U źródeł przewlekłego zmęczenia

Z czego może wynikać przewlekłe zmęczenie i jak je pokonać? Jaki ma związek z mitochondriami i produkcją energii?

Jej wysokość kobalamina

Odpowiedni poziom witaminy B12 jest niezbędny w procesie produkcji energii w mitochondriach – bez niej nie poradzimy sobie w natłoku codziennych spraw

Nadmiar obowiązków, przetworzona żywność czy siedząca praca to niestety nieodłączne elementy współczesnego trybu życia, które każdego dnia narażają nas na stres i wynikające z niego choroby. Gdy codzienne tempo ciągle przyspiesza, organizm nie zawsze za nim nadąża. W efekcie łatwo dochodzi do jego przeciążenia, utraty energii, braku chęci do życia czy wypalenia zawodowego (burnout). W ten sposób wpadamy w swego rodzaju błędne koło, bo w stanie wyczerpania tym bardziej nie potrafimy poradzić sobie ze stawianymi nam wymaganiami. Wówczas tylko krok dzieli nas od frustracji, zrezygnowania, a nawet depresji. Co zrobić, by tego uniknąć?

Energia ze środka

Zmęczenie, nerwowość, zaburzenia snu, a nawet depresja to coraz powszechniejsze problemy. Co więcej, dotykają ludzi w każdym wieku – aktywnych zawodowo, na co dzień zmagających się z dużą presją otoczenia i własnymi ambicjami.

Jednak życie w napięciu to nie tylko osłabienie wydajności i pogorszenie samopoczucia. Przewlekły stres zmniejsza bowiem wydajność mitochondriów – naszych wewnętrznych elektrowni, w których produkowana jest energia ATP, niezbędna do przebiegu wszystkich procesów w organizmie. To ona stanowi paliwo dla komórek, a właśnie w mitochondriach znajduje się specjalne DNA (mtDNA), które kodują związki chemiczne odpowiadające za jej produkcję.

W tych maleńkich organellach następuje także synteza steroidów (zwłaszcza aldosteronu i kortyzolu)1. Stale podniesiony poziom tych hormonów powoduje, że spada produkcja ATP, co potęguje stres nitrozacyjny, wynikający z nadmiernego wydzielania tlenku azotu2. W ten sposób nadmiar hormonów stresu powoduje spadek wytwarzania energii.

Głodne mitochondria

Inną przyczyną spadku wydajności produkcji ATP jest fakt, że w sytuacji przewlekłego stresu, przepracowania i wyczerpania rośnie zapotrzebowanie na składniki odżywcze. Jeśli go nie zaspokoimy, grozi to uszkodzeniami mitochondriów i osłabieniem wytwarzania energii.

Wszystko to oznacza, że prawidłowy przebieg procesów życiowych zależy w dużej mierze od sprawności procesów energetycznych zachodzących w mitochondriach. Analogicznie osłabienie produkcji ATP jest pierwotną przyczyną przewlekłych schorzeń: od zespołu chronicznego zmęczenia (CFS) czy bezsenności, przez zmniejszenie siły mięśni, stany zapalne i kłopoty ze wzrokiem, po choroby cywilizacyjne i nowotworowe. Właśnie dlatego, chcąc odzyskać siły i motywację do sprostania codziennym wyzwaniom, trzeba zajrzeć do wnętrza organizmu i rozwiązać problem u podstaw – dokarmiając mitochondria.

Odzyskaj energię!

Aby wytwarzanie ATP przebiegało sprawnie, mitochondria potrzebują odpowiedniego poziomu witaminy B12, której niedobór sprzyja rozwojowi stresu oksydacyjnego i nitrozacyjnego. Ten ostatni oddziałuje na organella, hamując tlenową przemianę materii, przez co synteza niezbędnej energii nie zachodzi efektywnie.

Kiedy w wyniku niedoboru B12 spada ilość wytwarzanej energii, pojawiają się ospałość i wypalenie, z czasem przeradzające się w zespół chronicznego zmęczenia (CFS). Ponieważ odpowiada ona za metabolizowanie niektórych związków, np. puryn, dochodzi również do zaburzenia procesów syntezy DNA3.

Niestety niedobory witaminy B12 często nawet przez wiele lat nie dają o sobie znać. Dlatego ważne jest jak najszybsze rozpoczęcie suplementacji, która pozwoli im zapobiegać. Zanim jednak zdecydujesz się na preparat tej niezbędnej witaminy, zwróć uwagę na jej postać. Zawsze wybieraj metylokobalaminę, czyli aktywną formę B12, która nie musi ulec przekształceniu w organizmie. Dla jej najlepszego przyswojenia niezbędna jest obecność witaminy B6, biotyny i kwasu foliowego. Ważna jest także wysoka dawka, która pozwoli nie tylko pokryć bieżące zapotrzebowanie, ale również uzupełnić powstałe wcześniej niedobory.

Autor: Dagmara Moszyńska

 Bibliografia:

1. Endokrynol. Pol. 2008: 59 (4): 330-339

2. J. Chron. Fatigue Syndrom 2001; 8: 39-44; FASEBJ 2002; 16: 1.407-1.417

3. Clinic. Nutr., 2003; 429-435; Am. J. Cardiol. 2004; 93(10):1201-1206