaniania tlenu przez organizm VO2 max) i szybkość adaptacji treningowych. Naukowcy podejrzewają, że mechanizm ten może przynajmniej częściowo wynikać ze zdolności karnozyny do zwiększenia zdolności buforowania mięśni [23].

2. Choroba Alzheimera

Wciąż potrzebne są dalsze badania kliniczne, ale jak dotąd badania na zwierzętach i modelach komórkowych wskazują na zdolność karnozyny do zmniejszania nagromadzenia się beta amyloidu, który jest głównym składnikiem w mózgach pacjentów z chorobą Alzheimera [24].

Ponadto randomizowane, kontrolowane badanie kliniczne z podwójnie ślepą próbą wykazało, że u zdrowych osób w podeszłym, które przyjmowały suplement zawierający karnozynę i anserynę – metylowaną pochodną karnozyny, zaobserwowano poprawę związanego z wiekiem spadku przepływu krwi w mózgu (co występuje w chorobie Alzheimera) po trzech miesiącach suplementacji. Wśród 39 zdrowych starszych ochotników (w wieku 60–78 lat) zaobserwowano poprawę pamięci [25].

3. Pamięć

Pewne badania postulują korzyści stosowanie l-karnozyny w problemach z pamięcią, choć potrzebne są badania kliniczne na dużą skalę.

Jedno z badań wykazało, że po 3 miesiącach suplementacji karnozyną w dawce 500 mg / dobę pacjenci osiągali lepsze wyniki w testach pamięci [26].

Podobnie podanie karnozyny w połączeniu z anseryną wykazało poprawę pamięci u osób starszych [27].

Naukowcy badają również połączenie karnozyny z innymi związkami - takimi jak polifenole z jagód i zielonej herbaty oraz innych aminokwasów - i ich wpływ na zdrowie neuronów i neurogenezę w komórkach [28].

4. Autyzm

Nie ma wystarczających dowodów na poparcie stosowania l-karnozyny w autyzmie. Jednak w jednym małym badaniu klinicznym z udziałem 31 dzieci z autyzmem, L-karnozyna (800 mg / dzień) zmniejszała nasilenie i poprawiała objawy autyzmu (takie jak socjalizacja, komunikacja i wysławianie) po 8 tygodniach. Nie można jednak wyciągnąć jednoznacznych wniosków z tego pojedynczego badania, z powodu braku grupy kontrolnej [29].

5. Zdrowie skóry

Badania na niewielkiej grupie osób wskazują na pewne właściwości L-karnozyny na poprawe stanu skóry.  

W jednym badaniu klinicznym z udziałem 50 osób z cukrzycą i silnie wysuszoną skórą stóp krem ​​zawierający 5% mocznik, argininę 0,5% i karnozynę 0,01% poprawił nawilżenie skóry i zmniejsza jej suchość. W porównaniu z kontrolnym kremem zmiękczającym, pacjenci, którzy stosowali krem z ​​karnozyną dwa razy dziennie przez 8 miesięcy, zredukowali suchość skóry o 91% [30].

Z drugiej strony brakuje danych klinicznych potwierdzających stosowanie l-karnozyny do gojenia się ran. Dostępne są tylko dane dotyczące zwierząt i nie możemy wyciągać żadnych wniosków, dopóki nie zostaną przeprowadzone badania na ludziach.

W jednym badaniu wśród zwierząt karnozyna stosowana wewnętrznie i miejscowo poprawiała gojenie się ran. Naukowcy podejrzewają, że zwiększyło to ekspresję korzystnych czynników wzrostu i cytokin [31].

Naukowcy badają także wpływ karnozyny na skórę i komórki naczyń krwionośnych u osób z wysokim poziomem glukozy [32].

6. Zdrowie serca

Sugeruje się wpływ karnozyny na zdrowie serca u osób z niewydolnością.

W jednym badaniu klinicznym z udziałem pacjentów z niewydolnością serca karnozyna w połączeniu ze standardowym leczeniem poprawiła niektóre parametry czynności serca [33].

Naukowcy sugerują, że karnozyna może poprawić czynność serca poprzez regulację poziomu wapnia w komórkach, w oparciu o wyniki badań na zwierzetach. Trwaja także badania nad ochronnym wpływem karnozyny na miażdżycę tętnic [34, 35, 36].

7. Cukrzyca i otyłość

Pewne dowody wskazują na zastosowaniem karnozyny u osób z otyłością lub cukrzycą.

Pilotażowe, randomizowane badanie kliniczne z podwójnie ślepą próbą, oceniało wpływ suplementacji karnozyny u 30 osób z nadwagą lub otyłością. Połowa badanych przyjmowała 2 gramy karnozyny dziennie, a druga połowa przyjmowała placebo przez okres 12 tygodni.

U osób, które przyjmowały karnozynę, zmniejszyła się insulinooporność oraz poziom glukozy w porównaniu do osób przyjmujących placebo. Wniosek ten sugeruje, że suplementacja karnozyny może wspomagać zapobieganie cukrzycy typu 2 [37, 38].

Niektórzy naukowcy sugerują, że osoby z cukrzycą lub ze stanem przedcukrzycowym mają niskie stężenie (63% poniżej normy) karnozyny w komórkach mięśniowych i mózgowych. Badania na dużą skalę nie potwierdziły jednak tych założeń [39].

W jednym małym badaniu u osób otyłych, którym podano karnozynę, stwierdzono obniżenie poziomu cukru we krwi. Jednak wyniki te nie zostały powtórzone na większej grupie [40].

Naukowcy sugerują związek miedzy karnozyną, a układem unerwieniem odpowiadającym za komunikują się z nadnerczami, wątrobą, nerkami, trzustką, żołądkiem oraz tkanką tłuszczową, które wpływają na poziom cukru we krwi, kontrolę ciśnienia krwi, apetytu, i spalanie tłuszczu. Teorie te pozostają jednak niepotwierdzone [41].

Badany jest również wpływ karnozyny na powikłania cukrzycy u zwierzat oraz w modelach komórkowych. Badania dotyczą powikłań takich jak: ból neuropatyczny, niewydolność narządów, utrata słuchu, osteoporoza, problemy ze wzrokiem i uszkodzenie serca [42, 43, 44, 45, 46].

W badaniach na komórkach oceniany jest wpływ karnozyny na zapobieganie tworzenia się glikowanej lipoproteiny o niskiej gęstości, która może stymulować tworzenie komórek piankowatych, które są powiązane z zaburzeniami krążenia często obserwowanymi u diabetyków [47].

8. Zdrowie oczu i jaskra

W niewielkim badaniu suplementacja z dodatkiem karnozyny przez rok jako dodatek do standardowej terapii, zmniejszała ciśnienie śródgałkowe u pacjentów z jaskrą [48].

W skład suplementu wchodził: wyciąg z pokrzywy indyjskiej (150 mg), homotauryna (100 mg), L-karnozyna (50 mg), witamina B1 (1,1 mg), witamina B2 (1,4 mg), witamina B6 (1,4 mg), kwas foliowy (0,2 mg) i magnez (150 mg). Jednak wpływ samej karnozyny na obserwowany efekt jest nieznany [48].

Sugeruje się, że karnozyna może zapobiegać zaćmie poprzez połączenie jej właściwości przeciwutleniających i antyglikacyjnych, ale brakuje danych klinicznych na dużą skalę [49].

Stosowanie kropli do oczu zawierających karnozynę przez 2 do 6 miesięcy zmniejszało problemy ze wzrokiem takie jak: zmętnieniem soczewki i osłabioną ostrość wzroku, które są zwykle skutkiem ubocznym zaćmy [50, 51].


Wstępne badania na modelach komórkowych i zwierzęcych

Przedstawione podsumowanie istniejących badań na zwierzętach i komórkach, wymaga potwierdzenia w badaniach klinicznych. Wnioski te wskazują na potencjalne korzyści karnozyny, ale nie stanowią podstaw do stosowania jej w wymienionych niżej stanach.

9. Długość życia i proces starzenia

Niektórzy naukowcy sądzą, że karnozyna może mieć właściwości przeciwstarzeniowe. Sugerują, że poziom karnozyny spada wraz z wiekiem u szczurów [52].

Karnozyna może poprawiac funkcje starzejących się komórek (etap tuż przed śmiercią komórki), powodując, że wyglądają i zachowują się młodziej niż komórki którym brakuje karnozyny. Nie możemy jednak wyciągać żadnych wniosków w odniesieniu do ludzi z badań przeprowadzonych na komórkach [53, 54].

Badany jest także wpływ karnozyny na glikację białek - reakcję białka i cukrów we krwi, która jest potencjalnym czynnikiem starzenia się. Dotychczas przeprowadzone badania na komórkach donoszą, że karnozyna działa poprzez:

  • Wiązanie z grupami karbonylowymi / aldehydowymi, które inaczej wiązałyby się z białkami i uszkadzały je [55].
  • Ogranicza powstawanie utlenionych cukrów, powszechnie znanych jako zaawansowane produkty końcowe glikozylacji (AGE), działając jako przeciwutleniacz. [56, 57].
  • Zmniejszenie uszkodzeń lipidów, DNA i białek poprzez chelatowanie metali [58].

Żaden z tych mechanizmów nie został jednak potwierdzony.

10. Zdrowie jelit

Naukowcy badają wpływ karnozyny na kosmki jelitowe, zmniejszanie stanów zapalnych jelit i ochronię przed indometacyną, lekiem przeciwzapalnym, który może uszkodzić błonę śluzową jelit [58].

Inny zespół badawczy analizuje wpływ karnozyny na cytokiny prozapalne w komórkach jelitowych narażonych na Helicobacter pylori [59].

11. Neurodegeneracja

Aldehyd malonowy (MDA) jest toksycznym produktem peroksydacji lipidów. Badanie na szczurach sugeruje, że karnozyna chroni przed toksycznością indukowaną przez MDA u zwierząt i hamuje modyfikację białek spowodowaną przez MDA [60].

Przyjmowanie zwykłych środków znieczulających często powoduje wzrost melanoidu pochodzącego z serotoniny (SDM). Karnozyna może chronić przed neurotoksycznym działaniem SDM u zwierząt.

Poprawiła również funkcję neurologiczną po zdarzeniu podobnym do udaru i chroniła przed pogorszeniem funkcji poznawczych spowodowanym dietą wysokotłuszczową. Miała także działanie przeciwdepresyjne u szczurów, ale brakuje danych na temat jej działania u ludzi. [61, 62, 64, 63].

Transportery specyficzne dla karnozyny znajdują się w częściach bariery krew-mózg [65].

Naukowcy badają, czy karnozyna może chronić mitochondria hodowanych komórek mózgowych (astroglej) przed uszkodzeniami wywołanymi przez tlenek azotu [66].

Ponieważ karnozyna wiąże się z cynkiem, niektórzy badacze uważają, że odgrywa ona pewną rolę w kontrolowaniu dostępności jonów cynku w tkance neuronalnej [67].

12. Odpowiedź immunologiczna i stany zapalne

U szczurów karnozyna obniża poziom IL-1a i normalizuje poziomy gamma-glutamylotransferazy [68].

Naukowcy badają, czy karnozyna zmniejsza stan zapalny poprzez obniżenie TNF-a oraz syntezę tlenku azotu w tkance mózgowej [69].

13. Badania nad rakiem

Większość badań wpływu karnozyna na raka ogranicza się do komórek, co uniemożliwia ich interpretację w odniesieniu do całego ludzkiego organizmu.

Naukowcy badają wpływ karnozyny na następujące szlaki w komórkach (lub u zwierząt):

  • Uszkodzenie DNA, które teoretycznie mogą przekształcić zdrowe komórki w komórki nowotworowe [70, 71, 72].
  • Poziomy ATP w komórkach nowotworowych [73].
  • Rozwój raka u szczurów z niedoborem witaminy E [74].
  • Kaspaza 3 w komórkach nowotworowych [75].
  • Mitochondrialny stres oksydacyjny w komórkach raka jajnika [76].

Brakuje jednak danych na temat wpływu karnozyny na proces nowotworowy u ludzi, dlatego jej działanie pozostaje nie znane.  

14. Choroba Alzheimera

Pewne dane wskazują na niski poziom karnozyny we krwi u chorych na Alzheimera [77].

Karnozyna badana jest pod kątem przeciwdziałania gromadzeniu się aldehydów i płytek beta-amyloidowych, które są powszechnie uważane za główne przyczyny choroby Alzheimera [78].

Uważa się, że karnozyna utrudnia tworzenie struktur włóknistych i beta-amyloidu poprzez zmianę sieci wiązań wodorowych zaangażowanych w fibrylogenezę [79].

Ograniczone odkrycia sugerują, że anhydraza węglowa jest niższa w mózgach pacjentów z chorobą Alzheimera. Uważa się, że karnozyna działa jako aktywator anhydrazy węglanowej [80].

Jedna z kontrowersyjnych teorii sugeruje, że nierównowaga naturalnie występujących metali, takich jak miedź, żelazo i cynk, odgrywa rolę w zaostrzeniu patologii Alzheimera. Sugerują, że karnozyna jest w stanie chelatować te metale, ale brakuje danych na poparcie tych twierdzeń [81, 82].

15. Choroba Parkinsona

Naukowcy badają, czy karnozyna ogranicza powstawanie i sprzyja rozkładowi nieprawidłowych białek, które mogą przyczyniać się do rozwoju choroby Parkinsona [83].

Badają również jej wpływ na hamowanie toksyczności aldehydu malonowego (MDA) w komórkach neuronalnych, co może ograniczać tworzenie zmodyfikowanych białek związanych z chorobą Parkinsona [84].

W jednym z badań, połączenie leczenia L-dopą i karnozyną (1,5 g / dzień) poprawiło niektóre objawy neurologiczne, takie jak sztywność rąk i nóg oraz zwiększone drżenie dłoni [85].

Dlatego niektórzy badacze sugerują, że przyszłe badania powinny koncentrować się na sprawdzeniu, czy karnozyna może zmniejszyć toksyczność L-dopa, co jest często stosowane jako sposób na utrzymanie poziomów dopaminy u osób cierpiących na chorobę Parkinsona. Niektóre produkty uboczne L-dopa są neurotoksyczne (np. zawierające grupy aldehydowe) [86].

Według innych niesprawdzonych teorii dysfunkcja mitochondriów w wyniku uszkodzenia oksydacyjnego odgrywa rolę w chorobie Parkinsona. Karnozyna została postawiona w hipotezie, aby tłumić rodzaj uszkodzeń oksydacyjnych związanych z chorobą Parkinsona [87].

16. Detox

Uważa się, że karnozyna chelatuje jony metali dwuwartościowych takich jak: arsen, ołów, kadm, rtęć, żelazo, magnez, mangan, stront, kobalt, nikiel, cyna i bar oraz beryl i tworzy kompleksy z jonami wapnia, miedzi i cynku [88, 89].

Oto jony dwuwartościowe, o których uważa się, że karnozyna chelatuje:

Jednaj jej działanie chelatujące nie zostało potwierdzone u ludzi.

17. Padaczka

Badanie na szczurach z epilepsją wykazało, że podawanie karnozyny (w dawce 500 mg / kg) zmniejszało nasilenie i czas trwania ataków [90, 91].

18. Ciśnienie krwi

Naukowcy badają wpływ karnozyny na ciśnienie krwi, która może rozszerzać naczynia krwionośne poprzez zwiększenie produkcji tlenku azotu [92, 93]

19. Zdrowie wątroby

W badaniu na modelu zwierzęcym karnozyna chroniła wątroby myszy przed uszkodzeniem spowodowanym alkoholem: po 3 tygodniach zatrucia alkoholem leczenie karnozyną obniżyło poziom MDA w wątrobie (podwyższony podczas uszkodzenia wątroby) o 40%, zwiększyło poziomy glutationu w wątrobie i zmniejszyło produkcję cytokin zapalnych [94].

W badaniu na szczurach z uszkodzoną wątrobą karnozyna zmniejszała stres oksydacyjny poprzez równoważenie poziomów Nrf-2 [95].

Badany jest również wpływ karnozyny na śmierć komórek wątroby, obrzęk i pogrubienie tkanki łącznej w indukowanym chemicznie uszkodzeniu wątroby - zmiany, które mogą odpowiadać poziomom TNF-a i IL-10 [96].

Skutki uboczne karnozyny

Doustne suplementy karnozyny jest prawdopodobnie bezpieczne, jeśli jest odpowiednio stosowana [97].

Prawdopodobnie karnozyna może zaburzać krzepnięcie krwi poprzez hamowanie enzymu, transglutaminazy w surowicy [98].

Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny unikać karnozyny ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa.

Źródła w żywności

Najwięcej karnozyny zawiera mięso (głównie wołowina) zwierząt naturalnie wypasanych na trawie [99].

 

Ubezpieczenie przed stresem oksydacyjnym

Uważa się, że stres oksydacyjny (nadmiar wolnych rodników) jest nie tylko główną przyczyną procesu starzenia, ale może również powodować poważne problemy zdrowotne. Dlatego powinniśmy się przed nim skutecznie chronić. Należy tworzyć rezerwy najsilniejszego pogromcy wolnych rodników w postaci koenzymu Q10. Do tego niezbędne jest jego stałe lub okresowe przyjmowanie na 1-2 tygodni przed spodziewanym wystąpieniem stresorów.

Leksykon Zdrowia
4 4-HNE 4-HYDROKSYNONENAL 5 5-MTHF A ACESULFAM K ACETON ACETYLACJA ACETYLO-COA ADDISONA, ZESPÓŁ ADENINA ADENOZYNOTRÓJFOSFORAN ADINOPEKTYNA ADIPOCYTY ADMA AGE AKONITAZA AKROLEINA AKTYWNY OCTAN ALFA, FALE MÓZGOWE ALLOSTERYCZNY MODULATOR AMD AMID KWASU NIKOTYNOWEGO AMPK AMYLAZA ANGIOGENEZA ANGIOTENSYNA ANTYOKSYDANTY APOPTOZA ASPARTAM ATP AUTOFAGOCYTOZA ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) B BABKA JAJOWATA BETA - OKSYDACJA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH BETA, FALE MÓZGOWE BETA-BLOKERY BIAŁA TKANKA TŁUSZCZOWA BIAŁKO C-REAKTYWNE BŁONNIK POKARMOWY BRĄZOWA TKANKA TŁUSZCZOWA BRCA1 C CFS CHELATACJA CHROMOGRANINA A CIAŁA KETONOWE CISPLATYNA CK COMT CORICH CYKL COX CRP CYJANOKOBALAMINA CYKL CYTRYNIANOWY CYKL KREBSA CYKL KWASU CYTRYNOWEGO CYKL MOCZNIKOWY CYKL ORNITYNOWY CYKLAMINIAN CYKLOOKSYGENAZA PROSTAGLANDYNOWA CYP2D6 CYSTATIONINA CYTOCHROM C CYTOKINY STANU ZAPALNEGO CYTOZYNA CYTRULINA CZYNNIK INDUKOWANY HIPOKSJĄ CZYNNIK TOLERANCJI GLUKOZY CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU ŚRÓDBŁONKA NACZYNIOWEGO CHOLINA D DEHYDROGENAZA PIROGRONIANOWA DEHYDROGENAZY DEKSTRYNA DELTA, FALE MÓZGOWE DHA DIALDEHYD MALONOWY DINUKLEOTYD NIKOTYNOAMIDOADENINOWY DIOKSYGENAZA DIOKSYNY DOKSORUBICYNA DYSMUTAZA PONADTLENKOWA DYSTONIA DESATURACJA E EBV ECGF EEG ELEKTROENCEFALOGRAFIA ENDOTOKSYNA ENO ENTEROCYTY EPA EPIGENETYKA ERYTRYTOL F FAD FADH2 FENOLOWE KWASY FERMENTACJA MLECZANOWA FIBRATY FIBROMIALGIA FILOCHINON FITOSTERYNY FITOWY, KWAS FLAWONOIDY FLUPIRTYNA FMS FOSFATYDYLOSERYNA FOSFORAN-5-PIRYDOKSALU FOSFORYLACJA OKSYDACYJNA FRATAKSYNA FRUKTOZO-1,6-BIFOSFORAN FURANY FAGOCYTOZA G GABA GALAKTOZA GALENIKA GAMMA, FALE MÓZGOWE GASTRYNA GENISTEINA GLICEROLO-3-FOSFORAN GLIKOLIZA GLUKAGON GLUKOKORTYKOIDY GLUKONEOGENEZA GLUT GLUTAMINA GLUTAMINIAN GLUTATION GLUTATION ZREDUKOWANY GSH GSSG GTP GUANINA H HAPTOKORYNA HBA1C HDL HEMOGLOBINA HENLEGO, PĘTLA HIF1Α HIPOKSJA HISTONY HOLOTRANSKOBALAMINA HYDROPEROKSYLOWY, RODNIK HASHIMOTO I IGA IGE IGF-1 IGG IMMUNOGLOBULINA A IMMUNOGLOBULINA E IMMUNOGLOBULINA G INDEKS GLIKEMICZNY (IG) INDEKS INSULINOWY (FII) INHIBITORY ENZYMÓW INHIBITORY POMPY PROTONOWEJ INO INSULINA INSULINOOPORNOŚĆ INULINA INULINA K KALCYTRIOL KANCEROGEN KARBOKSYLAZA PIROGRONIANOWA KARDIOLIPINA KATECHOLO-O-METYLOTRANSFERAZA KERATYNA KETOGENEZA KINAZA KREATYNOWA KINAZA MTOR KOBALAMINA KOENZYM A KOENZYM Q10 KOFAKTOR KOMPLEKS DEHYDROGENAZY PIROGRONIANOWEJ KOZŁEK LEKARSKI KREATYNA KREATYNINA KSENOBIOTYKI KSYLITOL KUMARYNA KWAS ALFA - LINOLENOWY KWAS DOKOZAHEKSAENOWY KWAS EIKOZAPENTAENOWY KWAS GAMMA-AMINOMASŁOWY KWAS LINOLOWY KWAS LIPONOWY KWASICA KETONOWA KWASICA METABOLICZNA KWASICA MLECZANOWA KWASU MLEKOWEGO CYKL KWAS MLEKOWY KATALAZA KLASTER Ł ŁAŃCUCH ODDECHOWY L LDL LEKTYNY LEPTYNA LEPTYNOOPORNOŚĆ LIGAND LIGNANY LIKOPEN LIMONINA LINDAN LINDANY LIPAZA LIPOLIZA LIZOSOM M MALONOWY, DIALDEHYD MALTODEKSTRYNA MAŚLAN MASŁOWY, KWAS MCS MDA MDR – P MEDYCYNA MITOCHONDRIALNA METYLACJA METYLOKOBALAMINA MITOCHONDRIUM MITOFAGIA MLECZAN MRNA MRNA MTDNA MTHFR MTNO MTRNA N NAD NAD+ NADH NADPH NADTLENEK WODORU NADTLENOAZOTYN NEFRONU, PĘTLA NFKB NIACYNA NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE NIEZBĘDNE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NLPZ NMDA NNO O OKSYDAZA CYTOCHROMU C OKSYDOREDUKTAZY OKSYGENAZA HEMOWA 1 ORAC OROTOWY, KWAS OSTROPEST PLAMISTY OŚ HPA P PEKTYNY PEPSYNA PEPTYDY PEROKSYDAZY PET PIEPRZ METYSTYNOWY PIROFOSFORAN TIAMINY PIROGRONIAN PIRYDOKSYNA PIRYMIDYNY PLUSKWICA GRONIASTA POCHP PODSTAWNIK POJEMNOŚĆ ANTYOKSYDACYJNA ORGANIZMU POLIFENOLE POLISACHARYDY POSZARPANE CZERWONE WŁÓKNA PPI PRODUKT ZAAWANSOWANEJ GLIKACJI PROTEAZY PROTEOLIZA PRZECIWUTLENIACZE PURYNY PARESTEZJA Q QTC R REAKCJA ANAPLEROTYCZNA REPERFUZJA RESWERATROL RÓŻENIEC RYBOFLAWINA RYBOZA REAKCJA AUTOIMMUNOLOGICZNA S S-100, BIAŁKA SAPONINY SIRT3 SIRTUINY SOD SOD-1 SOD-2 SOMATOLIBERTYNA SOMATOSTATYNA SSRI STATYNY STRES NITROZACYJNY STRES OKSYDACYJNY SUKRALOZA SYLIMARYNA SZCZAWIOOCTAN SIBO Ś ŚRÓDBŁONKOWY CZYNNIK WZROSTU T T3 T4 TEOBROMINA THETA, FALE MÓZGOWE TIAMINA TLENEK AZOTU (NO) TORSADE DE POINTES TRANSKOBALAMINA I TRANSKOBALAMINA II TRIJODOTYRONINA TRÓJGLICERYDY TRYPSYNA TYMINA TYROKSYNA U U, ZAŁAMEK URACYL UTLENIONE GSH V VEGF W WIELOKSZTAŁTNY CZĘSTOKURCZ KOMOROWY WOLNE RODNIKI Z ZESPÓŁ PRZEWLEKŁEGO ZMĘCZENIA ZESPÓŁ WRAŻLIWOŚCI NA WIELORAKIE SUBSTANCJE CHEMICZNE ZWYRODNIENIE PLAMKI ŻÓŁTEJ
Redakcja:
mail: redakcja@mito-med.pl
Reklama:
mail: reklama@mito-med.pl
2017 © Mito Med