Skarb dla skóry, włosów i stawów – kolagen

Mamy zimę, a wraz z nią wilgoć, chłód i przeciągi. Pogoda, która wielu z nas daje „szczególnie w kość”, a dokładniej mówiąc „w stawy”. W okresie jesienno-zimowym dolegliwości związane ze stawami, w tym kolanowymi, ale nie tylko, ulegają nieprzyjemnemu nasileniu. Z drugiej strony, niskie temperatury i wiatr stanowią wyzwanie dla delikatnej skóry twarzy. Chyba mamy coś dla Ciebie – hydrolizowany kolagen to substancja o wszechstronnym działaniu, która pomoże Ci zaopiekować się bolącymi stawami, a jednocześnie zadbać o gładką skórę.

Kolagen stanowi około 80 % stałych składników naszej skóry, a przez to jest jej najważniejszym elementem budulcowym. Jednocześnie ta substancja białkowa występuje też w ścięgnach i stawach. Wspólnie z elastyną, kolagen nadaje tkance łącznej elastyczność i stabilność. Ponadto wiąże wodę i pełni funkcję wypełniającą.

Kolagen kolagenowi nie równy, czyli parę słów o typach kolagenu

Dotychczas uczonym udało się zidentyfikować aż 28 różnych typów kolagenu, jakie występują w naszym organizmie. Liczba ta wskazuje na niezwykle ważną rolę tej substancji. Do najczęściej występujących typów kolagenu należą:

• Kolagen typu 1: przypada na niego około 90 % całkowitego wolumenu kolagenu, jaki obecny jest w naszym organizmie. Stanowi element budulcowy skóry, tkanki łącznej, kości, ścięgien oraz wiązadeł. Ogólnie możesz zapamiętać, że kolagen typu 1 to kolagen nr 1 dla zdrowej, młodej i gładkiej skóry.
• Kolagen typu 2: stanowi ważny składnik przede wszystkim tkanki chrzęstnej i wydaje się odgrywać szczególną rolę zarówno przy leczeniu, jak też profilaktyce choroby zwyrodnieniowej stawów oraz reumatoidalnego zapalenia stawów¹.
• Kolagen typu 3: współtworzy przede wszystkim ściany naczyń krwionośnych, może przyczyniać się do profilaktyki miażdżycy. Kolagen typu 3 jest częstym składnikiem preparatów z kolagenem typu 1, dla osiągnięcia lepszych efektów terapeutycznych.

Przy dolegliwościach stawowych czy bólach kolan nowoczesna medycyna zaleca kolagen typu 2, którego stosowanie jest najczęściej przebadane przy chorobie zwyrodnieniowej stawów (osteoartrozie), a także reumatoidalnym zapaleniu stawów^2,3. Przykładowo pewne badanie na 85 pacjentach z osteoartrozą, którego wyniki opublikowano w 2023 roku, wskazuje, iż 12-tygodniowa suplementacja kolagenu typu 2 pozwoliła na istotne ograniczenie bólu oraz poprawę ruchliwości stawu kolanowego uczestników eksperymentu⁴. W ramach studiów klinicznych kolagen typu 2 pozwalał też na zredukowanie opuchlizny oraz porannej sztywności stawów, jaka towarzyszy często zarówno osteoartrozie i reumatoidalnemu zapaleniu stawów. Potencjalne terapeutyczne zastosowanie tego rodzaju kolagenu wiąże się z tym, ze stanowi on główny składnik tkanki chrzęstnej. Leczniczo stosuje się tutaj najczęściej hydrolizowany kolagen.

Peptydy kolagenowe

Hydrolizowany kolagen (czy też peptydy kolagenowe / peptydy kolagenu) – pozyskuje się poprzez rozszczepienie (hydrolizę) naturalnego kolagenu (odzwierzęcego). W ten sposób z dużych, złożonych cząstek białka kolagenu otrzymuje się mniejsze fragmenty, tak zwane peptydy. Taka peptydowa postać kolagenu ułatwia jego wchłanianie oraz wykorzystanie przez organizm. Preparaty z hydrolizowanym kolagenem zawierają najczęściej kolagen typu 1 (i ewentualnie 3).

Zdolność naszego organizmu do samodzielnej syntezy kolagenu słabnie wraz z wiekiem, co sprawia, że na naszej skórze pojawiają się zmarszczki, a stan tkanki stawowej i chrzęstnej ulega pogorszeniu. Z tego względu wielu ekspertów zaleca dodatkową suplementację hydrolizowanego kolagenu, najlepiej wszystkich 3 jego podstawowych typów.

Kolagen na talerzu i w kapsułkach – praktyka

Hydrolizowany kolagen oferowany jest w formie proszku (który łatwo rozpuszcza się w dowolnym płynie, chętnie z witaminą C) lub pastylek (jako monopreparat bądź preparat kombinowany). Po zażyciu, peptydy kolagenowe oraz częściowo uwolnione z kolagenu aminokwasy przenikają z jelita cienkiego do krwioobiegu, który następnie transportuje je do miejsc docelowych. Powoduje to:

• wzrost poziomu aminokwasów glicyna i prolina w organizmie (glicyna, hydroksyprolina oraz prolina to najważniejsze aminokwasy, które wchodzą w skład kolagenu)⁶;
• bezpośrednią stymulację produkcji nowego kolagenu, elastyny oraz kwasu hialuronowego (synteza de novo)⁷.

W zależności od źródła – kolagen rybi, wołowy, drobiowy… dominują w nim odmienne typy kolagenu, o których opowiedzieliśmy sobie chwile wcześniej. Przykładowo, źródłem kolagenu typu 2 (pomocnego przy chorobie zwyrodnieniowej stawów) jest drób i wołowina⁸.

Do naturalnych źródeł kolagenu w diecie należą⁹:

• wywar na kościach (gotowany przez minimum 4 godziny, najlepiej z dodatkiem octu jabłkowego, aby w naturalny sposób nasilić uwalnianie kolagenu i substancji mineralnych z kości);
• włókniste części mięsa – czerwonego (przy czym spożywanie dużych ilości czerwonego mięsa nie jest zalecane jako optymalne źródło kolagenu z diety) i białego (drób);
• skóra ryb;
• żelatyna.

Dodatkowo, niektóre inne produkty stymulują endogenną produkcję kolagenu. Należą do nich:

• produkty spożywcze bogate w elementy budulcowe do syntezy tej bezcennej dla organizmu człowieka substancji białkowej, czyli w aminokwasy prolina i glicyna: drób, jaja, ryby, soja, nabiał;
• produkty spożywcze obfitujące w kofaktory niezbędne do syntezy kolagenu (czyli cynk oraz witaminę C): orzechy, owoce cytrusowe, zielone warzywa liściaste, czerwona papryka, pomidory, pełnoziarniste zboża.

Reklama

Glucosamin-Intercell® Sprawdź

Mito-D3 Witamina D3 w kroplach Sprawdź

C-Intercell Sprawdź

Kollagen-Intercell® Sprawdź

Co osłabia endogenną produkcję kolagenu?

A tym samym zwiększa zapotrzebowanie na uzupełnienie jego poziomu z zewnątrz – zarówno poprzez dietę, jak też ewentualnie w formie peptydów kolagenu:

• Stres to złodziej kolagenu. Kortyzol może osłabiać produkcję kolagenu, a zgodnie z pewnym artykułem naukowym z 2018 roku – wręcz stymulować degradację niektórych typów kolagenu w organizmie (kolagen typu 3)¹⁰. Inna grupa naukowców ma dla nas jeszcze gorsze wiadomości i ostrzega, ze hormony stresu mogą prowadzić do rozkładu nie tylko kolagenu typu III, lecz również kolagenu typu I, a tym samym bezpośrednio wpływać na wygląd naszej skóry od zewnątrz. Wniosek? Stres postarza! Jeżeli żyjesz w stresie, zadbaj nie tylko o ograniczenie jego wpływu na organizm, lecz pomyśl także o swojej skórze, stawach, ścięgnach.¹¹
• Niedobór składników budulcowych i/lub kofaktorów do produkcji kolagenu.
• Palenie papierosów czynne i bierne hamuje syntezę kolagenu typu I oraz typu III. Innymi słowy – palenie = więcej zmarszczek. Chcesz dłużej zachować młodą skórę? Rzuć palenie i unikaj kontaktu z dymem papierosowym w Twoim otoczeniu¹². Co ważne, dym papierosowy negatywnie wpływa nie tylko na nasz wygląd od zewnątrz. Niestety osłabienie syntezy kolagenu obserwuje się także w obrębie naszych naczyń krwionośnych, zwiększając również i tą drogą ryzyko miażdżycy u palaczy¹³. Inna grupa badawcza ostrzega, iż palenie papierosów może prowadzić do reumatoidalnego zapalenia stawów (szlakiem utraty kolagenu)¹⁴.
• Dieta bogata w cukier i dieta wysokowęglowodanowa, w szczególności wysokofruktozowa. Wysokiemu spożyciu węglowodanów towarzyszy wzrost poziomu tak zwanych produktów zaawansowanej glikacji (AGEs, Advanced Glycation products), formacji, które niszczą struktury kolagenowe w organizmie¹⁵. Jeżeli chcesz zachować gładką i młodą skórę, unikaj cukru oraz nadmiaru fruktozy w codziennej diecie.
• Wiek – tego nie przeskoczymy. Jak wskazują badania naukowe, u osób w wieku powyżej 80. roku życia produkcja kolagenu w skórze jest aż o około 75% niższa niż u osób młodych (18-29 lat)¹⁶. W wieku 22-25 lat nasza produkcja kolagenu w skórze osiąga szczytowy poziom, po czym zaczyna stopniowo słabnąć. Szacuje się, iż synteza kolagenu w skórze maleje rocznie o około 1%-1,5%. Jednocześnie osłabienie syntezy tego białka de novo mogą nasilać inne czynniki zewnętrzne, takie jak stres, ksenobiotyki, zanieczyszczenie środowiska, infekcje bakteryjne skóry¹⁷. Ze względu na to, iż perturbacje hormonalne, w szczególności zaś spadek poziomu estrogenu w organizmie, dodatkowo zakłócają syntezę kolagenu, wiek okołomenopauzalny u kobiet to czas, w którym ich dojrzała skóra zaczyna potrzebować dodatkowego wsparcia z zewnątrz¹⁸.

Z czym warto łączyć kolagen?

Z punktu widzenia problemów stawowych, jak wskazują różne studia kliniczne nad skutecznością kolagenu typu 2 w postaci monopreparatu lub też w połączeniu z innymi mikroskładnikami odżywczymi¹⁹, najlepsze efekty terapeutyczne przynosi synergiczna kombinacja kolagenu typu 2 z:

MSM (metylosulfonylometan)

MSM to związek siarki organicznej, występujący naturalnie w naszych komórkach, który może łagodzić dolegliwości stawowe, na przykład w obrębie stawu kolanowego, działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie. Uwaga pacjenci ze stanami zapalnymi śluzówki jelit oraz z niedoborami molibdenu – w tym przypadku dawkowanie MSM należy wprowadzać bardzo ostrożnie i uzupełnić niedobory molibdenu, który stanowi kofaktor dla enzymu oksydaza siarczynowa, odpowiadającego za metabolizm siarczanów w organizmie człowieka. Ze względu na brak wystarczających badań naukowych co do efektu działania oraz skutków ubocznych, bezpieczniejszym (i przebadanym) rozwiązaniem jest dawkowanie MSM maksymalnie na poziomie 2 x 3 g dziennie, tak jak miało to miejsce w zakończonym sukcesem studium klinicznym z 2006 roku²⁰.

RADA: MSM jest wrażliwe na działanie wysokich temperatur, dlatego nie popijaj go gorącymi napojami, ani nie rozpuszczaj w gorących płynach. Jeżeli planujesz suplementację MSM w celu obniżenia poziomu homocysteiny (szlak poprzez tak zwana transsulfuraccje), preparat może nie przynieść oczekiwanych skutków, jeżeli jesteś nosicielem mutacji w genie CBS – syntazy beta- cystationowej).

Witamina C

Działa jako przeciwutleniacz, chroni komórki przed szkodliwym działaniem wolnych rodników, stanowi kofaktor do syntezy kolagenu de novo.

Bromelaina

Enzym z ananasa, który rozkłada kompleksy prozapalne i działa w ten sposób przeciwzapalnie oraz przeciwbólowo.

Witamina D

Pomaga zapobiegać dalszemu rozkładowi tkanki chrzęstnej.

Wyciąg z kadzidłowca indyjskiego (Boswellia serrata)

Działa przeciwbólowo i przeciwzapalnie.²³

Wyciąg z czarciego pazura (lac. Harpagophytum procumbens)

Posiada, udowodnione naukowo, właściwości przeciwzapalne oraz przeciwbólowe – szczególnie wobec stawów^24,25.

Kolagen typu 2 – vs. kolagen typu 1 i 3        

O ile kolagen typu 2 to bezcenna broń w zmaganiach z bólami i stanami zapalnymi stawów, to kolagen typu 1 (i 3) można określić jako „kolagen młodości i piękności”. Kolagen typu 1 nadaje skórze i włosom gładkość. Szampon z kolagenem fantastycznie wygładza suche, łamliwe i zniszczone włosy, wypełniając obumarłe miejsca w tkance włosa od zewnątrz, podczas gdy suplement z kolagenem typu 1 wspiera zdrowie włosów od wewnątrz. Podobne podejście możesz stosować dla zachowania młodej, gładkiej i promiennej skóry – wzbogacone o kolagen i kwas hialuronowy kremy do twarzy oraz balsamy do ciała, połączone z odpowiednią dietą i suplementacją odżywiają skórę na wszelkie możliwe sposoby.

Ciąża to szczególny czas w życiu każdej kobiety. Jak podkreślają autorzy publikacji naukowej z 2021 roku, suplementacja kolagenu w tym okresie, a także po rozwiązaniu, w szczególności podczas karmienia piersią, może pozytywnie wspierać zdrowie młodej mamy poprzez: nawilżanie skóry, zwiększanie jej elastyczności, zapobieganie rozstępom, wspierając obciążone dodatkowo ciążą stawy, wiązadła i mięśnie i chroniąc je przed uszkodzeniami²⁸. W szczególności, u kobiet w ciąży wzrasta obrót, a tym samym zapotrzebowanie, na kolagen typu 1 oraz 3²⁹. Jednak – również i w przypadku kolagenu, dla bezpieczeństwa dziecka oraz samej siebie, przed rozpoczęciem przyjmowania tego mikroskładnika odżywczego, zasięgnij porady lekarza.

Skutki uboczne suplementacji kolagenu

Stosowaniu hydrolizatu kolagenu może w rzadkich przypadkach towarzyszyć wystąpienie trudności z trawieniem (wzdęcia), uczucie pełności oraz zaparcia.