Witamina A (retinol) – znaczenie dla zdrowia

Korzyści zdrowotne witaminy A. Poznaj jej działanie, objawy niskiego poziomu, czy skutki nadmiaru i niedoboru.

Określenie witamina A obejmuje wszystkie związki chemiczne, będące pochodnymi retinolu. Retinoidy to wszystkie naturalne formy witaminy A oraz jej syntetyczne analogi. Rolę prekursora witaminy A (prowitaminy A) pełnią karotenoidy, a wśród nich przede wszystkim beta-karoten1.

Człowiek nie posiada zdolności syntezy witaminy A de novo (bez dostarczenia prowitaminy A), dlatego witaminę A musimy dostarczać organizmowi wraz z dietą lub – w przypadku zwiększonego zapotrzebowania – jej odpowiednią suplementacją.

Czym jest witamina A?

Witamina A to określenie definiujące ogół wszystkich substancji, będących pochodnymi retinolu. Witamina A jest rozpuszczalna w tłuszczach i nierozpuszczalna w wodzie, ulega wchłanianiu w jelicie. Miejscem magazynowania witaminy A jest przede wszystkim wątroba, która zawiera ok. 80% całkowitej ilości zgromadzonej witaminy A24, a odłożone w niej zapasy retinoidów wystarczają nam z reguły na kilka miesięcy1,5. Dietetycznym prekursorem witaminy A w naszym organizmie jest beta-karoten, którego źródłem są produkty roślinne. Z kolei produkty zwierzęce dostarczają nam retinolu – substancji, stanowiącej bezpośredni prekursor dwóch czynnych biologicznie postaci witaminy A: retinalu oraz kwasu retinowego.

Stopień przyswajalności spożywczego beta-karotenu pozostaje uzależniony od kompozycji naszej diety, czynników genetycznych oraz ogólnego stanu zdrowia i waha się pomiędzy 5 a 65%24. Spożyty przez nas wraz z posiłkiem beta-karoten ulega następnie aktywacji do postaci retinalu oraz jego pochodnej retinolu, zgodnie z sekwencją:

beta-karoten retinal retinol

Enzymem, który odpowiada za przekształcanie beta-karotenu w retinal jest  β-carotene 15,15′-dioxygenase, który jest kodowany przez gen BCO1. Mutacje genetyczne w obrębie tego genu zwiększają nasze zapotrzebowanie na witaminę A oraz podnoszą ryzyko chorób związanych z niedoborem witaminy A w organizmie5,6.

We wnętrzu komórek retinol (ze źródeł zwierzęcych lub pozyskany na bazie beta-karotenu) ulega przekształceniu w inne potrzebne komórkom formy witaminy A, na przykład: estry retinolu czy też kwas retinowy.

Funkcje witaminy A

Różne postacie witaminy A pełnią w organizmie człowieka odmienne funkcje, i tak1,2,11,24:

  • retinol to forma transportowa oraz produkt przejściowy metabolizmu retinoidów  w organizmie,
  • estry retinolu to postać, w której witamina A może ulegać transportowi w osoczu krwi i być przechowywana w tkance, do ich syntezy konieczna jest nam lecytyna,
  • retinal to substancja niezbędna dla procesów związanych z naszą zdolnością widzenia, ponieważ bierze udział w produkcji fotoczułych pigmentów w siatkówce (ang. retina),
  • kwas retinowy, powstaje z utlenienia witaminy A i jako czynnik transkrypcji steruje aktywnością różnych genów (szacunkowo ponad 500), a także wzrostem i rozwojem komórek, płodnością oraz embriogenezą.
  • Kwas retinowy reguluje, także procesy dyferencjacji komórek, co ma szczególne znaczenie w odniesieniu do czynności układu odpornościowego oraz utrzymaniu prawidłowego stanu tkanki śródbłonka narządów trawiennych, narządów płciowych oraz układu oddechowego (bardzo ważna informacja dla pacjentów z problemami oskrzelowo-płucnymi).
  • Ponadto kwas retinowy jest konieczny do prawidłowego zagnieżdżenia embrionu w macicy.
  • Kwasowi retinowemu szczególne znaczenie przypisuje się w odniesieniu do ludzkiego układu nerwowego2: kwas ten wpływa na plastyczność neuronów przy procesach uczenia się, przewodnictwo sygnałowe między siatkówką oka, a synapsami oraz regulację reakcji fizjologicznych, do których dochodzi w wyniku uszkodzeń centralnego i obwodowego układu nerwowego.

Dostępne w sprzedaży suplementy witaminy A mają najczęściej postać octanu retinolu lub palmitynianu retinylu, zaś prowitamina A – formę beta-karotenu.

Witamina A jest obecna w mleku matki przede wszystkim jako palmitynian retinylu, przy czym jego najwyższe stężenie stwierdza się w kolostrum24.

Większość metabolitów witaminy A ulega wydaleniu z organizmu człowieka wraz z moczem24.

Dobroczynny wpływ witaminy A na nasze zdrowie

1. Wpływ witaminy A na mitochondria

Brunatna tkanka tłuszczowa wyróżnia się zdolnością termogenezy (produkcji ciepła) oraz obecnością mitochondriów. Witamina A może pomóc nam w zwiększeniu jej ilości, ponieważ kwas retinowy sprzyja różnicowaniu komórek adipocytów w komórki brunatnej tkanki tłuszczowej3.

Jednocześnie do prawidłowego działania receptora kwasu retinowego niezbędna jest nam witamina D, co potwierdza konieczność utrzymywania prawidłowego poziomu obu witamin w celu zapewnienia ich optymalnego funkcjonowania w organizmie3.

Zdaniem doktora Kuklinskiego przykładem mitochondriopatii jest retinopatia barwnikowa – choroba oczu, która prowadzi do przedwczesnej utraty wzroku, a której postęp może hamować przyjmowanie wysokich dawek kwasów tłuszczowych omega – 3 w połączeniu z witaminą A3.

Ponadto zarówno witamina A jak i prowitamina A mogą hamować powstawanie, rozprzestrzenianie oraz oligomeryzację Aβ40 oraz Aβ42 jak też fosforylację białka Tau, czyli procesów, które są kojarzone z genezą i rozwojem choroby Alzheimera, patrz też niżej3.

Żelazo to pierwiastek, który jest nam niezbędny do produkcji czerwonych krwinek, a tym samym odgrywa kluczową rolę przy zaopatrzeniu komórek i mitochondriów w tlen. Jednocześnie żelazo to kofaktor produkcji cząstek energii ATP. Przeprowadzone dotychczas badania wskazują na pozytywny wpływ stężenia retinolu w serum krwi na poziom żelaza i ryzyko wystąpienia anemii. I tak na przykład poziom retinolu okazał się pozytywnie skojarzony z poziomem ferrytyny u dzieci (Bloem et al., 1989), a niedobory witaminy A utrudniały mobilizację żelaza w organizmie i pozostawały skorelowane ze stężeniem hemoglobiny (Lynch, 1997). Jednoczesna suplementacja witaminy A oraz żelaza okazała się skuteczniejsza od samodzielnej suplementacji żelaza,  jeżeli chodzi o poprawę poziomu hemoglobiny u dzieci z anemią (Mwanri et al., 2000)24. W ten sposób witamina A pośrednio przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania mitochondriów oraz wystarczającego zaopatrzenia naszego organizmu w żelazo i energię.

Witamina A oraz karotenoidy pełnią w naszym organizmie rolę łowców wolnych rodników, wykazując przy tym zdolność unieszkodliwiania i stabilizowania tlenu singletowego, rodników tiolowych oraz peroksylowych. Ponieważ w warunkach silnego stresu oksydacyjnego, witamina A oraz karotenoidy same mogą ulec autooksydacji, w celu zwiększenia ochrony przeciwrodnikowej w organizmie warto łączyć witaminę A i karotenoidy z innymi substancjami o podobnym działaniu, na przykład witaminą E, witaminą C, a także selenem8. Jak wykazało pewne opublikowane w 2019 roku badanie na zwierzętach, suplementacja witaminą A pozwalała na zwiększenie aktywności endogennych enzymów antyrodnikowych – peroksydazy glutationowej oraz dysmutazy ponadtlenkowej SOD, pozwalając jednocześnie na obniżenie stężenia wolnych rodników tlenowych w osoczu krwi testowanych osobników7.

Korzyści dla zdrowia jednoznacznie udowodnione klinicznie

2. Witamina A warunkuje naszą zdolność widzenia

W ludzkim oku, witamina A występuje w postaci retinalu, który odgrywa ważną rolę w procesie tworzenia rodopsyny, barwnika decydującego o zdolności widzenia o zmierzchu oraz przy słabym świetle1,18. Jednocześnie rodopsyna współdecyduje o naszej zdolności widzenia barw19. U dzieci niski poziom witaminy A był w badaniach pozytywnie skorelowany z występowaniem nocnej ślepoty31, jednocześnie autorzy artykułu z 2003 roku postawili interesującą tezę, w której powiązali dziecięcy lęk przed ciemnością z zaburzeniami widzenia w nocy32. Chociaż ślepota nocna może mieć różne podłoże, wtórna postać choroby, spowodowana niedoborami witaminy A (wynikająca z niewłaściwej diety i/lub zaburzeń wchłaniania, czy zaburzeń metabolizmu retinoidów) jest odwracalna dzięki odpowiedniej suplementacji tego mikroskładnika odżywczego33.

Ponadto ze względu na udział retinalu w transdukcji sygnałów z fotoreceptorów oka do mózgu, wystarczające zaopatrzenie organizmu w witaminę A odgrywa kluczową rolę w naszej zdolności widzenia i zdaniem uczonych może stanowić istotną część terapii, która ma na celu powstrzymanie utraty wzroku35 oraz ślepoty dziecięcej – choroby, która występuje przede wszystkim w południowo-wschodniej Azji oraz Afryce, czyli rejonach o słabym zaopatrzeniu ludności w witaminę A ze źródeł spożywczych36.

3. Witamina A – witamina młodej i zdrowej skóry

Zdaniem uczonych, witamina A odgrywa kluczową rolę w utrzymywaniu oraz odbudowie zdrowej skóry i błon śluzowych, dlatego może wspomagać walkę z takimi schorzeniami skóry jak trądzik, łuszczyca, wrzody i czyraki oraz plamki starcze. Witamina A otacza szczególną ochroną naszą tkankę śródbłonkową, czyli zewnętrzną warstwę tkanki płucnej oraz błony śluzowej jelit. Wspomnianą barierową funkcję witaminy A potwierdziły badania kliniczne9,10, w ramach których zaobserwowano poprawę stanu zarówno śródbłonka jelitowego jak również śródbłonka oskrzelików oraz płuc. 

Jak dowiodło pewne niewielkie badanie, przeprowadzone wśród 36 mieszkańców domów spokojnej starości, witamina A (retinol) stosowana przez 24 tygodnie zewnętrznie w formie kremu pozwalała na istotne zwiększenie produkcji kolagenu wśród uczestników badania oraz podwyższenie poziomu glikozaminoglikanów, naturalnych substancji odpowiedzialnych między innymi za utrzymywanie prawidłowego nawilżenia skóry, co z kolei wywierało korzystny wpływ na redukcję zmarszczek oraz podniesienie odporności skóry na uszkodzenia16.

Witamina A to pierwsza witamina, która została oficjalnie uznana przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków FDA za substancję o właściwościach przeciwzmarszczkowych oraz pozytywnym wpływie na naszą skórę. Przy czym, przeciwzmarszczkowe właściwości witaminy A wiążą się przede wszystkim z pobudzaniem proliferacji keratynocytów, wzmacniania ochronnych funkcji naskórka, hamowania utraty wody przez komórki skóry, spowalnianiu rozkładu kolagenu, a także blokowaniu aktywacji enzymów metaloproteinaz17.

Jednocześnie, jak twierdzą autorzy opublikowanego w 2019 roku badania, witamina A (a dokładniej – kwas retinowy) w pozytywny sposób wpływa na gojenie ran poprzez stymulowanie produkcji kolagenu typu I oraz fibronektyny, a także pobudzanie namnażania keratynocytów i fibroblastów (komórek tkanki łącznej)18.

4. Witamina A i prawidłowy rozwój płodu

Zgodnie z wynikami badań epidemiologicznych niedobór witaminy A u przyszłej mamy nie tylko zwiększa ryzyko poronienia oraz komplikacji w okresie ciąży, lecz jednocześnie wywiera negatywny wpływ na rozwój embrionu. Stopień deficytu witaminy A wydaje się być przy tym proporcjonalny do późniejszych wad wrodzonych u dziecka. Z drugiej strony – nadmiar witaminy A ma działanie teratogenne22. Zgodnie z wynikami zakrojonego na szeroką skalę badania z 2018 roku, w ramach którego przebadano łącznie ponad 28 tysięcy ciężarnych mieszkanek Chin, przede wszystkim trzeciemu trymestrowi ciąży towarzyszył niedobór witaminy A, spowodowany zwiększonym zapotrzebowaniem organizmu matki na retinoidy26. Inne, opublikowane w 2020 roku badanie sugerowało wzrost ryzyka anemii u tych kobiet w ciąży, u których poziom retinolu we krwi był obniżony27. Opublikowane w 2002 roku badanie na szczurach dowiodło, iż u płodów szczurów, których matki wykazywały niedobory witaminy A pojawiał się szereg zaburzeń rozwojowych, określonych zbiorczo jako zespół niedoboru witaminy A28. Obserwacje te potwierdziło kolejne studium badawcze z roku 2008, w którym niedobory witaminy A u ciężarnych samic szczurów doprowadzały do wad mózgu oraz deformacji lędźwiowego oraz piersiowego odcinka kręgosłupa u płodów. Jednocześnie podawanie samicom szczurów witaminy A pozwalało na skuteczne zapobieganie wystąpienia tego rodzaju wad rozwojowych, a nawet pozwalało na częściowe odwrócenie już istniejących, spowodowanych wcześniejszymi niedoborami retinoidów29.

5. Witamina A u kobiet w ciąży

Biorąc pod uwagę zarówno teratogenne działanie nadmiaru witaminy A, jak również negatywne skutki niedoboru tej witaminy, w 2011 roku WHO określiło następujące wytyczne odnośnie suplementacji witaminy A u kobiet w ciąży oraz bezpośrednio po porodzie30:

Kobiety w ciąży: rutynowa suplementacja witaminą A u kobiet w ciąży nie jest zalecana. Natomiast na tych obszarach, gdzie niedobory witaminy A stanowią powszechny problem (tj. gdzie częstość występowania ślepoty nocnej u kobiet w ciąży lub u dzieci w wieku 24-59 miesiąca życia jest ≥5%) codzienne przyjmowanie maksymalnie 10000 IU bądź maksymalnie 25000 IU co tydzień palmitynianu lub octanu retinylu rekomendowane jest przez 12 tygodni ciąży aż do momentu porodu.

Kobiety tuż po porodzie: suplementacja witaminy A w celu prewencji zgonu matki oraz noworodka nie jest rekomendowana.

Kobiety  w ciąży, które należą do grupy ryzyka niedoboru witaminy A (patrz akapit: Zwiększone zapotrzebowanie na witaminę A), powinny zbadać poziom witaminy A we krwi i omówić wyniki z lekarzem, w celu podjęcia ewentualnych środków terapeutycznych.

Uwaga: suplementacja witaminy A u noworodków (do 28. dnia życia) oraz u niemowląt w wieku od 1 do 5 miesięcy nie jest objęta rekomendacją WHO34.

Niejednoznaczne wyniki badań w zakresie:

1. Witamina A może przeciwdziałać i spowalniać rozwój choroby Alzheimera

Choroba Alzheimera charakteryzuje się między innymi złogami białka beta-amyloidu w mózgu pacjentów. Przeprowadzone w 2004 roku badanie wykazało, że witamina A oraz beta-karoten, w zależności od wysokości dawki blokowały formację nowych włókienek amyloidowych oraz destabilizowały strukturę już istniejących. Jednocześnie badacze zaobserwowali, iż retinol/retinal okazywały się przy tym skuteczniejsze od beta-karotenu14. Do podobnych wniosków doszli również autorzy publikacji z roku 2012, stwierdzając, iż ze względu na zdolność hamowania degeneracji neuronów jak również pozytywnego wpływu na funkcje pamięciowe oraz zdolność uczenia się, witamina A oraz karotenoidy mogą pełnić istotną rolę przy profilaktyce oraz leczeniu choroby Alzheimera15. Jednocześnie, ponieważ mechanizm takiego działania witaminy A na złogi amyloidowe nie został jeszcze do końca poznany, konieczne jest prowadzenie dalszych badań w tym zakresie.

2. Zespół suchego oka, a witamina A

Jak donosili autorzy opublikowanego w 2017 roku badania porównawczego, jakie przeprowadzono na łącznie 80 osobach z zespołem suchego oka, doustna suplementacja prowitaminą A przez okres sześciu miesięcy pozwoliła na szybszą, widoczniejszą oraz trwalszą poprawę stanu zdrowia oczu przy jednoczesnej redukcji występujących objawów niżeli miało to miejsce w przypadku miejscowego stosowania prowitaminy A w postaci kropel20.

Autorzy innego pilotażowego badania z 2019 roku zaobserwowali natomiast poprawę jakości, ale nie ilości łez oraz filmu ochronnego gałki ocznej wśród pacjentów z zespołem suchego oka, którym przez 3 dni podawano 5000 IU witaminy A na dobę. W podsumowaniu badacze postulowali konieczność przeprowadzenia bardziej długookresowych oraz zakrojonych na szerszą skalę badań nad tego rodzaju dobroczynnym działaniem witaminy A21.

Źródła spożywcze witaminy A

Witamina A (a dokładniej jej postać retinol) – występuje głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego – w związki retinolu szczególnie bogate są:

  • tran z wątroby,
  • wątróbka,
  • mleko oraz przetwory mleczne, zwłaszcza masło,
  • żółtko jaja
  • ryby,

przeważającą w nich formę stanowi palmitynian retinolu.

Źródła roślinne, a szczególnie owoce i warzywa o żółtym (słodkie ziemniaki, dynia, marchew, żółta i pomarańczowa papryka, morele) oraz o zielonym kolorze (szpinak, jarmuż) dostarczają nam przede wszystkim prowitaminy A, czyli tak zwanych karotenoidów. Najważniejszym z grupy tych związków jest beta-karoten. Wśród innych karotenoidów, będących jednocześnie prowitaminą A należy wymienić alfa-karoten oraz beta-kryptoksantynę12.

Dobowe zapotrzebowanie na witaminę A

Ustalone przez Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa Leków i Żywności EFSA nasze przeciętne zapotrzebowanie na witaminę A kształtuje się następująco (stan na rok 2015)24:

  • Dorośli mężczyźni: 750 µg RAE/dzień
  • Dorosłe kobiety: 650 µg RAE/dzień
  • Dzieci w wieku 7-11 miesięcy: 190 µg RAE/dzień
  • Chłopcy w wieku 15–17 lat: 580 µg/ RAE/dzień
  • Kobiety karmiące piersią: 1300 μg RAE/dzień
  • Zapotrzebowanie kobiet w ciąży ma charakter indywidualny i powinno być pokrywane  poprzez konsumpcję spożywczych źródeł karotenoidów, jako bezpiecznej formy dostarczania organizmowi substratu do syntezy witaminy A.

Zwiększone zapotrzebowanie na witaminę A obserwujemy w przypadku4:

  • pracy przy komputerze, spędzania dużych ilości czasu przed ekranem telewizora oraz czytaniu i pisaniu na białym papierze,
  • regularnego spożycia alkoholu, co osłabia zdolność organizmu do prawidłowego wchłaniania oraz magazynowania witaminy A z pożywienia,
  • przyjmowania leków obniżających poziom cholesterolu we krwi (statyn) oraz leków przeczyszczających, ze względu na ograniczony poziom wchłaniania witaminy A,
  • palenia papierosów: zawarty w dymie papierosowym kadm może przyspieszać rozkład witaminy A w organizmie, zwiększając tym samym nasze zapotrzebowanie na związki retinolu,
  • dużej ekspozycji na silne światło słoneczne, szczególnie u osób z jasną skórą, powoduje zwiększone zużycie beta-karotenu w skórze oraz retinolu w oku,
  • schorzeń wątroby lub woreczka żółciowego: choroby te utrudniają wchłanianie oraz metabolizm wszystkich witamin rozpuszczalnych w tłuszczach w tym witaminy A,
  • ponieważ witamina A oraz karotenoidy to związki rozpuszczalne w tłuszczach, osoby przestrzegające diety niskotłuszczowej mogą wykazywać zwiększone zapotrzebowanie na wszystkie witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, tj. A, D, E i K,
  • profilaktycznie przy chemoterapii, w celu uniknięcia niedoborów witaminy A13.

W 2020 roku Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków – FDA podawała, iż nasze dobowe zapotrzebowanie na witaminę A wynosi 5000 IU (international units) co odpowiada 900 mcg RAE11,12 przy czym:

Jednostka RAE to = równoważniki aktywności retinolu (ang. Retinol Activity Equivalents); 1 IU retinolu = 0,3 µg RAE, 1 mcg RAE = 1 mcg retinolu lub 2 mcg β-karotenu z suplementów diety, 12 mcg β-karotenu z żywności lub 24 mcg α-karotenu z żywności.

Objawy niedoboru witaminy A

Klasycznym objawem niedoboru witaminy A jest tak zwana ślepota nocna (nazywana potocznie kurzą ślepotą). Do innych objawów łagodnego niedoboru witaminy A należą czerwone i suche oczy, zaburzenia produkcji łez, pogorszenie siły wzroku, sucha, spierzchnięta skóra, suche, puszące się włosy, osłabienie zmysłu powonienia i dotyku1,4.

Przy znacznych niedoborze witaminy A, ze względu na niedostateczną ilość kwasu retinowego dochodzi do zaburzenia pracy komórek keratynocytów w tkance śródbłonkowej oraz zaburzeń tworzenia tkanki kostnej, a także zaburzenia płodności1,4.

Późnym objawem dużych niedoborów witaminy A jest kseroftalmia, choroba ta występuje często w krajach rozwijających się i dotyczy głównie dzieci. Kseroftalmia prowadzi do utraty wzroku, jej leczenie ma charakter przyczynowy i polega przede wszystkim na uzupełnieniu niedoborów retinoidów w organizmie1.

Objawy nadmiaru witaminy A

Typowym objawem nadmiaru witaminy A są ataki bólu, łysienie (alopecja).

Przedawkowanie witaminy A w okresie ciąży może mieć działanie teratogenne i doprowadzić do śmierci lub poważnych wad wrodzonych płodu.

W odróżnieniu od witaminy A naturalne karotenoidy nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia płodu4.

Do dalszych objawów przedawkowania witaminy A należą4:

  • hiperkaliemia (nadmiar wapnia we krwi)
  • bóle głowy i zamglone widzenie
  • bóle w kościach, którym towarzyszy opuchlizna okolic stawowych
  • powiększona wątroba i śledziona

Nadmiar spożywanego wraz z dietą beta-karotenoidu (co odpowiada u osoby dorosłej około 1 kilogramowi marchwi dziennie) może doprowadzić do charakterystycznego żółto-pomarańczowego zabarwienia skóry4.

Bezpieczna suplementacja witaminy A

Ze względu na ryzyko poronienia lub uszkodzenia płodu, suplementację witaminy A bezwzględnie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą, jeżeli jesteś w pierwszym trymestrze ciąży.

Suplementacja witaminy A w kolejnych trymestrach ciąży również powinna podlegać bezwzględnej kontroli lekarskiej4.

W tym miejscu przypomnijmy raz jeszcze, iż: suplementacja witaminy A u noworodków (do 28. dnia życia) oraz u niemowląt w wieku od 1 do 5 miesięcy nie jest objęta rekomendacją WHO.

Dawkowanie witaminy A

Zgodnie z wytycznymi WHO noworodki oraz niemowlęta do ukończenia 5 miesiąca życia nie powinny przyjmować suplementów z witaminą A. Jednocześnie WHO zaleca suplementację witaminy A u dzieci w wieku od 6 do 59 miesięcy, które żyją na obszarach o dużej częstości niedoborów witaminy A (ang. VAD communities).

Wówczas zalecana przez WHO suplementacja kształtuje się następująco:

  • Niemowlęta w wieku 6-11 miesięcy: jednorazowa dawka 100000 IU witaminy A (jako palmitynian lub octan retinylu)
  • Dzieci w wieku 12-59 miesięcy: 200000 IU witaminy A (jako palmitynian lub octan retinylu) co 4-6 miesięcy23.

Chorym na COPD (przewlekłe obturacyjne zapalenie płuc) doktor Bodo Kuklinski zaleca przyjmowanie 5000-10000 IU witaminy A dziennie4.

Uwaga: Ponieważ karotenoidy oraz witamina A są rozpuszczalne w tłuszczach ich przyjmowaniu (lub odpowiednio konsumpcji, w przypadku źródeł spożywczych) powinno towarzyszyć spożycie źródeł tłuszczu, najlepiej bogatych w długołańcuchowe kwasy tłuszczowe, takich jak oleje roślinne, orzechy czy nasiona.

Badania laboratoryjne (badania faktycznego poziomu) witaminy A w organizmie

Poziom witaminy A (retinolu) w organizmie określany jest na podstawie analizy surowicy krwi przy pomocy metody HPLC (wysokosprawnej chromatografii cieczowej). Badanie nie musi być przeprowadzone na czczo37.

Ewentualnie interakcje z lekami lub innymi substancjami

Bezwzględnie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą suplementację witaminy A, jeżeli przyjmujesz lek przeciwłuszczycowy Acytretyna lub lek przeciwtrądzikowy Tretynoina (kwas retinowy)25.

Treści zamieszczane w Portalu mają charakter wyłącznie naukowo-informacyjny i w żaden sposób nie zastępują fachowej porady lekarskiej. W przypadku pytań lub wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

 Autor: Sylwia Grodzicka

  1. Heinrich, Müller, Graeve, Biochemie und Pathobiochemie, Springer, 9. Auflage
  2. Mey, J., Vitamin A im Gehirn: Die Bedeutung der Retinsäure-Signaltransduktion für das adulte Nervensystem
  3. https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/nf-2006-0103/pdf
  4. Kuklinski, B., Mitochondria. Diagnostyka uszkodzeń mitochondrialnych i skuteczne metody terapii, 2016, Wyd. Mito-Pharma
  5. Burgerstein U., Zimmermann, M., Handbuch Naehrstoffe, Trias, wyd.12
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5372909/
  7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5372909/#B10-nutrients-09-00246
  8. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/1828051X.2018.1456978
  9. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0891584998002664?via%3Dihub
  10. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10466169/
  11. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8463864/
  12. https://www.fda.gov/media/129863/download
  13. https://www.fda.gov/food/new-nutrition-facts-label/daily-value-new-nutrition-and-supplement-facts-labels
  14. https://www.deutsche-apotheker-zeitung.de/daz-az/2008/daz-18-2008/mikronaehrstoffe-im-nebenwirkungsmanagement-einsetzen
  15. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15380488/
  16. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22221326/
  17. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17515510/
  18. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6791161/
  19. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27830507/
  20. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6462169/
  21. http://www.ghrnet.org/index.php/IJOR/article/view/2140/2510
  22. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6462169/
  23. https://www.spandidos-publications.com/10.3892/etm.2018.6830
  24. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3936689/
  25. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.2903/j.efsa.2015.4028
  26. https://www.webmd.com/drugs/2/drug-1259/vitamin-a-oral/details/list-interaction-details/dmid-1168/dmtitle-vitamin-a-selected-retinoids/intrtype-drug
  27. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30542475/
  28. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32141189/
  29. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12055350/
  30. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18321479/
  31. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3648723/
  32. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2486779/
  33. https://www.bmj.com/content/326/7382/211.1
  34. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3880510/
  35. https://www.who.int/elena/titles/full_recommendations/vitamina_supp/en/
  36. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20435355/
  37. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30666976/
  38. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6681577/