Zarówno bezpłodność, jak i niepłodność oznaczają, że para nie jest w stanie w naturalny sposób począć dziecka. Czasami te terminy są używane zamiennie, ale w rzeczywistości opisują dwa różne przypadki. Podstawowa różnica między nimi jest taka, że niepłodność można leczyć,
w przeciwieństwie do bezpłodności.

Coraz więcej par bezskutecznie stara się o dziecko. Według Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w naszym kraju niepłodność dotyczy około 1,5 mln par w wieku rozrodczym, czyli co piątą parę [1]. Statystyki te sprawiają, że niepłodność staje się problemem społecznym, ponieważ prowadzi do pogłębiania niżu demograficznego w krajach wysokorozwiniętych.

Bezpłodność a niepłodność – różnice  

Mimo podobieństwa w nazwach, różnica między tymi pojęciami jest zasadnicza. Bezpłodność, zarówno u kobiet jak i
u mężczyzn, oznacza trwałą niezdolność do spłodzenia potomstwa. Przyczyny tego stanu mogą być różne i wynikają np.
z wad narządów płciowych, ich uszkodzeń lub utraty (np. w wyniku wypadków czy operacji), czy też powikłań po chorobach. Bezpłodność jest nieodwracalna i niestety nie można jej wyleczyć.

Natomiast niepłodność to zaburzenie, które możemy odwrócić. Stan ten stwierdza się, gdy para nie może spłodzić potomstwa po roku regularnych starań o dziecko. Jego podłożem może być wiele różnych czynników: nieprawidłowy styl życia, niewłaściwa, przetworzona lub niedoborowa dieta, stres, stosowanie używek, infekcje czy choroby przewlekłe (nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzyca). Wszystkie te elementy wpływają również na osłabienie pracy mitochondriów,
a także rozregulowują gospodarką hormonalną. Jednak dobra wiadomość jest taka, że istnieją naturalne sposoby na przywrócenie zdrowia reprodukcyjnego u niepłodnych osób.

Niepłodność – problem obojga partnerów

Problem niepłodności może dotyczyć zarówno kobiet jak i mężczyzn, a nawet obojga partnerów jednocześnie. Przyczyny niepłodności kobiecej stanowią 45 – 65% przypadków [2]. Do najczęstszych klinicznych powodów należą zaburzenia na tle hormonalnym, w tym zaburzenia jajeczkowania i hiperprolaktynemia (nadprodukcja prolaktyny przez przysadkę mózgową), jak również choroby tarczycy i zespół policystycznych jajników. Znaczna część problemów z niepłodnością leży również po stronie mężczyzn – około 40%. Przyszłych ojców również mogą dotyczyć choroby przewlekłe, schorzenia tarczycy, anemia czy przegrzewanie jąder, które pogorszają jakość nasienia powodując problemy z płodnością.

Kolejne, równie częste przyczyny niepłodności obojga płci, wymieniane przez specjalistów związane są ze stylem życia. Stany zapalne ogólnoustrojowe jak i narządów rodnych, nadmierny stres, zanieczyszczenia środowiska, nieprawidłowa dieta, stosowanie leków i używek mogą równie silnie wpływać na osłabienie płodności. W konsekwencji prowadzą do powstawania stresu oksydacyjnego, którego wysoki poziom zmniejsza szansę na posiadanie dziecka. 

Stres oksydacyjny – wspólna przyczyna

Problem niepłodności jest wieloczynnikowy. Jakość stylu naszego życia ma ogromny wpływ na naszą płodność i od dłuższego czasu coraz głośniej się o tym mówi. Nieprawidłowa dieta, używki, stres, siedzący tryb życia, wpływ czynników środowiskowych (smogu, metali ciężkich czy substancji chemicznych), nasilają produkcje wolnych rodników. Długo utrzymujący się wysoki poziom ROS prowadzi do powstania stresu oksydacyjnego zaburzającego funkcję rozrodcze.

Stres oksydacyjny jest to stan braku równowagi pomiędzy wytwarzaniem reaktywnych form tlenu (ROS) a ich neutralizacją przez systemy antyoksydacyjne organizmu. Badania dowodzą, że stres oksydacyjny wpływa na niepłodność zarówno kobiet jak i mężczyzn. Wywołuje nieprawidłowości w męskim nasieniu – obniża liczbę i ruchliwość plemników oraz powoduje zmiany w ich morfologii. Z kolei u kobiet zmniejsza szanse na zajście w ciąże oraz może prowadzić do chorób reprodukcyjnych: zespołu policystycznych jajników czy endometriozy. [2,3]

Zahamować stres i poprawić płodność

Aby utrzymać wolne rodniki w równowadze i kontrolować stres oksydacyjny, organizm wytworzył mechanizmy obronne. Należą do nich enzymy antyoksydacyjne (dysmutaza ponadtlenkowa, katalaza, peroksydaza glutationowa, czy transferaza S-glutationowa), a wspomagają je witaminy oraz minerały [4].

Skutecznym naturalnym sposobem na podniesienie obrony antyoksydacyjnej jest odpowiedni poziom przeciwutleniaczy wspierających działanie enzymów. Niedobory tych cennych składników wpływają znacząco na naszą płodność. Pierwszym krokiem ku ich uzupełnieniu powinna być zdrowa i prawidłowo zbilansowana dieta. Pożywienie może wspomóc regulowanie gospodarki hormonalnej, a co za tym idzie funkcję jajników i produkcję nasienia. Również skład i ilość tkanki tłuszczowej mają wpływ na działanie układu hormonalnego (tkanka tłuszczowa odpowiada za wydzielanie hormonów). Zatem wskazane jest utrzymanie prawidłowej masy ciała. Zarówno nadwaga jak i zbyt niska masa ciała mogą być przyczynami niepłodności. Dodatkowym wsparciem jest umiarkowana aktywność fizyczna, która pozwala na utrzymanie właściwej wagi ciała.

Leczenie niepłodności

Leczenie niepłodności powinno zostać dobrane do przyczyny zaburzenia. Dlatego tak istotna jest dokładna diagnostyka – badania obrazowe, genetyczne, pomiar poziomu hormonów, analiza nasienia i cyklu miesiączkowego, a także pomiar poziomu stresu oksydacyjnego. Po ustaleniu źródła problemu para powinna otrzymać doradztwo w zakresie terminu współżycia, przestrzegania odpowiedniego stylu życia, który wesprze płodność, farmakoterapii lub leczenia hormonalnego. Rzadziej stosuje się zabiegi chirurgiczne lub inne metody, w tym in vitro. Jednak nie każdy jest zwolennikiem farmakoterapii czy zapłodnienia pozaustrojowego. Czy istnieje inne rozwiązanie problemu niepłodności?

Co robić, aby naturalnie wesprzeć płodność i móc zajść w ciążę?

Aby zachować odpowiednią produkcję plemników, a także prawidłowy cykl owulacyjny zarówno kobiety jak i mężczyźni powinni zadbać o zdrowy styl życia w czasie starania się o dziecko. Jednym z naturalnych sposobów jest prawidłowa dieta, aktywność fizyczna i uzupełnianie mikroskładników odżywczych. Dowiedziono wpływ obecności lub braku wielu witamin
i minerałów na poprawę lub zachowanie prawidłowych funkcji rozrodczych. [5] Badania wskazują, że wśród nich ważną rolę antyoksydacyjną pełnią zwłaszcza cynk i selen. [6, 7]

Ich podstawową rolą jest neutralizowanie wolnych rodników, a co za tym idzie ograniczanie wspomnianego wcześniej stresu oksydacyjnego. Poza tym każdy z nich pełni także własną funkcję we wspieraniu płodności.

Odpowiedniej ilości cynku potrzebują zarówno kobiety jak i mężczyźni, którzy chcą zostać rodzicami. Minerał ten wspomaga działanie ponad 200 enzymów w tym bardzo ważnego enzymu antyoksydacyjnego – dysmutazy ponadtlenkowej. Ponadto uczestniczy w różnych procesach biochemicznych, m.in. w produkcji kwasów nukleinowych (DNA) czy białek. Obecność cynku jest niezbędna do produkcji i prawidłowego funkcjonowania hormonów – w tym insuliny
i tyroksyny. Wykazano, że cynk warunkuje właściwy przebieg owulacji i cyklu miesiączkowego oraz wytwarzanie hormonów (estrogenów, progesteronu i androgenów). [8] Jego niedobór może prowadzić do nieprawidłowego rozwoju płodu
i przedwczesnego porodu. Cynk jest również niezbędny do prawidłowego funkcjonowania męskiego układu rozrodczego [9]. Potwierdzeniem jest jego wysokie stężenie w męskich narządach płciowych: prostacie, jądrach oraz w samych plemnikach. Niedobory tego mikroskładnika mogą obniżać jakość nasienia, powodować niewłaściwy rozwój męskich gruczołów rozrodczych, czy zaburzenia erekcji. Niewystarczające spożycie cynku może być przyczyną zaburzeń w produkcji testosteronu, a nawet zahamować proces spermatogenezy.

W celu szybkiego i skutecznego uzupełnienia cynku w organizmie warto zastosować odpowiedni preparat o wysokim stopniu wchłaniania i odpowiedniej dawce, dostępnej w preparacie CynkoMit MSE®, który zawiera aż 15mg czystego cynku, szybko uzupełniając jego poziom. Wysoką skuteczność wchłaniania gwarantuje także cynk połączony z mikroalgą Spiruliną Platensis, która przyczynia się do jego wysokiej biodostępności. 

Kolejnym ważnym składnikiem wielu enzymów, w tym działającej antyoksydacyjnie peroksydazy glutationowej, jest selen. Czynnie uczestniczy w metabolizmie hormonów tarczycy oraz prawidłowej odpowiedzi immunologicznej organizmu. Znacząco niższe stężenie selenu wykazano u kobiet leczonych z powodu niepłodności oraz z przedwczesną niewydolnością jajników [10]. Selen jest także niezbędny dla prawidłowej płodności mężczyzn wpływając na wydzielanie testosteronu. Ponadto w połączeniu z witaminą E przyczynia się do poprawy parametrów nasienia.

Pamiętajmy, że równie istotny wpływ na możliwość skutecznego zajścia w ciąże ma nastawienie psychiczne, zatem odpowiednie wsparcie w okresie starania się o dziecko jest niekiedy niezbędnym elementem.

 

Bibliografia:

  1. http://www.przeglad.amp.edu.pl/uploads/2015/4/255_4_45_2015.pdf
  2. http://kosmos.icm.edu.pl/PDF/2018/425.pdf
  3. http://www.postepyandrologii.pl/pdf/Walczak-Jendrzejowska_Renata_1.pdf
  4. https://www.researchgate.net/publication/236934578_Ovarian_aging_and_infertility
  5. http://www.wbc.poznan.pl/Content/328205/index.pdf
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23571830
  7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19567449
  8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17099205
  9. https://www.researchgate.net/publication/275335406_Uwarunkowania_nieplodnosci
  10. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21963101
6 głównych przyczyn niedoboru witaminy B12

1. Dieta uboga w produkty pochodzenia zwierzęcego
2. Stres nitrozacyjny, spowodowany m.in. uszkodzeniem szyjnego odcinka kręgosłupa
3. Stres oksydacyjny i nadmiar wolnych rodników, które uszkadzają centralny atom witaminy B12
4. Niewystarczające wydzielanie kwasu solnego i pepsyny w żołądku (stosowanie inhibitorów pompy protonowej)
5. Zbyt małe wydzielanie czynnika wewnętrznego IF w komórek okładzinowych żołądka
6. Nadmierny wzrost bakterii w żołądku oraz pasożyty jelitowe, które rywalizują o witaminę B12

Leksykon Zdrowia
4 4-HNE 4-HYDROKSYNONENAL 5 5-MTHF A ACESULFAM K ACETON ACETYLACJA ACETYLO-COA ADDISONA, ZESPÓŁ ADENINA ADENOZYNOTRÓJFOSFORAN ADINOPEKTYNA ADIPOCYTY ADMA AGE AKONITAZA AKROLEINA AKTYWNY OCTAN ALFA, FALE MÓZGOWE ALLOSTERYCZNY MODULATOR AMD AMID KWASU NIKOTYNOWEGO AMPK AMYLAZA ANGIOGENEZA ANGIOTENSYNA ANTYOKSYDANTY APOPTOZA ASPARTAM ATP AUTOFAGOCYTOZA ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS) B BABKA JAJOWATA BETA - OKSYDACJA KWASÓW TŁUSZCZOWYCH BETA, FALE MÓZGOWE BETA-BLOKERY BIAŁA TKANKA TŁUSZCZOWA BIAŁKO C-REAKTYWNE BŁONNIK POKARMOWY BRĄZOWA TKANKA TŁUSZCZOWA BRCA1 C CFS CHELATACJA CHROMOGRANINA A CIAŁA KETONOWE CISPLATYNA CK COMT CORICH CYKL COX CRP CYJANOKOBALAMINA CYKL CYTRYNIANOWY CYKL KREBSA CYKL KWASU CYTRYNOWEGO CYKL MOCZNIKOWY CYKL ORNITYNOWY CYKLAMINIAN CYKLOOKSYGENAZA PROSTAGLANDYNOWA CYP2D6 CYSTATIONINA CYTOCHROM C CYTOKINY STANU ZAPALNEGO CYTOZYNA CYTRULINA CZYNNIK INDUKOWANY HIPOKSJĄ CZYNNIK TOLERANCJI GLUKOZY CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU NASKÓRKA CZYNNIK WZROSTU ŚRÓDBŁONKA NACZYNIOWEGO CHOLINA D DEHYDROGENAZA PIROGRONIANOWA DEHYDROGENAZY DEKSTRYNA DELTA, FALE MÓZGOWE DHA DIALDEHYD MALONOWY DINUKLEOTYD NIKOTYNOAMIDOADENINOWY DIOKSYGENAZA DIOKSYNY DOKSORUBICYNA DYSMUTAZA PONADTLENKOWA DYSTONIA E EBV ECGF EEG ELEKTROENCEFALOGRAFIA ENDOTOKSYNA ENO ENTEROCYTY EPA EPIGENETYKA ERYTRYTOL F FAD FADH2 FENOLOWE KWASY FERMENTACJA MLECZANOWA FIBRATY FIBROMIALGIA FILOCHINON FITOSTERYNY FITOWY, KWAS FLAWONOIDY FLUPIRTYNA FMS FOSFATYDYLOSERYNA FOSFORAN-5-PIRYDOKSALU FOSFORYLACJA OKSYDACYJNA FRATAKSYNA FRUKTOZO-1,6-BIFOSFORAN FURANY FAGOCYTOZA G GABA GALAKTOZA GALENIKA GAMMA, FALE MÓZGOWE GASTRYNA GENISTEINA GLICEROLO-3-FOSFORAN GLIKOLIZA GLUKAGON GLUKOKORTYKOIDY GLUKONEOGENEZA GLUT GLUTAMINA GLUTAMINIAN GLUTATION GLUTATION ZREDUKOWANY GSH GSSG GTP GUANINA H HAPTOKORYNA HBA1C HDL HEMOGLOBINA HENLEGO, PĘTLA HIF1Α HIPOKSJA HISTONY HOLOTRANSKOBALAMINA HYDROPEROKSYLOWY, RODNIK HASHIMOTO I IGA IGE IGF-1 IGG IMMUNOGLOBULINA A IMMUNOGLOBULINA E IMMUNOGLOBULINA G INDEKS GLIKEMICZNY (IG) INDEKS INSULINOWY (FII) INHIBITORY ENZYMÓW INHIBITORY POMPY PROTONOWEJ INO INSULINA INSULINOOPORNOŚĆ INULINA INULINA K KALCYTRIOL KANCEROGEN KARBOKSYLAZA PIROGRONIANOWA KARDIOLIPINA KATECHOLO-O-METYLOTRANSFERAZA KERATYNA KETOGENEZA KINAZA KREATYNOWA KINAZA MTOR KOBALAMINA KOENZYM A KOENZYM Q10 KOFAKTOR KOMPLEKS DEHYDROGENAZY PIROGRONIANOWEJ KOZŁEK LEKARSKI KREATYNA KREATYNINA KSENOBIOTYKI KSYLITOL KUMARYNA KWAS ALFA - LINOLENOWY KWAS DOKOZAHEKSAENOWY KWAS EIKOZAPENTAENOWY KWAS GAMMA-AMINOMASŁOWY KWAS LINOLOWY KWAS LIPONOWY KWASICA KETONOWA KWASICA METABOLICZNA KWASICA MLECZANOWA KWASU MLEKOWEGO CYKL KWAS MLEKOWY KATALAZA Ł ŁAŃCUCH ODDECHOWY L LDL LEKTYNY LEPTYNA LEPTYNOOPORNOŚĆ LIGAND LIGNANY LIKOPEN LIMONINA LINDAN LINDANY LIPAZA LIPOLIZA LIZOSOM M MALONOWY, DIALDEHYD MALTODEKSTRYNA MAŚLAN MASŁOWY, KWAS MCS MDA MDR – P MEDYCYNA MITOCHONDRIALNA METYLACJA METYLOKOBALAMINA MITOCHONDRIUM MITOFAGIA MLECZAN MRNA MRNA MTDNA MTHFR MTNO MTRNA N NAD NAD+ NADH NADPH NADTLENEK WODORU NADTLENOAZOTYN NEFRONU, PĘTLA NFKB NIACYNA NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE NIEZBĘDNE NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE NLPZ NMDA NNO O OKSYDAZA CYTOCHROMU C OKSYDOREDUKTAZY OKSYGENAZA HEMOWA 1 ORAC OROTOWY, KWAS OSTROPEST PLAMISTY OŚ HPA P PEKTYNY PEPSYNA PEPTYDY PEROKSYDAZY PET PIEPRZ METYSTYNOWY PIROFOSFORAN TIAMINY PIROGRONIAN PIRYDOKSYNA PIRYMIDYNY PLUSKWICA GRONIASTA POCHP PODSTAWNIK POJEMNOŚĆ ANTYOKSYDACYJNA ORGANIZMU POLIFENOLE POLISACHARYDY POSZARPANE CZERWONE WŁÓKNA PPI PRODUKT ZAAWANSOWANEJ GLIKACJI PROTEAZY PROTEOLIZA PRZECIWUTLENIACZE PURYNY Q QTC R REAKCJA ANAPLEROTYCZNA REPERFUZJA RESWERATROL RÓŻENIEC RYBOFLAWINA RYBOZA REAKCJA AUTOIMMUNOLOGICZNA S S-100, BIAŁKA SAPONINY SIRT3 SIRTUINY SOD SOD-1 SOD-2 SOMATOLIBERTYNA SOMATOSTATYNA SSRI STATYNY STRES NITROZACYJNY STRES OKSYDACYJNY SUKRALOZA SYLIMARYNA SZCZAWIOOCTAN SIBO Ś ŚRÓDBŁONKOWY CZYNNIK WZROSTU T T3 T4 TEOBROMINA THETA, FALE MÓZGOWE TIAMINA TLENEK AZOTU (NO) TORSADE DE POINTES TRANSKOBALAMINA I TRANSKOBALAMINA II TRIJODOTYRONINA TRÓJGLICERYDY TRYPSYNA TYMINA TYROKSYNA U U, ZAŁAMEK