Hashimoto – przyczyny i rozpoznanie

Czym jest choroba Hashimoto, jak ją rozpoznać oraz jakie badania należy wykonać? Poznaj najczęstsze przyczyny Hashimoto, aby wiedzieć, jak ich unikać.

Hashimoto – przyczyny i rozpoznanie

Hashimoto, czyli przewlekłe zapalenie tarczycy, to choroba autoimmunologiczna, która jest ściśle powiązana z układem odpornościowym. Jej nazwa pochodzi od nazwiska japońskiego chirurga (dr Hakaru Hashimoto), który już w 1912 roku opisał cztery przypadki tego schorzenia. Układ immunologiczny, w zdrowym organizmie, chroni go przed zakażeniami, jednak w tym przypadku choroba Hashimoto uaktywnia niewłaściwe działanie układu odpornościowego, co w konsekwencji prowadzi do powstawania przeciwciał niszczących własną tarczycę.

Możemy wręcz śmiało powiedzieć, że choroba ta atakuje tarczycę. Jej niedoczynność jest najczęściej występującym zaburzeniem w prawidłowym funkcjonowaniu tego gruczołu. Głównie narażone są na nią kobiety i osoby po 60 roku życia, nie zmienia to jednak faktu, że chorują na nią zarówno mężczyźni, osoby młode, a nawet dzieci. Ponadto bardzo często schorzenie to występuje u pacjentów cierpiących na inne choroby autoimmunologiczne takie jak: celiakia, cukrzyca czy bielactwo. Badania dowodzą, że 90% chorych z niedoczynnością tarczycy, tak naprawdę cierpi na Hashimoto. Niestety jest to jedna z tych chorób, która jest zmorą naszych czasów.

Objawy Hashimoto

Kluczowymi objawami Hashimoto są: senność i zmęczenie, ciągłe uczucie zimna, zwiększenie masy ciała, zaparcia, nadciśnienie i spowolniona praca serca, suche włosy i skóra czy zaburzenia miesiączkowania i niepłodność. Nierzadko towarzyszą jej zaburzenia pamięci, a także depresja. W wynikach badań laboratoryjnych można zauważyć podwyższony poziom cholesterolu oraz niedokrwistość. Do rozwoju tej choroby przyczyniają się czynniki genetyczne, nadmiar jodu, bakterie oraz wirusy, ale również stres.

Jakie badania wykonać?

W celu potwierdzenia niedoczynności tarczycy niezbędne jest wykonanie badań hormonalnych. Jeżeli wynik TSH jest nieprawidłowy należy określić stężenie wolnej tyroksyny – FT4. Z kolei, gdy przy zwiększonym stężeniu TSH występuje zmniejszone stężenie FT4 to mamy do czynienia z jawną niedoczynnością tarczycy. Natomiast, gdy zwiększonemu stężeniu TSH towarzyszy prawidłowe stężenie FT4 wówczas mówimy o niedoczynności ukrytej. Przy diagnozowaniu tego schorzenia niezwykle cenne okazuje się USG tarczycy – wtedy przeważnie lekarz stwierdza zwiększoną lub zmniejszoną tarczycę oraz jej echogeniczność.

Anty-TPO, czyli oznaczenie stężenia przeciwciał tarczycowych także pomaga w diagnostyce, gdyż jest to element charakterystyczny dla Hashimoto. Co jest jednak ciekawe – zdarza się, że nawet w przypadku występującego Hashimoto, mogą zdarzać się etapy, w których nie wykrywa się żadnych nieprawidłowych poziomów przeciwciał we krwi. Zatem ich obecność lub brak jest charakterystyczny dla tego schorzenia, jednak nie jest jego ostatecznym dowodem, z tego względu ta choroba jest tak ciężka do zdiagnozowania. Lekarze bardzo często zbyt powierzchownie podchodzą do tematu Hashimoto i częstokroć, jeśli pacjent sam się nie upomni o dodatkowe badania i diagnostykę to choroba może nie zostać wykryta. W konsekwencji nieodpowiednia diagnoza przyczynia się do jej rozwoju, a co za tym idzie do powolnego rozpuszczania własnej tarczycy.

Mitochondrialna przyczyna

Doktor Bodo Kuklinski tłumaczy, że przyczyną wielu schorzeń w tym Hashimoto i towarzyszącym tej chorobie dolegliwościom jest stres nitrozacyjny. W jego wyniku dochodzi do nadprodukcji tlenku azotu, który w nadmiarze prowadzi do nasilenia procesów zapalnych (w tym zapalenia tarczycy). W wyniku stresu nitrozacyjnego dochodzi także do zahamowania produkcji energii ATP i utraty cennych składników odżywczych.

Tlenek azotu (NO) wpływa również na metale przejściowe, które posiadają różne stopnie wartościowości, a które cechują się zarówno właściwościami redukcyjnymi, jak i utleniającymi. Szczególną wrażliwość na działanie tlenku azotu wykazują centra żelazowo – siarkowe.

Doktor B. Kuklinski podkreśla:

Tlenek azotu blokuje żelazo obecne w enzymie – peroksydazy tarczycowej, której niewłaściwa praca prowadzi do wytwarzania autoprzeciwciał co jest przyczyną choroby Hashimoto.

Przyczyny Hashimoto i choroby współtowarzyszące:

  • Zespół nieszczelnego jelita – śluzówka jelita jest zawsze przepuszczalna, ale jedynie dla wybranych składników odżywczych. Problem pojawia się, gdy do krwiobiegu dostają się substancje, które powinny zostać wydalone z organizmu. Zaburzenia jelitowe oraz gluten w nieszczelnym jelicie sprzyjają rozwojowi chorób autoimmunologicznych.
  • Celiakia – to trwająca całe życie immunologiczna choroba mająca podłoże genetyczne. Charakteryzuje ją nietolerancja glutenu, który działając toksycznie prowadzi do zaniku kosmków jelita cienkiego – tworów odpowiedzialnych za wchłanianie substancji odżywczych. Konsekwencją tego jest upośledzone wchłaniania pokarmów, a to prowadzi do występowania rozmaitych objawów klinicznych. Przy nietolerancji glutenu oraz przy celiakii należy stosować dietę bezglutenową – tak naprawdę przez całe życie. Dodatkowo badania wykazują, że dieta bezmleczna przyczynia się do poprawy stanu zdrowia i zahamowania objawów.
  • Goitrogeny – substancje antyodżywcze blokujące wchłanianie składników odżywczych z pożywienia. W tym przypadku „najważniejsze” są soja oraz kapusta, to one hamują produkcję hormonów tarczycy – podobnie jak produkty mleczne.
  • Choroby zakaźne – często u osób dotkniętych zakażeniami towarzyszy Hashimoto, zatem wirus Epsteina-Barr’a, Helicobacter pylori, Yersinia enterocolitica (jersinioza), wirusowe zapalenie wątroby typu C, opryszczka, świnka, a nawet grypa sprzyjają rozwojowi Hashimoto.
  • Niedobór jodu oraz jego nadmiar także niekorzystnie działa na tarczycę, w związku z tym należy zadbać o odpowiedni poziom jodu w organizmie.
  • Braki witaminy D również przyczyniają się do rozwoju Hashimoto, głównie z tego względu, że jest ona uważana za kofaktor do wykorzystania jodu, zatem niedobory tej witaminy mogą zwiększać niedobór jodu.
  • Zaburzenia hormonalne – takie jak dominacja estrogenu w stosunku do progesteronu.
  • Witaminy B1 i B12, to dwie bardzo ważne substancje. Należy dbać o to, by organizm nie cierpiał z powodu ich braku, u pacjentów z chorobą Hashimoto wielokrotnie występuje niedobór witaminy B12, który powoduje stany depresyjne, zaburzenia koncentracji czy problemy z pamięcią.
  • Odpowiedni poziom selenu, który jest niezbędny przy prawidłowej pracy tarczycy, chroni ją przed negatywnym działaniem czynników środowiskowych (zanieczyszczeń) oraz zapewnia prawidłową gospodarkę hormonami gruczołu tarczowego. Bierze udział w konwersji hormonów tarczycy.
  • Żelazo odgrywa ważną rolę w chorobach tarczycy. To składnik jednego z kluczowych enzymów, który aktywuje przemiany tyreoglobuliny w T3 i T4. Braki żelaza w organizmie powodują zmniejszoną syntezę hormonów tarczycy w osoczu, niewłaściwy poziom TSH, powiększenie tarczycy i w efekcie jej niedoczynność1.

Niestety nie ma leku, który mógłby bezpośrednio skorygować niewłaściwe działanie układu odpornościowego i wyleczyć Hashimoto. Medycyna konwencjonalna skupia się głównie na eliminacji skutków tej choroby, a nie jej przyczyny. W związku z tym większość chorych jest skazana na regularne badania oraz zażywanie leków przez całe życie. Niekiedy choroba ustępuje – szczególnie u dzieci i osób młodych – jednak nigdy nie można mieć pewności, że schorzenie nie powróci. Dlatego w przypadku pacjentów z Hashimoto ważne są regularne badania, dbanie o zdrowy tryb życia, jak również o odpowiednią dietę oraz uzupełnianie mikroskładników odżywczych.

  1. https://endokrynologia.mp.pl/choroby/77782,choroba-hashimoto