Kosmetyki „mito-friendly” — składniki, których mitochondria Twojej skóry potrzebują

Skóra, jako największy powierzchniowo organ ludzkiego ciała, spełnia wiele funkcji. Jest barierą ochronną, bierze udział w termoregulacji, obronie immunologicznej, procesach naprawczych, odpowiada za percepcję bodźców, a także wytwarza szereg substancji. W związku z wieloma procesami, komórki skóry potrzebują dużych ilości energii, aby móc sprawnie działać. W codziennej pielęgnacji skóry nie zapominajmy więc o mitochondriach – swoistych magazynach energii każdej komórki, bez których nasza skóra nie jest w stanie zdrowo funkcjonować.

Czym są kosmetyki „mito-friendly”?

W branży beauty coraz częściej można spotkać się z określeniem kosmetyki “mito-friendly”. W praktyce oznacza ono produkty kosmetyczne, które wspierają mitochondria komórek skóry. Składy kosmetyków są dobierane w taki sposób, aby zapewnić optymalne warunki funkcjonowania tym niezwykłym organellom. Preparaty powinny dostarczać komórkom skóry składniki wspierające regenerację mitochondriów, ich zdolność do naprawy uszkodzeń komórkowych oraz energię do procesów metabolicznych.

Co rozumie się przez „mito-friendly”?

Sformułowanie ,,mito-friendly” jest używane nie tylko w kontekście pielęgnacji skóry, ale także w odniesieniu do stylu życia, diety, suplementacji i innych prozdrowotnych aspektów. Dosłownie można je przetłumaczyć jako przyjazny, przyjacielski mitochondriom. Dotyczy wszystkich działań, dzięki którym możemy zapewnić optymalne warunki funkcjonowania małych “elektrowni” energii naszych komórek.

Krótka historia zainteresowania mitochondriami w kosmetologii

Zainteresowanie tematem mitochondriów w kosmetologii sięga lat 80. XX wieku. Wraz z odkryciem tych organelli w latach 50. XX wieku oraz rozwojem wolnorodnikowej teorii starzenia w latach 70. XX wieku zaczęto przyglądać się roli reaktywnych form tlenu w przebiegu procesów wewnątrzkomórkowych. W składach kosmetyków zaczęto wprowadzać pierwsze składniki antyoksydacyjne, mające chronić mitochondria komórek skóry przed stresem oksydacyjnym. Wśród pierwszych produktów „mito-friendly” pojawiły się kosmetyki zawierające koenzym Q10, witaminy A, C, E oraz wyciągi roślinne.

Lata 2000 wniosły szeroko rozumiany rozwój w kosmetologii. Dużą uwagę poświęcono badaniom wpływu składników aktywnych na metabolizm komórkowy. W kosmetykach zaczęły pojawiać się składniki – składowe łańcucha oddechowego mitochondriów, takie jak koenzym Q10, niacynamid czy peptydy biomimetyczne.

Do 2020 roku rozwinięto nowe technologie kosmetyczne, a także potwierdzono w badaniach naukowych, że dysfunkcje mitochondriów mają wpływ na przyspieszone starzenie się skóry, słabszą regenerację i zmniejszoną syntezę kolagenu. Dzięki testom in vitro na fibroblastach i keratynocytach udało się ocenić wpływ różnych substancji czynnych na potencjał błony mitochondrialnej i poziom ATP.

Na rynku zaczęły pojawiać się kosmetyki zawierające nanonośniki, dzięki którym możliwe stało się dostarczanie składników aktywnych do głębszych struktur skóry, w tym do mitochondriów. Wyodrębniono grupę substancji, stymulujących aktywność mitochondiów- miostymulanty. Wśród nich znalazły się m. in, resweratrol, astaksantyna, pirolochinolonochinon (PQQ).

Obecnie w kosmetologii można zauważyć wzmożone zainteresowanie nad badaniami biomarkerów starzenia się skóry, personalizację pielęgnacji skóry i rozwój produkcji kosmetyków ,,mito-friendly”.

Dlaczego mitochondria są kluczowe dla zdrowej i młodej skóry?

Sprawnie funkcjonujące mitochondria są gwarantem promiennej, zdrowej skóry. Podstawową funkcją tych organelli jest wytwarzanie energii komórkowej w postaci cząsteczek ATP. Adenozynotrifosforan jest niezbędny do produkcji nowych komórek skóry, kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego, odnowy komórek naskórka i co niezwykle ważne, do naprawy uszkodzeń DNA . Prawidłowo funkcjonujące mitochondria dostarczają komórkom skóry wystarczającą ilość energii do sprawnego działania. Skóra jest zdolna do szybkiej regeneracji, elastyczna i promienna. Gdy praca mitochondriów staje się mniej wydajna, komórki skóry są gorzej zaopatrywane w energię. W rezultacie procesy naprawcze zachodzą wolniej, a skóra wygląda na zaniedbaną, zniszczoną i starzejącą się.

Rola w syntezie kolagenu, elastyczności, regeneracji

Produkcja kolagenu przez fibroblasty nie byłaby możliwa bez udziału cząsteczek ATP, wytwarzanych w mitochondriach. Co ciekawe, mitochondria regulują ekspresję genów kodujących produkcję kolagenu. W najnowszych badaniach na ludzkich fibroblastach wykazano, że obniżenie zawartości genu PPARGC1B, odpowiedzialnego za funkcjonowanie mitochondriów, znacznie zmniejszyło produkcję kolagenu i elastyny ( Lee i współpracownicy, 2024). Dostarczenie komórkom składników wspierających pracę mitochondriów (badano niacynamid, kwas traneksamowy, retinol) poprawiało ekspresję genu i zwiększyło produkcję kolagenu. Badanie to dowodzi, że pielęgnacja produktami mito-friendly rzeczywiście może pomóc w prawidłowym funkcjonowaniu skóry i mitochondriów.

Pod wpływem różnych czynników (np. promieniowania UV, używek, stresu, niewłaściwie zbilansowanej diety) i wraz z wiekiem wydajność mitochondriów może spadać. Produkcja mniejszej ilości energii komórkowej, nadprodukcja reaktywnych form tlenu, a także powiększające się uszkodzenia mitochondrialnego DNA bezpośrednio przekładają się na mniejszą syntezę kolagenu, coraz częstsze uszkodzenia komórkowe, aktywację procesów zapalnych i szybsze starzenie się skóry.

Skórne konsekwencje dysfunkcji mitochondrialnej

Czym objawia się zaburzona praca mitochondriów komórek skóry? W wyniku zmniejszonych dostaw energii komórkowej (przez ograniczoną produkcję ATP) spada wydajność syntezy elastyny i kolagenu w fibroblastach. Skóra traci jędrność, zaczynają pojawiać się zmarszczki. Spadek wydajności mitochondrialnej wraz z nadprodukcją wolnych rodników skutkuje coraz częstszymi mutacjami w mtDNA. Brak mechanizmów ochronnych sprawia, że skóra staje się bardziej podatna na uszkodzenia, gorzej się regeneruje, łatwiej o przebarwienia i hiperpigmentacje. Dysfunkcyjne mitochondria sprawiają, że skóra starzeje się szybciej, zarówno na poziomie komórkowym, jak i wizualnie.

Związek ze stresem oksydacyjnym i fotostarzeniem.

Stres oksydacyjny jest to stan zaburzenia równowagi między produkcją reaktywnych form tlenu w organizmie, a zdolnością ustroju do ich neutralizowania. Powstają one pod wpływem czynników zewnętrznych (głównie promieniowania UV, zanieczyszczeń środowiskowych, pyłów czy dymu papierosowego) oraz na poziomie komórkowym podczas przemian metabolicznych. Pod wpływem słońca w komórkach skóry dochodzi do namnażania się wolnych rodników. Powodują one szereg mutacji w mitochondrialnym DNA, przez co te organelle nie mogą normalnie funkcjonować. Sprzyja to fotostarzeniu: skóra staje się szorstka, z licznymi przebarwieniami i głębokimi zmarszczkami.

Więcej o wpływie promieniowania UV na kondycję skóry przeczytasz w artykule: https://mito-med.pl/artykul/jak-promieniowanie-uv-wplywa-na-skore

Kluczowe składniki mito-friendly w kosmetykach

Reklama

Witamina E-Komplex Fluid MSE dr Enzmann Sprawdź

Kollagen-Intercell® Sprawdź

Kwas alfa liponowy MSE-Alpha-NeuroMit Sprawdź

B-Komplex MSE Sprawdź

Witamina B3 MSE Sprawdź

Witamina C MSE matrix Sprawdź

QuinoMit Q10 Forte MSE Sprawdź

Na co warto zwracać uwagę, wybierając kosmetyki do codziennej pielęgnacji? Składniki mito-friendly w kosmetykach mają za zadanie wsparcie i ochronę mitochondriów. Wśród najważniejszych znalazły się antyoksydanty i substraty łańcucha oddychania komórkowego.

Koenzym Q10 – klasyczny antyoksydant mitochondriów

Koenzym Q10 jest niezbędny do prawidłowej pracy mitochondriów i przebiegu oddychania komórkowego. Jako silny przeciwutleniacz neutralizuje wolne rodniki i chroni mitochondrialny materiał genetyczny przed uszkodzeniami. Kosmetyki zawierające ubichinon ( utlenioną formę Q10) pomagają chronić mitochondria komórek skóry, neutralizować wolne rodniki i spowalniać widoczne oznaki starzenia skóry.

Więcej: https://mito-med.pl/artykul/koenzym-q10-w-pielegnacji-od-wewnatrz-i-od-zewnatrz

Witaminy z grupy B (B2, B3, B5) – kofaktory w oddychaniu komórkowym

Witaminy z grupy B pełnią rolę kofaktorów w licznych procesach metabolicznych, w tym w łańcuchu oddechowym, zachodzącym w wewnętrznej błonie mitochondriów. Szczególne znaczenie mają witaminy B2, B3 oraz B5.

• Witamina B2 — ryboflawina: jest prekursorem aż dwóch koenzymów cyklu oddychania komórkowego: FAD i FMN. Cząsteczki te budują kompleksy transportujące elektrony podczas produkcji ATP.
• Witamina B3 — niacynamid: będąc prekursorem NAD⁺, kluczowego koenzymu mitochondrialnego, wspiera procesy metaboliczne produkcji energii komórkowej.
• Witamina B5 — kwas pantotenowy: jest niezbędny w syntezie koenzymu A. CoA bierze udział w szeregu przemian metabolicznych: cyklu Krebsa, oksydacji kwasów tłuszczowych, metabolizmie aminokwasów i transporcie różnych cząsteczek.

Niedobór witamin z grupy B sprawia, że produkcja energii komórkowej staje się mniej wydajna. Fibroblasty otrzymują mniej energii, zwiększa się ilość reaktywnych form tlenu, a skóra traci jędrność i staje się bardziej podatna na uszkodzenia.

Kwas alfa-liponowy i resweratrol – redukcja stresu oksydacyjnego

Kwas alfa-liponowy (ALA) i resweratrol są silnymi antyoksydantami. ALA poprawia potencjał błon mitochondrialnych i przyczynia się do większej produkcji ATP. Resweratrol, jako polifenol roślinny, jest naturalnym składnikiem o wysokim potencjale zwalczania wolnych rodników. Zastosowane w kosmetykach, wspierają ochronę mitochondriów fibroblastów przed stresem oksydacyjnym. Polecane są szczególnie dla skóry narażonej na promieniowanie słoneczne czy inne czynniki środowiskowe.

Witamina C i E

Kwas askorbinowy i tokoferol są znane ze swoich silnych właściwości antyoksydacyjnych.

Obie witaminy efektywnie neutralizują wolne rodniki, powstające m. in. w mitochondriach. Przeciwdziałają także peroksydacji lipidów błon komórkowych, pośrednio wspierając w ten sposób pracę mitochondriów. Oprócz wsparcia tych organelli, stosowanie witamin C i E w kosmetykach stymuluje komórki skóry do produkcji kolagenu, działa przeciwstarzeniowo i regenerująco, a także przyspiesza gojenie ran.

Inne substancje mito-friendly

Kosmetyki zawierające substancje mito-friendly to wciąż dynamicznie rozwijająca się dziedzina produkcji kosmetycznej. Wiele z substancji wspierających pracę mitochondriów jest nadal w fazie badań. Testowane są możliwości wykorzystania ich w kosmetykach oraz wprowadzenia w najbardziej dostępnych formulacjach. Oprócz wyżej opisanych, testowane są m. in. peptydy mitochondrialne i biomimetyczne, stabilizujące strukturę mitochondriów. Kolejną obiecującą grupą składników kosmetycznych są substancje pobudzające mikrokrążenie i transport tlenu we krwi. Sprawne krążenie pomaga w zaopatrzeniu mitochondriów w wystarczające ilości tlenu, potrzebnego w ich funkcjonowaniu. Szczególnie obiecujące są tutaj ekstrakty roślinne (np. wyciąg z kasztanowca i ruszczyku), a także kofeina. W fazie testów są także składniki wspierające mechanizmy naprawcze mitochondriów, takie jak enzymy czy acetyl-L-karnityna.

Jak wybierać kosmetyki przyjazne mitochondriom?

Szeroka oferta rynku produktów kosmetycznych sprawia, że czasami nie do końca wiadomo, na co zwracać uwagę, jakimi kryteriami kierować się przy wyborze oraz jaki kosmetyk wybrać. Jak zatem wybierać produkty mito-friendly?

Czytaj składy INCI

Po pierwsze, przed kupnem produktu warto chociaż pobieżnie przeczytać jego skład. W INCI szukajmy składników aktywnych, przyjaznych mitochondriom (opisanych powyżej). W przypadku takich substancji, jak koenzym Q10 czy witaminy, duże znaczenie ma formulacja cząsteczki (zastosowanie nanonośników, liposomów), dzięki której substancja ma większe możliwości dotarcia do głębszych warstw skóry, w tym do mitochondriów.

Kolejność składników w składzie INCI nie jest przypadkowa – wymienione są malejąco, od najwyższego do najniższego stężenia. Wyższe zastosowane stężenie substancji czynnej (oczywiście w zakresie jej bezpiecznego stosowania) przekłada się na większą zauważalną skuteczność działania. Stężenia substancji aktywnych często są też wyszczególnione na etykietach. Atutem kosmetyków mito-friendly jest obecność w składzie antyoksydantów, stabilizujących całą formulację produktu i dodatkowo wspierających mitochondria.

Unikaj składników, które mogą nasilać stres oksydacyjny

Patrząc holistycznie, powinniśmy ograniczać potencjalny stres oksydacyjny zarówno jeśli chodzi o dobór produktów kosmetycznych, ale również przyglądając się naszemu stylowi życia. Używanie silnych detergentów w codziennej pielęgnacji, a także kosmetyków z wysoką zawartością alkoholu działa na skórę wysuszająco, zmniejszając naturalną barierę ochronną. Pośrednio przekłada się to na zwiększone ryzyko uszkodzeń mechanicznych, rozwój stanów zapalnych, a w efekcie na nadprodukcję wolnych rodników, niszczących mitochondria. Z drugiej strony, nawet najlepiej dobrane kosmetyki wysokiej jakości nie są w stanie wystarczająco zadziałać, jeśli dostarczamy organizmowi ciągłej ekspozycji na stres, stosujemy wysokoprzetworzoną dietę, jesteśmy narażeni na dym papierosowy, nie zabezpieczamy się na działanie promieniowania UV. Dbanie o mitochondria powinno być zatem kompleksowe.

Znaczenie jakości i stabilności antyoksydantów

Antyoksydanty w kosmetyku mają podwójną funkcję: są zarówno składnikami aktywnymi, jak i stabilizują produkt i zapobiegają jego zepsuciu. Istotne jest, aby zastosowany w kosmetyku antyoksydant był w swojej stabilnej formie. Dobrym przykładem jest koenzym Q10: forma ubichinolu jest znacznie bardziej stabilna, niż ubichinon. Kolejnym aspektem, na który warto zwracać uwagę, jest opakowanie kosmetyku i warunki przechowywania. Światło słoneczne, temperatura i dostęp powietrza przyspieszają degradację składników aktywnych. Warto więc wybierać produkty w szczelnych opakowaniach i przechowywać je w odpowiedniej temperaturze, bez dostępu do słońca. Co równie ważne, to wybór kosmetyków o przebadanych, odpowiednio dobranych składnikach. Producenci często udostępniają badania naukowe, dotyczące skuteczności oferowanych preparatów.

Podsumowanie i rekomendacje dla codziennej pielęgnacji

Mitochondria odgrywają zasadniczą rolę w prawidłowym funkcjonowaniu całego organizmu, w tym w utrzymaniu dobrej kondycji skóry. Dzięki nim możliwa jest skuteczna regeneracja komórek, produkcja niezbędnej do procesów metabolicznych energii i w efekcie utrzymanie zdrowej i jędrnej skóry, o wyrównanym kolorycie. W codziennej pielęgnacji zadbaj o kosmetyki ze składnikami mito-friendly, szczególnie witaminami, koenzymem Q10 czy niacynamidem. Nie zapominaj o stylu życia — zdrowej diecie, dopasowanej pielęgnacji, aktywności fizycznej i ochronie przed UV. Skóra i nasze mitochondria odwdzięczą się zdrowiem i naturalnym pięknem!