Dieta lekkostrawna to wyjątkowy sposób odżywiania, który stawia na lekkie i delikatne posiłki, wspierające zdrowe trawienie. Jest często zalecana osobom z problemami gastrycznymi, stanami zapalnymi, po zabiegach chirurgicznych, a także tym, którzy chcą dać odpoczynek organizmowi po ciężkich posiłkach czy intensywnym wysiłku. Wybierając produkty lekkostrawne i odpowiednie metody ich przygotowania, można zminimalizować ryzyko wzdęć, bólu brzucha czy innych dolegliwości ze strony układu pokarmowego. W artykule omówię kluczowe zasady diety lekkostrawnej, jej korzyści zdrowotne oraz podzielę się przepisami, które ułatwią wprowadzenie tej diety do codziennego jadłospisu.
Czym jest dieta lekkostrawna?
Jest to sposób odżywiania, który opiera się na produktach i daniach łatwo przyswajalnych przez organizm. Jest szczególnie rekomendowana osobom zmagającym się z problemami przewodu trawiennego, takimi jak stany zapalne, wrzody, choroby trzustki, wątroby czy jelit. Dieta ta ma na celu odciążenie przewodu pokarmowego, ułatwienie trawienia oraz zmniejszenie ryzyka wystąpienia dolegliwości gastrycznych, takich jak bóle brzucha czy niestrawność.
Dla kogo odpowiednia jest dieta lekkostrawna?
Dieta lekkostrawna jest szczególnie polecana w przypadku:
- infekcji (np. zatrucia, zapalenia),
- przewlekłych chorób układu trawiennego (np. zespół jelita drażliwego, choroby trzustki, refluks, zapalenie żołądka),
- w czasie rekonwalescencji po zabiegach chirurgicznych,
- w celu odciążenia organizmu w okresie osłabienia lub po intensywnym wysiłku fizycznym.
Jest również stosowana profilaktycznie, aby złagodzić objawy związane z przejedzeniem, stresem czy niewłaściwymi nawykami żywieniowymi. Dzięki odpowiedniemu doborowi produktów i technik obróbki termicznej, osoby stosujące tę dietę mogą zminimalizować ryzyko podrażnień oraz poprawić ogólną kondycję zdrowotną. Dietę dobiera się indywidualnie, biorąc pod uwagę stan odżywienia pacjenta.
Dieta lekkostrawna – zasady
Podstawą jest eliminacja produktów ciężkostrawnych, smażonych, wędzonych, obsmażanych, wzdymających i drażniących błonę śluzową układu pokarmowego. Produkty wybierane w tej diecie są najczęściej gotowane, duszone lub opiekane bez dodatku tłuszczu. Ważne jest również niestosowanie ostrych przypraw, ciężkich mięsnych wywarów i sosów, alkoholu, mocnej kawy i napojów gazowanych, które mogą podrażniać ściany żołądka oraz czasami usuwanie pestek z warzyw i owoców, unikanie warzyw wzdymających i nasion roślin strączkowych.
Ważnym elementem jest regularność spożywania posiłków oraz odpowiednie techniki kulinarne. Dobrą metodą jest jedzenie mniejszych porcji, ale częściej, aby nie przeciążać układu trawiennego. Kluczowe jest również picie odpowiedniej ilości płynów, zwłaszcza wody niegazowanej, lekkich herbat ziołowych czy słabych naparów.
Dieta łatwostrawna nie tylko poprawia funkcjonowanie trawienia, ale także wpływa pozytywnie na ogólne samopoczucie, zapewniając lepszą regenerację organizmu.
W niektórych jednostkach chorobowych należy wprowadzić dietę płynną.
W jaki sposób stosować dietę lekkostrawną?
1. Odpowiednie metody przygotowywania posiłków
Kluczową rolę odgrywa sposób, w jaki przygotowujemy posiłki. Odpowiednia obróbka termiczna nie tylko wpływa na strawność produktów, ale także pomaga zachować wartości odżywcze, które są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zamiast ciężkostrawnych metod, stosuje się techniki, które minimalizują ilość tłuszczu, zachowując lekką strukturę posiłków.
Gotowanie na parze
To jedna z najlepszych metod obróbki termicznej. Para wodna delikatnie podgrzewa produkty, co sprawia, że zachowują one swoje naturalne walory odżywcze, takie jak witaminy i minerały. Przygotowywane na parze warzywa, ryby czy mięso są łatwiejsze do strawienia i mniej obciążają żołądek.
Korzyści:
- Produkty zachowują więcej składników odżywczych, takich jak witaminy z grupy B i witamina C.
- Brak konieczności dodawania tłuszczu.
- Delikatna struktura jedzenia wspiera procesy trawienne i jest mniej drażniąca.
Duszenie
To technika, która pozwala na powolną obróbkę produktów na małym ogniu, często w niewielkiej ilości płynów, takich jak woda czy bulion. Poddane takiej obróbce mięsa i warzywa są miękkie, łatwostrawne, a jednocześnie zachowują pełnię smaku. Potrawy stają się wilgotne i delikatne, co sprzyja ich łatwemu przyswajaniu przez organizm.
Przykłady duszonych dań:
- filety z kurczaka lub indyka bio,
- warzywa, takie jak marchewka, cukinia, dynia czy buraki,
- mięso w lekkim bulionie warzywnym.
Pieczenie niskotłuszczowe oraz w naczyniu żaroodpornym z dodatkiem dozwolonych przypraw
Gotowanie w wodzie
To jedna z najbardziej podstawowych, a jednocześnie skutecznych metod przygotowywania lekkich posiłków. Woda neutralnie oddziałuje na pożywienie, co sprawia, że jest ono łatwe do przyswojenia.
Przykłady produktów, które idealnie nadają się do tego procesu:
- ryż basmati , który jest podstawą diety lekkostrawnej,
- delikatne kasze, takie jak manna, komosa, amarantus czy kuskus.
- puree ziemniaczane – lekkie i przyjazne.
Unikanie smażenia na głębokim tłuszczu i grillowania
Takie formy obróbki w wysokiej temperaturze, zwłaszcza z użyciem dużej ilości tłuszczu, prowadzą do powstawania trudnych do strawienia związków, takich jak tłuszcze trans oraz związki kancerogenne, które mogą podrażniać błonę śluzową. Posiłki stają się twarde, a ich strawienie wymaga większego wysiłku ze strony układu pokarmowego. Zakazane jest smażenie, gdyż może to zwiększyć poziom wydzielanego soku żołądkowego i wywoływać przewlekły refluks.
2. Spożywanie lekkich, małych porcji
Jedną z fundamentalnych zasad jest odpowiednie planowanie wielkości i częstotliwości spożywanych posiłków. Spożywanie lekkich, małych porcji pomaga zmniejszyć obciążenie układu pokarmowego i pozwala organizmowi na sprawne trawienie. Duże, ciężkie posiłki często powodują dyskomfort oraz uczucie przejedzenia, dlatego kluczowe jest spożywanie mniejszych ilości jedzenia w regularnych odstępach czasu. Taki sposób odżywiania nie tylko wspomaga trawienie, ale także pomaga w utrzymaniu stabilnego poziomu energii przez cały dzień. Pamiętajmy jednak, że nasze narządy trawienne potrzebują minimum 3,5 godziny do tego by się zregenerować i dlatego zaleca się jeść regularnie bez podjadania pomiędzy głównymi posiłkami.
Częstotliwość posiłków – regularne spożywanie małych porcji
Zamiast spożywać trzy duże posiłki dziennie zaleca się rozłożenie jedzenia na 4-5 mniejszych porcji. Regularność posiłków pomaga utrzymać równomierny poziom cukru we krwi oraz zapobiega napadom głodu, które mogą prowadzić do przejadania się, co będzie pomocne w utrzymaniu stabilnej wagi. Ponadto, jedzenie w mniejszych ilościach pozwala organizmowi skutecznie trawić pokarm.
Przykładowy rozkład posiłków: śniadanie, drugie śniadanie, obiad, podwieczorek, lekka kolacja.
Kontrola porcji – ile jeść, by nie przeciążać układu trawiennego
Kolejnym ważnym elementem jest kontrolowanie wielkości porcji, aby dostarczyć organizmowi odpowiednią ilość kalorii, ale jednocześnie nie przeciążać układu trawiennego. Duże, syte posiłki wymagają więcej energii i enzymów trawiennych, co może powodować uczucie pełności czy nawet bóle brzucha. Dlatego warto zadbać o to, aby porcja była dostosowana do indywidualnych potrzeb oraz pory dnia.
Zalecane porcje:
- Białko: Porcja chudego mięsa (np. pierś z kurczaka lub indyka) powinna wynosić około 100-150 g na jeden posiłek. Alternatywnie można spożywać 2-3 jajka lub małą porcję ryb (100 g).
- Węglowodany: Zamiast pełnoziarnistych, ciężkostrawnych produktów, wybieraj delikatne kasze w ilości około 50-100 g na posiłek.
- Tłuszcze: Należy ograniczyć tłuszcze do około 1-2 łyżeczek oliwy z oliwek lub masła klarowanego dziennie, jako dodatek do posiłków.
- Warzywa: takie jak marchew, cukinia czy dynia, powinny być spożywane w ilości około 150 g na posiłek.
Zapobieganie przejadaniu się
Spożywanie zbyt dużej ilości jedzenia na raz może prowadzić do nadmiernego rozciągnięcia żołądka, co z kolei powoduje dyskomfort i uczucie ciężkości. Przejadanie się może także opóźniać trawienie, ponieważ organizm potrzebuje więcej czasu i energii, aby przetworzyć nadmiar jedzenia.
Aby nie przejadać się, warto stosować następujące techniki:
- Jedz powoli, celebruj: Spożywaj posiłki wolno, co pozwoli organizmowi lepiej przyswoić pokarm i zasygnalizować uczucie sytości. Mózg potrzebuje około 20 minut, aby odebrać sygnał, że jesteś najedzony, więc jedząc wolniej, zmniejszasz ryzyko spożycia nadmiernej ilości jedzenia.
- Słuchaj swojego ciała: Zwracaj uwagę na sygnały wysyłane przez organizm. Zamiast czekać, aż poczujesz pełne przejedzenie, zatrzymaj się, gdy odczujesz umiarkowane uczucie sytości.
- Pamiętaj o odpowiednich porcjach: Warto serwować sobie mniejsze porcje na talerzu i w razie potrzeby sięgać po dokładki, niż od razu nakładać nadmiar jedzenia.
- Zaczynaj jedzenie od porcji warzyw, następnie białka, a na końcu węglowodanów – to zapewni stabilną glikemię.
Łagodne i lekkie posiłki wieczorne
Kolacja powinna być szczególnie lekka i spożywana co najmniej 3 godziny przed snem, aby twój organizm miał czas na przetworzenie pokarmu przed nocnym odpoczynkiem. Ciężkie posiłki spożyte późnym wieczorem mogą prowadzić do problemów ze snem, refluksu czy zgagi, ponieważ organizm nie zdąży ich strawić przed snem.
3. Odpowiednie nawodnienie organizmu
Właściwe nawodnienie organizmu jest jednym z kluczowym elementem żywienia. Odpowiednia ilość wody mineralnej dostarcza niezbędnych minerałów, nawilża śluzówki, ale również wpływa na ogólne zdrowie i samopoczucie. Woda jest niezbędna do prawidłowego przebiegu procesów trawienia, przyswajania składników odżywczych oraz usuwania toksyn z organizmu. Utrzymanie właściwego poziomu nawodnienia może pomóc w łagodzeniu objawów niestrawności, zaparć i innych dolegliwości trawiennych.
Rola wody w procesach trawienia
Woda odgrywa fundamentalną rolę w procesie trawienia, od momentu przyjęcia pokarmu aż po wydalanie jego resztek. Pomaga rozpuszczać składniki odżywcze, wspiera produkcję śliny i soków żołądkowych, które są niezbędne do rozkładu pokarmu, oraz przyspiesza przepływ treści pokarmowej. W przypadku niedoboru wody, treść pokarmowa może zalegać w układzie, co prowadzi do zaparć, ogólnego uczucia dyskomfortu.
Warto pamiętać, że ciągłe nawodnienie jest wymagane, aby optymalnie przetwarzać pokarm. Dlatego tak ważne jest regularne picie wody przez cały dzień, nie tylko podczas posiłków, ale również między nimi.
Ilość wody potrzebna w diecie lekkostrawnej
Ilość wody, którą należy spożywać codziennie, zależy od indywidualnych potrzeb organizmu, takich jak masa ciała, aktywności fizycznej, klimatu oraz stanu zdrowia. Ogólnie rekomenduje się, aby dorosły człowiek spożywał od 1,5 do 2,5 litra wody dziennie. Regularne picie wody powinno być priorytetem w diecie, w której kluczowe jest wspieranie trawienia i eliminowanie zaparć.
Osoby, które mają skłonność do zaparć, mogą potrzebować większej ilości wody, aby poprawić perystaltykę. Z kolei osoby z problemami żołądkowymi powinny pić wodę małymi łykami przez cały dzień. Ważna jest również temperatura wody – nie powinna być ani za zimna, ani za gorąca, raczej w temperaturze pokojowej.
Jakie napoje wybierać w diecie lekkostrawnej?
Rekomendowane napoje:
- Woda niegazowana – najlepszy wybór na co dzień, bezpieczna i delikatna.
- Herbaty ziołowe – np. rumianek, melisa, mięta, koper włoski. Mają działanie łagodzące, wspomagają trawienie i pomagają w łagodzeniu objawów zgagi, wzdęć oraz skurczów.
- Soki warzywne i owocowe – tylko te świeżo wyciskane, rozcieńczane wodą, najlepiej z delikatnych owoców, takich jak marchew, dynia, jabłko. Soki te są łatwiej przyswajalne i dostarczają witamin oraz minerałów, bez obciążania układu trawiennego.
Należy wystrzegać się napojów gazowanych, które mogą prowadzić do nadmiernej produkcji gazów, a także napojów bogatych w cukry, takich jak soki owocowe z dodatkiem cukru oraz napoje energetyczne.
Kiedy i jak pić wodę?
Nie chodzi tylko o to, co pijemy, ale również o to, kiedy i jak pijemy. Odpowiednie nawyki związane z piciem mogą znacząco wpłynąć na poprawę trawienia i ogólną wygodę układu pokarmowego.
Zasady picia wody:
- Picie między posiłkami: Nie pij dużych ilości wody bezpośrednio przed posiłkiem lub w jego trakcie, ponieważ może to rozcieńczyć soki żołądkowe i spowolnić proces trawienia. Najlepiej pić wodę między posiłkami, co zapewni odpowiednie nawodnienie.
- Małymi łykami: Picie wody małymi łykami, a nie dużymi porcjami, pomaga zapobiegać gazom i uczuciu pełności.
- Zwracaj uwagę na temperaturę: Woda powinna być w temperaturze pokojowej lub letniej. Zbyt zimne napoje mogą wywołać skurcze i utrudniać trawienie, podczas gdy zbyt gorące napoje mogą podrażniać błonę śluzową.
4. Produkty, których należy unikać w diecie łatwostrawnej
W celu odciążenia organizmu poprzez eliminację produktów trudnych do strawienia, które mogą powodować dyskomfort, gazy, a nawet nasilać objawy problemów trawiennych, należy stronić od nieodpowiednich produktów.
Tłuste i smażone potrawy
Tłuszcze, szczególnie te pochodzące z głęboko smażonych i przetworzonych produktów, są jednym z głównych wrogów. Takie pokarmy są trudniejsze do strawienia, mogą opóźniać opróżnianie żołądka i prowadzić do zgagi oraz uczucia ciężkości. Nadmiar tłuszczu w diecie obciąża wątrobę oraz trzustkę, zmuszając je do intensywniejszej pracy, co z kolei może prowadzić do zaostrzenia problemów trawiennych.
Produkty, które z z diety należy wyeliminować:
- Frytki, chipsy, grillowane mięso i ryby, produkty bogate w nasycone kwasy tłuszczowe
- Potrawy przyrządzane na głębokim oleju, np. fast food.
- Tłuste mięsa, takie jak wieprzowina, m.in.: boczek, kiełbasa, karkówka, golonka.
Zaleca się zamiast tego wybierać delikatniejsze potrawy.
Produkty bogate w błonnik pokarmowy
Chociaż jest ważnym składnikiem zdrowej diety, jego nadmierna ilość w nierozpuszczalnej formie może obciążać układ trawienny. Obecny w produktach pełnoziarnistych, surowych warzywach oraz roślinach strączkowych, może prowadzić do nagromadzenia gazów i bólu brzucha. Zaleca się ograniczenie spożycia tych produktów, szczególnie w surowej postaci.
Produkty bogate w błonnik, które warto ograniczyć:
- Pełnoziarniste pieczywo i makarony, kasza gryczana, brązowy ryż.
- Surowe warzywa, takie jak kapusta, brokuły, kalafior.
- Otręby, nasiona i orzechy.
Produkty wzdymające
Jednym z głównych celów diety lekkostrawnej jest zmniejszenie ryzyka wzdęć i nadmiernej produkcji gazów. Produkty wzdymające, takie jak rośliny strączkowe, niektóre warzywa oraz napoje gazowane, mogą znacząco nasilić dolegliwości trawienne i powodować uczucie pełności oraz dyskomfort w jamie brzusznej.
Produkty wzdymające, które warto wyeliminować:
- Rośliny strączkowe, np. fasola, groch, ciecierzyca, soczewica.
- Kapusta, kalafior, brokuły, cebula.
- Napoje gazowane, woda sodowa, piwo.
Aby przeciwdziałać wzdęciom, warto sięgać po delikatne warzywa, takie jak marchew, dynia, cukinia, oraz wybierać napoje niegazowane, najlepiej wodę lub herbaty ziołowe.
Przyprawy ostre i intensywne
Ostre przyprawy, takie jak chili, pieprz cayenne, papryka, mogą podrażniać błonę śluzową i prowadzić do zaostrzenia problemów trawiennych, takich jak zgaga czy refluks. Intensywne przyprawy mogą również nadmiernie pobudzać produkcję kwasu żołądkowego.
Ostre przyprawy, które należy omijać:
- Chili, pieprz cayenne, papryka ostra.
- Musztarda, chrzan, wasabi.
- Sosy ostre, np. tabasco, sambal.
Zamiast tego warto stosować zioła i delikatne przyprawy, takie jak bazylia, tymianek, majeranek, które wspierają trawienie i są łagodniejsze dla żołądka.
Produkty wysoko przetworzone
Produkty wysoko przetworzone, pełne konserwantów, sztucznych barwników, cukrów oraz tłuszczów trans, są niekorzystne nie tylko dla układu trawiennego, ale także dla ogólnego zdrowia. Takie produkty obciążają wątrobę i trzustkę, co może prowadzić do problemów trawiennych, a także do długoterminowych problemów zdrowotnych, takich jak choroby serca czy otyłość.
Produkty przetworzone, które należy omijać:
- Fast food, chipsy, przekąski typu snack.
- Gotowe dania, konserwy, zupy w proszku, wędliny.
- Słodycze, ciasteczka, produkty z dużą ilością sztucznych dodatków.
Warto sięgać po świeże produkty, które są naturalne i jak najmniej przetworzone. Dzięki temu organizm szybciej się zregeneruje.
Mleko i produkty mleczne pełnotłuste
Chociaż nie każda osoba na lekkostrawnej diecie musi wystrzegać się mleka, dla wielu osób takie produkty mogą być trudne do strawienia, zwłaszcza jeśli występuje nietolerancja laktozy. Mleko pełnotłuste, sery twarde i śmietana mogą powodować biegunkę i inne dolegliwości trawienne. Oprócz nietolerancji laktozy często również występuje nietolerancja kazeiny, która może powodować stany zapalne.
Produkty, które warto ograniczyć:
- Mleko pełnotłuste, śmietana, lody.
- Twarde sery żółte, np. cheddar, gouda.
- Jogurty o dużej zawartości tłuszczu.
Zamiast tego można zdecydować się na produkty bez laktozy lub o obniżonej zawartości tłuszczu, takie jak jogurty naturalne, kefiry czy sery białe, które są łatwiej strawne i mniej obciążające. Najlepiej wybierać te bio z krótkim składem. Lepiej są również tolerowane produkty owcze i kozie.
Czekolada i wyroby cukiernicze
Czekolada, zwłaszcza gorzka i o dużej zawartości kakao, może pobudzać produkcję kwasu żołądkowego, co może prowadzić do refluksu i zgagi. Dodatkowo, wyroby cukiernicze bogate w tłuszcze nasycone i cukry mogą powodować obciążenie trawienne, zwłaszcza w większych ilościach.
Produkty słodkie, które należy wyeliminować:
- Czekolada, praliny, batoniki.
- Ciasta, ciastka, pączki.
- Słodkie napoje, w tym napoje gazowane i energetyczne.
Zalecane produkty w diecie lekkostrawnej
1. Chude gatunki mięs i ryb
Doskonałe źródło białka, które odgrywa kluczową rolę w regeneracji organizmu oraz budowie tkanki mięśniowej. Produkty te są lekkostrawne, o ile są odpowiednio przygotowane. Ważne, aby wybierać mięso z dobrego chowu bez antybiotyków i hormonów oraz ryby z połowów.
Rekomendowane produkty:
- Drób (kurczak, indyk) bez skóry – niskotłuszczowy, delikatny i łatwo przyswajalny.
- Ryby (np. dorsz, pstrąg, morszczuk, łosoś dziki) – bogate w wartościowe kwasy tłuszczowe omega-3, które mają działanie przeciwzapalne.
- Chuda jagnięcina, cielęcina, wołowina i mięso z królika – dostarczają białka, witamin z grupy B oraz minerałów, ale warto je przygotowywać na parze.
- Chude wędliny bez konserwantów
2. Produkty zbożowe o niskiej zawartości błonnika pokarmowego
Produkty zbożowe są ważnym elementem diety, dostarczając węglowodanów złożonych, które stanowią główne źródło energii, preferuje się jednak te o niższej zawartości błonnika, gdyż są łagodniejsze dla układu pokarmowego.
Rekomendowane produkty:
- Kasza manna bio, jaglana, amarantus, komosa ryżowa – delikatne, o łagodnym oddziaływaniu, łatwo przyswajalne.
- Białe pieczywo z płaskurki, samopszy lub orkiszu św. Hildegardy – w umiarkowanych ilościach, szczególnie dobrze tolerowane przez osoby z problemami trawiennymi.
- Makaron pszenny bio lub z orkiszu św. Hildegardy – łatwo strawny i wszechstronny w zastosowaniu.
Ogranicz pełnoziarniste produkty zbożowe, które mogą zawierać dużą ilość błonnika nierozpuszczalnego, trudniejszego do strawienia.
3. Łatwostrawne warzywa
Warzywa są istotnym źródłem witamin, minerałów i przeciwutleniaczy, ale zaleca się spożywanie ich w formie gotowanej lub duszonej. Surowe warzywa mogą być trudniejsze do przyswojenia, dlatego warto poddawać je obróbce termicznej, która łagodzi ich działanie na układ trawienny.
Rekomendowane produkty:
- Marchew, dynia, cukinia – delikatne dla przewodu pokarmowego.
- Ziemniaki – puree bez tłuszczu, stanowią źródło węglowodanów.
- Buraki – bogate w witaminy i minerały, tak przyrządzone są delikatne i dobrze tolerowane.
- Unikaj warzyw kapustnych (np. kapusta, brokuły, kalafior) oraz cebuli i czosnku.
4. Delikatne owoce
Owoce mogą dostarczać witamin i minerałów, ale należy wybierać te bardziej dojrzałe, które są mniej kwaśne i łatwiejsze do strawienia. Owoce można spożywać w postaci gotowanej lub obranej ze skórki, aby zminimalizować zawartość błonnika i ułatwić ich trawienie.
Rekomendowane produkty:
- Banany – miękkie, łagodne, bogate w potas.
- Jabłka i gruszki – najlepiej pieczone.
- Melon, arbuz – o wysokiej zawartości wody, doskonałe do nawadniania organizmu.
Owoce cytrusowe oraz jagodowe (np. truskawki, maliny) mogą być zbyt kwaśne i powodować dyskomfort, dlatego lepiej je ograniczyć.
5. Fermentowane produkty mleczne
Produkty mleczne o niskiej zawartości tłuszczu, zwłaszcza fermentowane, takie jak jogurty naturalne, są dobrze tolerowane. Zawierają probiotyki, które wspomagają równowagę mikroflory jelitowej i mogą wspierać trawienie. Warto wybierać te bio oraz produkty kozie i owcze.
Rekomendowane produkty:
- Jogurty i kefiry – wspomagają trawienie dzięki probiotykom
- Twaróg – chudy i delikatny, źródło białka o łagodnym wpływie na układ trawienny.
- Serki homogenizowane bez dodatku cukru – niskotłuszczowe, które można dołączyć do posiłków jako dodatek.
Unikaj tłustych serów żółtych oraz pełnotłustych produktów, które mogą obciążać trawienie.
6. Jaja
Jaja to jedno z najbardziej wartościowych źródeł białka, które jest łatwo przyswajalne. Zaleca się przyrządzanie jaj na miękko lub przygotowywanie ich w formie jajecznicy na parze.
Rekomendowane produkty:
- Jaja przyrządzone na miękko – łatwo przyswajalne.
- Jajecznica na parze – delikatna forma podania jaj, idealna dla osób z problemami trawiennymi.
Unikaj jajek w ciężkich sosach.
7. Odpowiednie tłuszcze
Chociaż dieta lekkostrawna ogranicza spożycie tłuszczów, warto włączyć do niej niewielkie ilości tłuszczów roślinnych, które są łatwiej przyswajalne i wspierają zdrowie układu pokarmowego.
Rekomendowane produkty:
- Oliwa z oliwek – delikatna dla układu trawiennego, można ją stosować w niewielkich ilościach jako dodatek do warzyw czy ryb oraz do sałatek.
- Masło klarowane (ghee) – łatwo przyswajalne, działa przeciwzapalnie.
Do sałatek w niewielkich ilościach wybieraj oleje roślinne tłoczone na zimno bio w ciemnych szklanych butelkach.
Przykładowy jadłospis w diecie lekkostrawnej
Dzień 1:
Śniadanie: Owsianka na mleku kokosowym z dodatkiem duszonego jabłka, szczypta cynamonu,
II śniadanie: Serek wiejski z kawałkami podduszonej marchewki i tymiankiem
Obiad: Gotowany filet z kurczaka, puree ziemniaczane, gotowana marchewka i cukinia
Podwieczorek: Banany pokrojone w plastry, polane łyżką jogurtu naturalnego bio
Kolacja: Zupa krem z dyni, pieczywo jasne z odrobiną masła klarowanego
Dzień 2:
Śniadanie: Jajecznica na parze z dwoma jajkami, chleb z orkiszu św. Hildegardy
II śniadanie: Galaretka z owocami na bazie niskocukrowego soku jabłkowego
Obiad: Gotowana cielęcina, kasza manna, puree z ugotowanych buraków
Podwieczorek: Jabłko pieczone z cynamonem i rodzynkami
Kolacja: Ryż basmati na mleku kokosowym, mała porcja gotowanej cukinii i marchewki skropione sokiem z cytryny
Dzień 3:
Śniadanie: Kasza jaglana na wodzie z musem z ugotowanych gruszek
II śniadanie: Mały kefir z dodatkiem miękkich bananów
Obiad: Zupa z kaszy jęczmiennej z indykiem i ziemniakami
Podwieczorek: Serek homogenizowany naturalny z bananem
Kolacja: Twaróg kozi z ugotowanym jajkiem, tost z pieczywa z samopszy
Dzień 4:
Śniadanie: Delikatny omlet na parze z warzywami (marchewka, cukinia)
II śniadanie: Jogurt naturalny z dodatkiem ugotowanego jabłka
Obiad: Gotowane dorsz, amarantus, buraki
Podwieczorek: Kompot z jabłek i gruszek
Kolacja: Zupa z dyni i marchewki na mleku kokosowym
Dzień 5:
Śniadanie: Jajka na miękko, biały chleb z masłem klarowanym
II śniadanie: Serek wiejski z ugotowaną cukinią
Obiad: Filet z kurczaka na parze, kasza jaglana, gotowana marchewka
Podwieczorek: Banany z dodatkiem jogurtu naturalnego
Kolacja: Zupa jarzynowa (marchewka, ziemniak, dynia)
Dzień 6:
Śniadanie: Owsianka na mleku kokosowym, ugotowane jabłko
II śniadanie: Kefir z kawałkami banana
Obiad: Gotowana pierś z indyka, puree z ziemniaków i marchewki
Podwieczorek: Mus z pieczonych jabłek z cynamonem
Kolacja: Zupa z dyni, tost z białego pieczywa z twarogiem
Dzień 7:
Śniadanie: Kasza manna na wodzie, mus z gotowanych gruszek
II śniadanie: Galaretka owocowa z kompotu jabłkowego
Obiad: Zupa krem z marchewki i ziemniaków, ugotowany dorsz z kaszą manną
Podwieczorek: Jogurt naturalny z ugotowanym jabłkiem
Kolacja: Jajka na miękko, tost z białego pieczywa
Bibliografia
1. Jarosz M. (red.) Zasady prawidłowego żywienia chorych w szpitalach. Instytut Żywności i Żywienia. Warszawa;2011.
2. Jarosz M. (red.) Dietetyka. Żywność, żywienie w prewencji i leczeniu. Instytut Żywności i Żywienia. Warszawa; 2017.
3. Jarosz M., Rychlik E., Stoś K, Charzewska J. Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, Warszawa 2020.
4. Włodarek D, Lange E, Kozłowska L. Dietoterapia. Warszawa: PZWL; 2014.
5. Grzmisławski M. (red.), Dietetyka kliniczna, PZWL, Warszawa 2019.
6. Produkty zalecane i przeciwwskazane w diecie lekkostrawnej, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, 2022